Σκυλάκια (αντίρρινο) στον κήπο και στη γλάστρα

Το σκυλάκι ή αντίρρινο (Antirrhinum majus) είναι πολυετές φυτό μικρής διάρκειας ζωής, που καλλιεργείται συνήθως ως ετήσιο, για τα πολύχρωμα άνθη του σε όρθιες ταξιανθίες. Το όνομά του το πήρε από το λουλούδι, που ανοίγει σαν στόμα σκύλου όταν το πιέσει κανείς στα πλάγια. Σπέρνεται από το φθινόπωρο ως την άνοιξη, θέλει πλήρη ήλιο, προστασία από τον αέρα και έδαφος που στραγγίζει καλά, και ανθίζει από την άνοιξη ως το φθινόπωρο, ανάλογα με την εποχή σποράς. Οι νάνες ποικιλίες μένουν γύρω στα 30 εκατοστά, ενώ οι ψηλές φτάνουν σχεδόν το ένα μέτρο και θέλουν στήριξη. Συχνά σταματά να ανθίζει με τη ζέστη του καλοκαιριού και ξανανθίζει το φθινόπωρο. Το κύριο πρόβλημά του είναι η σκωρίαση, για την οποία υπάρχουν ανθεκτικές ποικιλίες, και δεν είναι τοξικό για σκύλους, γάτες και άλογα. Σε αυτόν τον οδηγό θα δούμε πότε και πώς σπέρνονται και φυτεύονται τα σκυλάκια, τη θέση και το έδαφος, το πότισμα και τη λίπανση, το κορυφολόγημα και τη στήριξη, την ανθοφορία και την αυτοσπορά, τη γλάστρα, τα κομμένα λουλούδια, τα προβλήματα και τη σχέση τους με τις μέλισσες.

Ετήσιο ή πολυετές

Σύμφωνα με τη Royal Horticultural Society, το σκυλάκι είναι πολυετές μικρής διάρκειας, που καλλιεργείται συνήθως ως ετήσιο. Στις ήπιες περιοχές της Ελλάδας μπορεί να περάσει τον χειμώνα και να ανθίσει και τη δεύτερη χρονιά, όμως με τα χρόνια χάνει τη ζωντάνια του, οπότε οι περισσότεροι κηπουροί το ανανεώνουν κάθε χρόνο από σπόρο ή από νέα φυτά. Παλαιότερα ανήκε στην οικογένεια Scrophulariaceae, ενώ σήμερα κατατάσσεται στην οικογένεια Plantaginaceae. Η επιστημονική ονομασία Antirrhinum προέρχεται από τις ελληνικές λέξεις «αντί» και «ρις», δηλαδή μύτη, από τη μορφή του λουλουδιού που θυμίζει πρόσωπο.

Ποικιλίες ανάλογα με το ύψος

Ομάδα	Ύψος	Χρήση
Νάνες	Περίπου 20 ως 30 εκατοστά	Μπορντούρες, ζαρντινιέρες, γλάστρες
Μεσαίες	Περίπου 40 ως 50 εκατοστά	Παρτέρια και γλάστρες
Ψηλές	Ως 90 εκατοστά περίπου	Πίσω μέρος των παρτεριών, κομμένα λουλούδια, με στήριξη

Υπάρχουν ποικιλίες με μονά και με διπλά άνθη, σε λευκό, κίτρινο, πορτοκαλί, ροζ, κόκκινο και διχρωμίες. Για κήπους με προβλήματα σκωρίασης, η RHS καταγράφει ποικιλίες με αντοχή, όπως η 'Bronze Dragon' και τα μείγματα που πωλούνται ως ανθεκτικά στη σκωρίαση.

Πότε σπέρνουμε και φυτεύουμε τα σκυλάκια

Σύμφωνα με τη RHS, τα σκυλάκια σπέρνονται από το φθινόπωρο ως την άνοιξη. Στην Ελλάδα, αυτό δίνει δύο εποχές:

Φθινόπωρο, Σεπτέμβριος ως Οκτώβριος: σπορά ή φύτευση έτοιμων φυτών για ανθοφορία νωρίς την άνοιξη. Στις ήπιες περιοχές τα φυτά περνούν τον χειμώνα στον κήπο, ενώ στις ψυχρές προστατεύονται ή μένουν σε γλάστρες σε προφυλαγμένο σημείο
Άνοιξη, Φεβρουάριος ως Απρίλιος: σπορά για ανθοφορία από τα τέλη της άνοιξης και το καλοκαίρι, με τη μεταφύτευση στον κήπο αφού περάσει ο κίνδυνος παγετού

Τα σκυλάκια αναπτύσσονται αργά από τον σπόρο και χρειάζονται συνήθως τρεις με τέσσερις μήνες ως την ανθοφορία, γι' αυτό η σπορά γίνεται αρκετά νωρίτερα από την εποχή που θέλουμε λουλούδια. Η φθινοπωρινή φύτευση μπαίνει στις φυτεύσεις του Οκτωβρίου μαζί με τα άλλα λουλούδια του χειμώνα και της άνοιξης.

Πώς σπέρνονται

Τα σκυλάκια έχουν πολύ μικρούς σπόρους, που χρειάζονται φως για να φυτρώσουν, οπότε σκορπίζονται στην επιφάνεια του υγρού υποστρώματος και πιέζονται ελαφρά, χωρίς να σκεπαστούν. Η RHS προτείνει θερμοκρασία 16 ως 18°C για το φύτρωμα, που γίνεται συνήθως σε μία ως δύο εβδομάδες. Όταν τα φυτάρια αποκτήσουν τέσσερα περίπου φύλλα, μεταφυτεύονται σε γλάστρες ή στον κήπο, σε απόσταση περίπου 25 ως 40 εκατοστών, ανάλογα με την ποικιλία, ώστε να κυκλοφορεί ο αέρας ανάμεσά τους. Στις ήπιες περιοχές οι σπόροι μπορούν να σκορπιστούν και απευθείας στο παρτέρι, αλλά η σπορά σε σπορεία είναι πιο σίγουρη, γιατί οι σπόροι είναι πολύ μικροί και τα φυτάρια αναπτύσσονται αργά στην αρχή.

Θέση και έδαφος

Τα σκυλάκια θέλουν πλήρη ήλιο και προστατευμένη θέση, μακριά από τους δυνατούς ανέμους, που σπάνε τους ψηλούς βλαστούς. Αναπτύσσονται σε σχεδόν κάθε έδαφος, αμμώδες, ασβεστώδες ή πηλώδες, όξινο ή αλκαλικό, αρκεί να στραγγίζει καλά και να είναι μέτρια γόνιμο. Στις θερμές περιοχές, ο πρωινός ήλιος με λίγη σκιά το απόγευμα τα βοηθά να ανθίζουν για περισσότερο καιρό.

Πότισμα και λίπανση

Τα σκυλάκια ποτίζονται όταν ο καιρός είναι ξερός, και στη γλάστρα πολύ πιο συχνά. Το νερό δίνεται στη βάση του φυτού και όχι πάνω από τα φύλλα, γιατί η υγρασία στο φύλλωμα ευνοεί τη σκωρίαση. Το χώμα κρατιέται ελαφρά υγρό, χωρίς να λιμνάζει νερό, που σαπίζει τις ρίζες. Σε μέτρια γόνιμο έδαφος αρκεί λίγο κομπόστ στη φύτευση, ενώ στη γλάστρα ένα υγρό λίπασμα ανθοφορίας κάθε λίγες εβδομάδες στηρίζει τη συνεχή ανθοφορία.

Πώς γίνονται τα σκυλάκια πιο πυκνά και ανθισμένα

Όταν τα νεαρά φυτά έχουν λίγα ζευγάρια φύλλων, το κορυφολόγημα, δηλαδή το κόψιμο της κορυφής του βλαστού, τα κάνει να βγάλουν πλάγιους βλαστούς, με αποτέλεσμα πιο θαμνώδη φυτά και περισσότερα, λίγο μικρότερα λουλούδια. Όποιος θέλει ένα ψηλό κεντρικό στάχυ, για κομμένα λουλούδια, παραλείπει το κορυφολόγημα. Οι ψηλές ποικιλίες χρειάζονται υποστύλωμα ή ένα δίχτυ στήριξης, ιδίως σε εκτεθειμένα σημεία. Τα μαραμένα στάχυα κόβονται ως ένα ζευγάρι φύλλων, ώστε να βγουν καινούρια.

Πόσες φορές ανθίζουν τα σκυλάκια

Τα σκυλάκια ανθίζουν από την άνοιξη ως το φθινόπωρο. Στα ζεστά καλοκαίρια συχνά επιβραδύνουν ή σταματούν την ανθοφορία όταν κορυφώνεται η ζέστη, και βγάζουν δεύτερο κύμα λουλουδιών όταν πέφτουν οι θερμοκρασίες στα τέλη του καλοκαιριού και το φθινόπωρο. Η τακτική αφαίρεση των μαραμένων ανθέων και το σταθερό πότισμα το καλοκαίρι βοηθούν τα φυτά να ξανανθίσουν.

Ξαναβγαίνουν τα σκυλάκια κάθε χρόνο

Στις ήπιες περιοχές, τα σκυλάκια περνούν συχνά τον χειμώνα και ανθίζουν ξανά, αλλά εξασθενούν μετά από έναν ή δύο χρόνους. Επιστρέφουν επίσης με αυτοσπορά, όταν οι κάψες ωριμάσουν πάνω στο φυτό και ρίξουν τον σπόρο τους στο χώμα. Σύμφωνα με τη Sarah Raven, απλώνονται με αυτόν τον τρόπο μόνο όταν ο χειμώνας είναι αρκετά ήπιος για να επιβιώσουν οι σπόροι ή τα φυτάρια. Για να μην απλωθούν, τα μαραμένα άνθη κόβονται πριν ωριμάσουν οι κάψες. Στις ψυχρές περιοχές, όποιος θέλει να κρατήσει τα φυτά τα μεταφέρει σε δροσερό χώρο μέσα στο σπίτι, όπου η θερμοκρασία δεν πέφτει κάτω από 1°C, ή παίρνει μοσχεύματα.

Πολλαπλασιασμός με σπόρους και μοσχεύματα

Τα σκυλάκια πολλαπλασιάζονται κυρίως με σπόρο. Τα μαραμένα άνθη ωριμάζουν σε κάψες με πολλούς μικρούς σπόρους, που θυμίζουν μικρά κρανία ανάποδα. Οι σπόροι συλλέγονται όταν ξεραθούν οι κάψες και σπέρνονται το φθινόπωρο ή την άνοιξη. Επειδή πολλές ποικιλίες του εμπορίου είναι υβρίδια, τα φυτά από τους δικούς σας σπόρους μπορεί να μη μοιάζουν με τα αρχικά. Τα σκυλάκια πολλαπλασιάζονται επίσης με μοσχεύματα από νεαρούς βλαστούς χωρίς άνθη, που ριζώνουν σε υγρό, στραγγιζόμενο υπόστρωμα.

Σκυλάκια σε γλάστρα

Τα σκυλάκια, και ιδίως οι νάνες και οι μεσαίες ποικιλίες, ταιριάζουν πολύ σε γλάστρες και ζαρντινιέρες στο μπαλκόνι. Χρειάζονται γλάστρα με οπές αποστράγγισης, καλό φυτόχωμα και ηλιόλουστη, προφυλαγμένη θέση. Στη γλάστρα το χώμα στεγνώνει γρήγορα, οπότε ελέγχεται συχνά, ιδίως τις ζεστές μέρες. Δεν είναι φυτά εσωτερικού χώρου, γιατί χρειάζονται πλήρη ήλιο και δροσιά, αλλά οι σπόροι ξεκινούν εύκολα μέσα στο σπίτι και τα φυτάρια μεταφέρονται μετά έξω.

Σκυλάκια για κομμένα λουλούδια

Σύμφωνα με το BBC Gardeners' World, οι ψηλές ποικιλίες δίνουν πολύ καλά κομμένα λουλούδια, που κρατούν πάνω από μία εβδομάδα στο βάζο. Τα φυτά χωρίς κορυφολόγημα δίνουν τους μακρύτερους βλαστούς, και τα στάχυα κόβονται συνήθως όταν έχουν ανοίξει τα κάτω άνθη και τα πάνω μπουμπούκια είναι ακόμη κλειστά.

Εχθροί και ασθένειες

Σκωρίαση: πορτοκαλί ή καφέ φλύκταινες στην κάτω πλευρά των φύλλων, η πιο συνηθισμένη ασθένεια των σκυλακιών. Βοηθούν οι ανθεκτικές ποικιλίες, οι σωστές αποστάσεις, το πότισμα στη βάση και η απομάκρυνση των προσβεβλημένων φύλλων
Ωίδιο και περονόσπορος: λευκή ή γκριζωπή εξάνθηση στα φύλλα, σε υγρό καιρό
Τεφρά σήψη ή βοτρύτης: γκρίζα μούχλα στα άνθη και στους βλαστούς, με την υγρασία
Τήξη των φυταρίων και σήψη των ριζών: από υπερβολικό νερό και κακή αποστράγγιση
Αφίδες και θρίπες: στους τρυφερούς βλαστούς και στα μπουμπούκια, όπου αντιμετωπίζονται όπως οι αφίδες στα υπόλοιπα φυτά του κήπου

Σκυλάκια και μέλισσες

Οι μέλισσες ανοίγουν με το βάρος τους τα κλειστά άνθη στα σκυλάκια και φτάνουν στο νέκταρ. Η RHS κατατάσσει πολλές ποικιλίες με μονά άνθη στα φυτά για επικονιαστές, ενώ σημειώνει ότι οι ποικιλίες με διπλά άνθη, όπως η 'Madame Butterfly', δεν δίνουν τροφή στους επικονιαστές. Όποιος θέλει έναν κήπο φιλικό στις μέλισσες επιλέγει έτσι ποικιλίες με μονά άνθη.

Βομβίνος μπαίνει σε ροζ άνθος σκυλακιού

Βομβίνος ανοίγει με το βάρος του ένα ροζ άνθος σκυλακιού για να φτάσει στο νέκταρ

Είναι τοξικά τα σκυλάκια

Όχι. Σύμφωνα με το ASPCA, τα σκυλάκια δεν είναι τοξικά για σκύλους, γάτες και άλογα.

Συχνές ερωτήσεις

Είναι το σκυλάκι ετήσιο ή πολυετές

Είναι πολυετές μικρής διάρκειας ζωής, που καλλιεργείται συνήθως ως ετήσιο. Στις ήπιες περιοχές μπορεί να περάσει τον χειμώνα και να ανθίσει ξανά, αλλά με τα χρόνια εξασθενεί.

Πότε φυτεύουμε τα σκυλάκια

Το φθινόπωρο, τον Σεπτέμβριο και τον Οκτώβριο, για ανθοφορία νωρίς την άνοιξη, ή την άνοιξη, από τον Φεβρουάριο ως τον Απρίλιο, για ανθοφορία το καλοκαίρι.

Πόσο καιρό κάνουν τα σκυλάκια να φυτρώσουν

Συνήθως μία ως δύο εβδομάδες, με τον σπόρο στην επιφάνεια του υποστρώματος, χωρίς κάλυψη, γιατί χρειάζεται φως, και με θερμοκρασία γύρω στους 16 ως 18°C.

Σε πόσο καιρό ανθίζουν τα σκυλάκια από τον σπόρο

Συνήθως σε τρεις με τέσσερις μήνες. Οι σπόροι φυτρώνουν σε μία ως δύο εβδομάδες, και τα φυτάρια αναπτύσσονται αργά στην αρχή.

Ξαναβγαίνουν τα σκυλάκια κάθε χρόνο

Στις ήπιες περιοχές συχνά περνούν τον χειμώνα και ξανανθίζουν, και επιστρέφουν επίσης με αυτοσπορά, αν οι κάψες αφεθούν να ωριμάσουν. Με τα χρόνια όμως εξασθενούν.

Θέλουν τα σκυλάκια ήλιο ή σκιά

Θέλουν πλήρη ήλιο και προστασία από τον αέρα. Στη σκιά ανθίζουν λιγότερο και οι βλαστοί τους γίνονται αδύναμοι.

Πώς παίρνουμε σπόρους από τα σκυλάκια

Αφήνουμε μερικά άνθη να ωριμάσουν σε κάψες και τις μαζεύουμε όταν ξεραθούν. Από τα υβρίδια, τα φυτά που θα βγουν μπορεί να διαφέρουν από τα αρχικά.

Γιατί βγάζουν πορτοκαλί κηλίδες τα φύλλα

Συνήθως από τη σκωρίαση, μια μυκητολογική ασθένεια που εμφανίζεται ως πορτοκαλί ή καφέ φλύκταινες στην κάτω πλευρά των φύλλων. Βοηθούν οι ανθεκτικές ποικιλίες, ο αερισμός και το πότισμα στη βάση.

Εφόδια για τα σκυλάκια στο Farmclick

Δες τους σπόρους για φθινοπωρινή και ανοιξιάτικη σπορά, τα εδαφοβελτιωτικά και υποστρώματα για σπορεία και γλάστρες και τα βιολογικά φυτοπροστατευτικά για τις αφίδες, από προμηθευτές όλης της Ελλάδας.

Σημαντικές σημειώσεις

Για επίμονα προβλήματα ασθενειών, η επικοινωνία με γεωπόνο βοηθά στη σωστή διάγνωση, και κάθε επέμβαση γίνεται μόνο με εγκεκριμένα σκευάσματα, σύμφωνα με τις οδηγίες της συσκευασίας.