Turunçgil ağaçlarını etkileyen en önemli mantar hastalıkları hangileridir?
Hasat öncesi fungal-narenciye hastalıkları
1.Kahverengi Çürüklük Ve Gövde Zamklanması
Kahverengi Çürüklük Ve Gövde Zamklanması Nedir Ve Narenciye Ağaçlarını Nasıl Enfekte Ederler?
Kahverengi çürüklük ve gövde zamklanması, turunçgil ağaçlarını etkileyen ve Phytophthora türlerinin (spp) neden olduğu mantar hastalıklarıdır. Dünya çapında turunçgil ağaçlarının köklerini, gövdesini, dallarını, sürgünlerini ve meyvelerini etkileyen toprak kaynaklı ciddi enfeksiyonlara yol açarlar.
Bu mantar türlerinden on tanesinin (oomycete türleri) turunçgillerde patojenik olduğu tespit edilmiş olmasına rağmen, bunlardan sadece üç tanesi en büyük ekonomik zarara neden olur ve bunlar arasında :
- P. citrophthora, Akdeniz bölgelerinde yaygındır,
- P. nicotianae, (veya P. parasitica) subtropikal bölgelerde ve,
- Subtropikal ve tropikal bölgelerde P. palmivora
Enfeksiyon şekilleri ile ilgili olarak, P. nicotianae genellikle turunçgil ağaçlarının toprak üstü kısımlarını enfekte etmez. Kambiyum (gövdenin büyüyen kısmı) ve floem dokusunun (ağaçların besin taşıma boruları) bozulmasıyla karakterize bir kabuk hastalığı olan kahverengi meyve çürüklüğü veya gövde zamklanmasına neden olur.
Öte yandan, P. palmivora ve P. citrophthora turunçgil ağaçlarının gövdesinde ve ana dallarında kahverengi çürüklüğe ve gövde zamklanmasına yol açar. Kabukta dikey çatlamalar da gözlemlenebilir. P. citrophthora meyvelere saldırabilir ve bu meyvelerde kahverengi yumuşak çürük doku lekeleri ve kötü bir koku ortaya çıkar.
Gövde ve kök çürüklükleri turunçgillerde en ciddi hastalıklar olarak kabul edilir.
Melanoz (Phomphsis Lekesi) hastalığına Diaporthe citri mantarı neden olur ve meyvelerde benzer belirtiler gösterir. Meyvelerde, dallarda ve yapraklarda koyu kahverengi ila siyah lekeler görülür, bunlar kabarık ve pürüzlüdür. Bununla birlikte hasar yüzeyseldir ve iç meyve kalitesini etkilemez, bu da bu hastalığı diğerlerinden daha az şiddetli hale getirir.
Phytophthora spp. enfeksiyon döngüsü, mantar sporlarının turunçgil köklerine çekilmesiyle başlar ve buradan kök ucuna difüz eder. Kökün enfeksiyonu renk değişikliği, kök dokusunun yumuşaması ve lifli köklerin çürümesi ile sonuçlanır. Bu aşamada, narenciye ağacı kökleri hasarlı lezyonlar gösterir ve Kökboğaz Çürüklüğü de meydana gelebilir. Buna karşın, mantar sporları yaralar veya kabuk çatlakları yoluyla ağaca girdiğinde kahverengi çürüklüğe ve gövde zamklanmasına dönüşür. Kök çürüklüğü su stresine neden olur ve potansiyel olarak genç narenciye ağaçlarının ölümüyle sonuçlanır. Olgun ağaçlarda canlılık azalır, meyve üretimi düşer ve dallar uçlardan kurumaya başlar. Ağacın alt kısımlarında olan meyveler de yağmur sırasında gövdelerden enfekte olabilir. Bu durum meyvelerde kahverengi çürüklüğe ve yaprak dökülmesine neden olur. Hastalığın kötüleşmesi duyarlı anaç, aşırı sulama, fazla tuzlu su birikimi veya don nedeniyle meydana gelir.
Enfekte meyvelere karşı hemen harekete geçilmemesi, dal enfeksiyonlarının mantar oluşumuna neden olabilir ve daha da fazla dal kurumasına yol açabilir. Çiftçiler yağmur mevsimi boyunca çok dikkatli olmalıdır. Hastalığı önlemek için toprağın havalanmasını artıran toprak uygulamaları gereklidir. İyi drene edilmiş topraklar bir artıdır çünkü bu mantar ağaca kök sistemi yoluyla girer.
Turunçgil Ağaçlarında Phytophthora Spp Nasıl Tespit Edilir?
Tespit için yaprak ve meyve konakları kullanılıyor ve bunlar daha sonra morfolojik özellikleri gözlemlemek için besiyere aktarılır.
Phytophthora Nasıl Önlenir Ve Enfekte Narenciye Ağaçları Nasıl Tedavi Edilir?
- Bitki fidanlıklarına hastalıksız çelikler ve malzemeler dikin
- Yeterli toprak drenajını sağlayın
- Mantar ilaçları kullanın
Dayanıklı anaçlar kullanın örneğin:
- Swingle citrumelo (Kışa dayanıklı greyfurt)
- Yuma sitranjı
- African Shaddock x Rubidoux melezi üç yapraklı portakal
- Turunç
- Kaba limon
- Mandalina Limi
- Carrizo ve Troyer Sitranjları
Bununla birlikte, farklı turunçgil anaçlarında bireysel Phytophthora türlerine karşı duyarlılık ve tolerans farklılıkları bildirilmiştir. Örneğin Swingle citrumelo, P. nicotianae'nin neden olduğu kök çürüklüğüne toleranslıdır, ancak P. palmivora'ya karşı hassastır. Rubidoux üç yapraklı portakal anacı ve mandalina limi de son on yıldır P. nicotianae'nin agresifliğinden paylarını almaktadır. Araştırmalar bunun değişen iklim koşulları, kültürel uygulamalar ve yeni anaçların, yani bilinmeyen yeni genotiplerin bölgelere girmesinden kaynaklandığını öne sürmektedir. Çiftçiler, tedavi için hastalığı zamanında tespit etmek amacıyla aşağıdaki görselleri kullanabilir. Düzenli arazi gözlemleri ve toprak nemi ölçümleri de tavsiye edilir. Ayrıca yerel tarım uzmanlarından tavsiye alın.
Taban Çürüklüğü - Kahverengi Çürüklük - Kökboğaz Çürüklüğü ve Gövde Zamklanması
2. Mal Secco (Uç kurutan)
Turunçgil ağaçlarında görülen Mal secco hastalığı nedir?
Mal secco (İtalyanca kuru hastalık), Phoma tracheiphila kusurlu mantardan kaynaklanır. Akdeniz Havzası, Karadeniz ve Küçük Asya'da narenciye yetiştirilen bölgelerle sınırlıdır. Poncirus (portakal çeşidi), Severinia (Çin kutu portakalı), Fortunella (Malaya kumkuatı) ve limon çeşitleri çok duyarlıdır.
Yine de Citrus limon bu damar hastalığına (sıvıları taşıyan ksilem ve floem boruları) karşı özellikle savunmasızdır. P. tracheiphila'nın bulaşma şekli, sporlarının yağan yağmurla beraber dağılmasını içerir. Sporlar yapraklarda çimlenir ve stomalar (yaprakların epidermisinde gaz alışverişini sağlayan gözenekler) ya da yaralar yoluyla yaprak dokusuna girer. Mantar ksileme (su taşıyan borular) ulaştığında bitkinin her yerine yayılır. Su taşıyan borulare nfekte olduğundan, bitki artık yeterli su alamaz ve bu da dalların solmasına neden olur.
Narenciye Ağaçlarında Mal Secco'nun Yaygın Belirtileri Nelerdir Ve Nasıl Tespit Edilir?
Hastalığın semptomları arasında damar klorozu, yaprak solgunluğu ve dalların kurumaya başlaması yer alır. Enfeksiyonun son aşamalarında ağaç tedavi edilmezse, ağaç kabuğu soyulur ve çok sayıda siyah mantar sporu açığa çıkarak etrafa yayılır. Bu aşamada ağacın ölümü yakındır. Ne yazık ki, bu hastalığın diğer iki formu da kayıt altına alınmıştır. Mal fulminate, P. tracheiphila'nın mantar gövdenin tabanına veya ağacın köklerine bulaştığında ortaya çıkan hızlı ölümcül bir formudur. Mal nero ise öz odunun (gövdenin daha koyu renkli iç odunu) kahverengileşmesi ile karakterize kronik bir enfeksiyondur.
Dallar boyunca uzunlamasına kesitler, sakız üretimi ile ilişkili karakteristik somon pembesi veya turuncu-kırmızımsı renk değişimini ortaya çıkarır.
Turunçgil Ağaçlarında Mal Secco Hastalığı
Narenciye Ağaçlarında Mal Secco Enfeksiyonu Nasıl Önlenir Ve Tedavi Edilir?
- Mantar sporları taşıyan ağaç filizlerini ve dallarını budayın
- Sürgünleri kesin
- Mantar ilacı püskürtün
- Erken teşhis yayılmayı önleyebilir
Pythium spp., Thielaviopsis basicola, Armillaria mellea ve Diplodia matalensis gibi diğer toprak kaynaklı fungal patojenler narenciye ağaçlarını etkiler ve verimlerini düşürür. Ancak bunlar, uygun çevre koşulları altında potansiyel olarak sorunlara neden olabilecek küçük kök patojenleri olarak kabul edilir.
3) Kuru Kök Çürüklüğü
Kuru Kök Çürüklüğü Nedir Ve Narenciye Ağaçlarını Nasıl Etkiler?
Kuru Kök Çürüklüğü, narenciye ağaçlarında çok yaygın ve sorunlu olan Fusarium solani mantarının neden olduğu toprak kaynaklı bir hastalıktır. Avustralya, Avrupa, Kuzey Amerika, Güney Afrika ve Hindistan dahil olmak üzere neredeyse tüm dünyada vakalara rastlanmıştır. Bu mantar, enfeksiyondan sonra çürüyen ve siyaha dönen lifli kök sistemlerinin birincil sebebidir. Mantar, ksilem (ağaçların su taşıma boruları) yoluyla taşınan ve taşıma damarlarını tıkayan, su alımını azaltan, damar klorozuna, yaprak solgunluğuna ve narenciye ağaçlarının gövdesinde, toksik olan çinko birikimine neden olur. F. solani'nin ilk enfeksiyonundan sonra, Phytophthora spp. ve nematodlar gibi diğer patojenler hastalık semptomlarını şiddetlendirir. F. solani hastalığı, tüm yıl boyunca yüksek düzeyde nem tutan ağır topraklara sahip bahçelerde ortaya çıkar. Bu hastalığı yönetmek ve sağlıklı kök büyümesi için uygun toprak koşullarının sağlanması önerilmektedir. Bunlar arasında toprak bileşiminin hava akışına izin veren ve sıkışmayı önleyen zeolit ve attapüljte gibi minerallerle değiştirilmesi yer alır. Mantar direnç gösterir ve yeniden ortaya çıkarsa, verimi ve dolayısıyla narenciye ağaçlarını kurtarmak için mantar ilaçlarının uygulanması gerekebilir.
Narenciye Ağaçlarında Kuru Kök Çürüklüğü Nasıl Tespit Edilir?
Erken teşhis zordur çünkü hastalık ilk olarak ağaçların kök sisteminde ortaya çıkar. Damar klorozu ve yaprak solgunluğu daha sonraki bir aşamada ortaya çıkar ve hastalığın karakteristik belirtileridir. Bu aşamada tespit, uygun tedavi ile beraber ağacı kurtarabilir.
Kuru Kök Çürüklüğü - Enfekte Narenciye Ağaçları Nasıl Tedavi Edilir?
- Toprağı solucan gübresiyle karıştırın
- Atapulgit gibi toprağın havalanmasını artıran mineraller ekleyin
- Mantar ilacı püskürtün
Turunçgillerde Hasat Sonrası Mantar Hastalıkları
Hasat sonrası mantar çürümeleri de yaygındır ve bu çürümeler aşağıdakilere bağlıdır:
- Çeşit,
- Hava koşulları,
- Hasat sırasında hasar derecesi ,
- Hasat sonrası saklama koşulları.
Tipik olarak, Colletotrichum gloeosporioides gibi hasat öncesi patojenler, meyve tutumu ile hasat arasında meyveleri enfekte eder, ancak daha sonra nekrotroflara (beslenmek için toksinleri kullanarak konak dokuyu olarak yok eden organizmalar) geçerler ve diğer patojenleri (örneğin Penicillium digitatum, P. italicum) ile birlikte hasat sonrası işleme sırasında meyvelere zarar verirler.
1. Alternarya Meyve Çürüklüğü veya İsli Küf (Nokta hastalığı)
Alternarya nedir ve turunçgilleri nasıl etkiler?
Alternarya çürüklüğü veya diğer bir deyişle isli küf, Alternaria citri mantarından kaynaklanır ve ağaçlardaki meyvelerin erken renklenmesine ve depolama sırasında meyve kabuğunda açık kahverengi ila siyah lezyonların ve özellikle meyvenin orta ekseni boyunca iç-siyah renk değişimine neden olur. Bu hastalık esas olarak düşük sıcaklıklarda uzun süre depolanan meyvelerin sap-uç çürüklüğüdür. A. citri meyve bahçelerinde saprofit olarak bulunur ve havayla taşınan sporlar (konidia) üretir. Hastalık sadece güneş yanığı, kuraklık, don veya meyvenin sap ucunun aşırı olgunlaşmasından kaynaklanan hasarı takiben gelişir.
Limonlarda Alternaria Çürüklüğü
2. Turunçgil Ağaçlarında Antraknoz
Antraknoz nedir ve turunçgilleri nasıl etkiler?
Antraknoz hastalığına Colleototrichum gloeosporioides (daha önce Glomerella cingulata olarak biliniyordu) mantarı neden olur. Sphaceloma cinsi mantar türleri de bu hastalığa neden olabilir. Öncelikle çürük veya hasarlı turunçgilleri etkiler. Mantar sporları yağmur veya üstten sulama ile yayılır. Meyve yüzeyinde belirti göstermeden kalırlar ve ancak meyve dokuları zayıfladığında gelişir ve sorun yaratırlar. Bu zayıflamaya zararlılar, mekanik hasar, kimyasal spreyler, güneş yanığı veya hasat edilen meyvelerin sarartma işlemi sırasında etilen uygulaması neden olabilir. Antraknoz, meyvelerin kabuğunda yaklaşık 1,5 cm çapında kahverengi ila siyah lezyonlar ortaya çıkarır. Meydana gelen çürüme sert ve kurudur ve meyvenin yumuşaması enfeksiyonun boyutuna bağlıdır. Mantar sporları somon pembesi renkler gösterir ve nemli koşullar altında görülebilir. Portakallarda antraknoz
Portakallarda Antraknoz
3. Diplodia Zamklanması Gövde Ucu Çürüklüğü
Diplodia zamklanması gövde ucu çürüklüğü nedir ve turunçgilleri nasıl etkiler?
Diplodia zamklanması gövde ucu çürüklüğüne Botryosphaeria rhodina mantarı neden olur. Bu saprofit mantar tarladaki ölü dallarda yaşar. Sporlar ya kısa mesafelere yağmur sıçramasıyla ya da hava yoluyla yayılır. Sporlar meyve henüz ağaçtayken meyvenin arpacık bölgesinde birikmesine rağmen, patojenler hasattan sonra çiçek kaliksinin kalıntıları koparılana kadar dokuya girmez. Kaliksin erken koparılması, uygun koşullar altında (sıcaklık: > 21°C, nem > %90) mantarın meyveye girmesi için bir alan sağlar. Çürüme meyve üzerinde eşit olmayan bir şekilde ilerler.
Portakallarda Diplodia Zamklanması Gövde Ucu Çürüklüğü
4. Kurşuni Küf Hastalığı
Kurşuni küf nedir ve turunçgilleri nasıl etkiler?
Kurşuni küf, Botrytis cinerea'nın (Botryotinia fuckeliana) neden olduğu bir mantar hastalığıdır. Meyve bahçesindeki organik döküntüler üzerinde üretilen mantar sporları, rüzgar veya yağmur ile birlikte çiçeklere dağılır. Enfekte taç yapraklar, meyve ve dalların birincil enfeksiyon kaynağıdır. Genetik ve morfolojik değişkenlik nedeniyle hastalığı tanımlamak zordur. Turunçgil ağaçları 200 konukçu bitki arasında en çok etkilenenlerdir. Fungus, meyvelerde kök ve kökboğazı çürümesi ile ilişkili küf oluşturur. Meyve tutumu azalır ve erken meyve dökümü de yaygındır.
Benzer bir hastalık da Colletotrichum acutatum'un neden olduğu Çiçeklenme Sonrası Meyve Düşmesi'dir (PFD). Hastalık turunçgil çiçeklerinin taç yaprakları üzerinde şeftali veya kahverengi renkli nekrotik lekeler şeklinde görülür. Meyve dökülmesine neden olur ve ağaçların gövdelerine bağlı kalan kalıcı kaliksler oluşturur. Zarar en çok Valencia portakallarında görülür ancak çoğu turunçgil türünde de görülebilir. PFD'nin yayılması nem seviyelerine bağlıdır. Mantar ayrıca yaprakların, dalların ve çiçeklerin yüzeyinde de hayatta kalır.
Turunçgillerde Kurşuni Küf
5. Ekşi Çürüklük
Ekşi Çürüklüklük nedir ve turunçgilleri nasıl etkiler?
Ekşi çürüklüğe Galactomyces citri-aurantii (anamorph Geotrichum citri-aurantii) mantarı neden olur. Tüm turunçgil çürüklükleri arasında en rahatsız edici olanı olarak kabul edilir. Fungus, toprak kökenlidir ve meyvelere rüzgar ve yağmurla yayılır. Kabuk içine giriş mekanik veya böcek yaralanmaları yoluyla gerçekleşir. G. citri-aurantii olgun ve aşırı olgunlaşmış limonları etkiler ve genellikle P. digitatum ve P. italicum patojenleri ile birlikte bulunur. Hastalık belirtileri arasında başlangıçta; ıslanmış, açık veya koyu sarı renkte, hafif kabarık lezyonların gelişmesi ve zamanla meyvenin sümüksü, sulu bir kütleye dönüşerek parçalanması yer alır. Limonlarda ekşi çürüklük
Limonlarda ekşi çürüklük
6. Yeşil Küf
Yeşil küf nedir ve turunçgilleri nasıl etkiler?
Yeşil küf’e Penicillium digitatum mantarı neden olur. Mantar, çürüme gelişimi sırasında konak dokuyu asitleştirir ve aktif olarak amonyum iyonlarını alır. Nötr pH, hastalığın yayılmasını önlemek için önemli bir rol oynar. Mantar sporları meyve bahçelerinde varlığını sürdürür ve hava akımlarıyla dağılır. Meyveleri yaralar yoluyla enfekte eder ve miselyum (mantar kökleri) halinde büyürler. P. digitatum zeytin yeşili sporlara sahip alanlar üretir, dolayısıyla adı da buradan gelmektedir. Meyve tamamen çürüdüğünde kurur. Yeşil küf ve ekşi çürüklük kurak bölgelerde ekonomik açıdan en önemli hasat sonrası narenciye hastalıklarıdır.
Limonda Yeşil Küf
7. Mavi Küf
Mavi küf nedir ve turunçgilleri nasıl etkiler?
Mavi küfe Penicillium italicum mantarı neden olur. Yeşil küf ile aynı etki ve enfeksiyon şeklini gösterir. Ancak daha düşük sıcaklıklarda (10°C) daha iyi gelişir ve paketleme, depolama ve transit tesislerinde P. digitatum'a göre daha kolay dağılır.
Narenciye Ağaçlarında Yeşil ve Mavi Küfün Önlenmesi ve Tedavisi
- Enfekte meyvelerin mantar öldürücü bir çözeltiye daldırılması
- Yeşillenme gösteren meyveler sıcak su uygulamasına ve ardından amonyak uygulamasına yapılabilir
Limonda mavi küf
8. Siyah Küf Çürüklüğü
Siyah küf çürüklüğü nedir ve turunçgilleri nasıl enfekte eder?
Siyah küf çürüklüğüne Aspergillus niger mantarı neden olur. Meyve bahçesinde saprofit olarak hayatta kalır ve hava akımları sporları dağıtır. Hastalığın tanımlanması ekşi çürüklüğe benzer ve açık kahverengi ila turuncu renkli lezyonların ortaya çıkmasıyla başlar ve çürüme ilerledikçe daha cıvık bir kıvam alır. Sonunda, yumuşak çürümüş meyveler siyah tozumsu mantar sporu tabakalarıyla kaplanır. A. niger genellikle meyveler yüksek sıcaklıklarda (> 15°C) tutulduğunda sorun yaratır. Enfeksiyon, taşıma sırasında meydana gelen hasarla meydana gelir. Mantar, meyveyi çürüten ve meyveyi savunmasız hale getiren atan büyük miktarda asit salgılar.
Turunçgillerde hasat sonrası oluşan mantar hastalıkları nasıl tedavi edilir?
- Meyve mumlama sırasında fungisitlerin (Fludioxonil gibi) uygulanması
- Candida oleophila veya Pseudomonas syringae gibi biyolojik kontrol ajanlarının uygulanması
- Meyvelerin ortam sıcaklığında sodyum bikarbonat içine daldırılması
- Meyvelerin sodyum karbonat içinde ısıtılması
- Boraks ve borik asit karışımlarında meyvelerin ısıtılması
- Bacillus spp. ve Pantoea agglomerans kullanan biyolojik kontrol formülasyonları
- İyonlaştırıcı radyasyon uygulaması
Daha fazla okuma
Meyve Ağaçlarının Terminolojisi ve Kategorizasyonu - Pomoloji
En Popüler Limon Ağacı Çeşitleri
Referanslar
- Brown GE, Eckert JW (2000b) Alternaria rot. In: Timmer LW, Garnsey SM, Graham JH (Eds) compendium of Citrus Diseases. American Phytopathological Society Press, St. Paul, MN, P37
- Erwin DC, Ribeiro OK (1996) Phytophthora Disease Worldwide, American Phytopathological Society, St. Paul, MN 562pp
- Ezrari, S., Lahlali, R., Radouane, N. et al. Characterization of Fusarium species causing dry root rot disease of citrus trees in Morocco. J Plant Diseases 128, 431–447 (2021).
- Fawcett HS, 1936. Citrus Diseases and their control, McGraw-Hill, New York, USE, 656 pp
- Graham JH (1995) Root regeneration and tolerance of citrus rootstocks to root rot caused by Phytophthora spp. relationship to citrus rootstock. Plant Disease 87, 85-90
- Graham JM, Menge JA (2002) Phytophthora-induced disease. Timmer LW, Garnsey SM, Graham JH Compendium of Citrus Disease, American Phytopathological Society Press, St. Paul, MN, pp 12-15
- Grimm GR, Alexander AF (1973) Citrus leaf pieces as traps for Phytophthora parasitica from soil slurries. Phytopathology, 63, 540-541
- Growing lemons in Australia, A production Manual, Reader’s note. http://www.dpi.nsw.gov.au/agriculture/horticulture/citrus/lemon-manual
- https://agritech.tnau.ac.in/crop_protection/crop_postharvest_citrus_4.html
- https://apps.lucidcentral.org/pppw_v10/text/web_full/entities/citrus_storage_moulds_197.htm
- https://blog.pestprophet.com/botrytis-diseases-citrus/
- https://citrusindustry.net/2022/09/06/controlling-diplodia-ser-on-grapefruit/
- https://idtools.org/citrus_diseases/index.cfm?packageID=2&entityID=176
- https://www.forestryimages.org/browse/detail.cfm?imgnum=1570565
- https://www.invasive.org/browse/detail.cfm?imgnum=1570473
- https://www.ipmimages.org/browse/detail.cfm?imgnum=1570809
- İnci Güler Güney, Fatih Tekin, Tacettin Utku Günen, Göksel Özer, Sibel Derviş, Alternaria alternata causing inner black rot of lemon (Citrus limon) fruits in Turkey: Genetic diversity and characterization, Physiological and Molecular Plant Pathology, Volume 125, 2023, 101998, ISSN 0885-5765
- Katoh et al. 2006. A virulence–reducing mutation in the postharvest citrus pathogen Alternaria citri. Population Biology. Japan Science and Technology agency.
- Peever et al., 2005. Citrus Black Rot is Caused by Phylogenetically Distinct Lineages of Alternaria alternata. Population Biology, University of Floride
- Ricci P, Pope de Vallavielle C, Panabiere F, Marais A, Auge G (1990) caractères compares des especies de Phytophthora pathogenes des agrumes. EPPO Bulletin 20, 19-28
- Said Ezrari, Nabil Radouane, Abdessalem Tahiri, Zakaria El Housni, Fouad Mokrini, Göksel Özer, Abderrahim Lazraq, Zineb Belabess, Said Amiri, Rachid Lahlali, Dry root rot disease, an emerging threat to citrus industry worldwide under climate change: A review, Physiological and Molecular Plant Pathology, Volume 117, 2022, ISSN 0885-5765
- Sharma, Priyanka & Roy, Monish & Roy, Bidhan. (2021). A Brief Overview of Major Citrus Diseases and Pests and Its Management. 10.9734/bpi/ctas/v1/13548D.
- Solel Z, Salerno M, 2000, Mal Secco. In Timmer LW, Gransey SM, Graham JH (Eds) Compendium of Citrus Diseases, Americal Phytopathological Society Press, St. Paul, MN, pp33-35
- Stephen, H. Futche and Timmer L., W. 2008, A guide to citrus disease identification, Institute of food and agricultural sciences, University of Florida.
- Tennant et al., 2009. Global Science Books, Tree and Forestry Science and Biotechnology.
