Φύτευση αμπελώνα και αποστάσεις πρέμνων

Η φύτευση αποτελεί ένα από τα πιο κρίσιμα βήματα στην εγκατάσταση ενός αμπελώνα, καθώς τυχόν σφάλματα σε αυτή τη φάση θα επηρεάσουν την παραγωγικότητα για δεκαετίες. Η ημερομηνία, η μέθοδος και οι αποστάσεις φύτευσης εξαρτώνται από την ποικιλία, τον τύπο εδάφους, τις καιρικές συνθήκες και το σύστημα διαμόρφωσης που θα ακολουθηθεί.

Πότε φυτεύουμε

Η φύτευση μπορεί θεωρητικά να γίνει σε οποιοδήποτε σημείο της χειμερινής περιόδου, αρκεί το έδαφος να μην είναι παγωμένο ή υπερβολικά υγρό. Ωστόσο, στις περισσότερες περιοχές, το δεύτερο μισό του χειμώνα (Ιανουάριος-Μάρτιος) θεωρείται η καταλληλότερη περίοδος. Σε περιοχές με κίνδυνο ανοιξιάτικου παγετού, ορισμένοι παραγωγοί καθυστερούν τη φύτευση μέχρι τα μέσα ή τα τέλη Μαρτίου.

Τύποι φυτευτικού υλικού

Οι περισσότεροι αμπελοπαραγωγοί προτιμούν έρριζα εμβολιασμένα φυτά ηλικίας ενός έτους, τα οποία συνδυάζουν την ανθεκτικότητα του υποκειμένου (κυρίως στη φυλλοξήρα) με τα ποιοτικά χαρακτηριστικά της ποικιλίας παραγωγής.

Ορισμένοι παραγωγοί πραγματοποιούν μόνοι τους τον εμβολιασμό. Συλλέγουν μοσχεύματα χειμερινού ξύλου κατά τον λήθαργο, τόσο από την ποικιλία παραγωγής όσο και από το υποκείμενο, και ενώνουν τα δύο μέρη. Μια εναλλακτική μέθοδος είναι η φύτευση απλών έρριζων φυτών και ο επιτόπιος εμβολιασμός 1-2 χρόνια αργότερα. Σε κάθε περίπτωση, η αγορά φυτευτικού υλικού από πιστοποιημένο φυτώριο εξασφαλίζει υγιή, ελεγμένα φυτά και αποτρέπει τη μεταφορά ασθενειών (ιδίως ασθένειες ξύλου όπως η ίσκα).

Διαδικασία φύτευσης

Αφού ολοκληρωθεί η προετοιμασία εδάφους, οι παραγωγοί σημαδεύουν τα ακριβή σημεία φύτευσης. Παλαιότερα χρησιμοποιούνταν σχοινιά και πάσσαλοι, ενώ σήμερα η τοποθέτηση γίνεται με λέιζερ υψηλής ακρίβειας ή GPS. Ανοίγονται λάκκοι βάθους 30-50 cm και τα φυτά τοποθετούνται σε αυτούς.

Η φύτευση γίνεται χειρωνακτικά ή με ειδικές μηχανές φύτευσης (laser planters). Τα πλεονεκτήματα των μηχανών είναι η ταχύτητα, η ακρίβεια στις αποστάσεις και η ομοιομορφία. Ωστόσο, δεν μπορούν να λειτουργήσουν αποτελεσματικά σε κεκλιμένα εδάφη ή σε εδάφη με πολλά πετρώματα.

Ένα κρίσιμο σημείο στα εμβολιασμένα φυτά είναι το βάθος φύτευσης. Το σημείο εμβολιασμού πρέπει να βρίσκεται 4-5 cm πάνω από την επιφάνεια του εδάφους. Αν καλυφθεί, το εμβόλιο αναπτύσσει δικές του ρίζες, οι οποίες σύντομα ξεπερνούν εκείνες του υποκειμένου και ακυρώνουν την ανθεκτικότητα στη φυλλοξήρα. Σε περιοχές με υψηλό κίνδυνο παγετού, κάποιοι αγρότες καλύπτουν ολόκληρο το φυτό με χώμα αμέσως μετά τη φύτευση για προστασία. Αφαιρούν το χώμα μαζί με τυχόν ρίζες εμβολίου περίπου δύο εβδομάδες αργότερα.

Αποστάσεις φύτευσης και πληθυσμός πρέμνων

Οι αποστάσεις φύτευσης εξαρτώνται από πολλούς παράγοντες, μεταξύ των οποίων η ποικιλία, η δομή εδάφους, η οργανική ύλη, ο τύπος αμπελώνα, η μέθοδος άρδευσης και το σύστημα διαμόρφωσης. Ενδεικτικά μοτίβα:

Οινοποιητικές ποικιλίες σε αρδευόμενο αμπελώνα με εύφορο έδαφος - 300-350 φυτά ανά στρέμμα, με ενδεικτική απόδοση 1-1,2 τόνους ανά στρέμμα. Πολλοί παραγωγοί φυτεύουν σε αποστάσεις 2-2,5 m μεταξύ γραμμών και 1,25-1,35 m μεταξύ φυτών στη γραμμή. Εναλλακτικά, 2,5 m μεταξύ γραμμών και 1,15 m μεταξύ φυτών, αν και αυτό το σχήμα δεν συνιστάται για όλες τις ποικιλίες λόγω ανταγωνισμού μεταξύ ριζικών συστημάτων γειτονικών πρέμνων.

Επιτραπέζιες ποικιλίες - 200-250 φυτά ανά στρέμμα. Οι περισσότερες σύγχρονες ποικιλίες δίνουν καλά αποτελέσματα σε 3 m μεταξύ γραμμών και 1,5 m μεταξύ φυτών.

Γενικά, αποστάσεις μικρότερες από 1 m μεταξύ φυτών πρέπει να αποφεύγονται. Η πολύ πυκνή φύτευση οδηγεί σε αλληλοεπικάλυψη φυλλωμάτων, μειωμένο αερισμό και αυξημένο κίνδυνο ασθενειών. Η απόσταση μεταξύ γραμμών πρέπει να είναι ελαφρώς μεγαλύτερη από το προβλεπόμενο ύψος βλάστησης, ώστε να ελαχιστοποιείται η σκίαση και να διευκολύνεται η κίνηση μηχανημάτων.

Αντιχαλαζικά δίχτυα

Ορισμένοι αγρότες εγκαθιστούν αντιχαλαζικά δίχτυα πάνω από τον αμπελώνα. Τα δίχτυα αυτά προστατεύουν τα πρέμνα τόσο από χαλαζόπτωση (που μπορεί να καταστρέψει ολόκληρη τη σοδειά) όσο και από πουλιά, τα οποία μπορεί να προκαλέσουν σημαντική ζημιά ιδίως κοντά στην ωρίμανση. Η εγκατάσταση γίνεται συνήθως πάνω στο σύστημα υποστύλωσης, με πρόσθετους πασσάλους στήριξης στις γωνίες.