Με το όνομα αστράκι ή άστερ κυκλοφορούν δύο διαφορετικές ομάδες φυτών, με άνθη που μοιάζουν με μαργαρίτα και ανθίζουν από τα τέλη του καλοκαιριού ως το φθινόπωρο. Το κινέζικο αστράκι (Callistephus chinensis), που πωλείται συνήθως σε φακελάκια σπόρων ως «αστράκι διπλό» ή «σινικό», είναι ετήσιο, οπότε σπέρνεται την άνοιξη, ανθίζει και ολοκληρώνει τον κύκλο του μέσα στη χρονιά. Τα πολυετή άστερ, που πωλούνται ανθισμένα σε γλάστρες το φθινόπωρο, ζουν πολλά χρόνια, ξεραίνονται τον χειμώνα και ξαναβγαίνουν την άνοιξη. Και οι δύο ομάδες θέλουν ήλιο και γόνιμο χώμα που κρατά υγρασία χωρίς να λασπώνει, βαθύ και αραιό πότισμα, και σχεδόν καμία λίπανση. Τα πολυετή διαιρούνται κάθε 3 ως 5 χρόνια, και το κύριο πρόβλημά τους είναι το ωίδιο. Σε αυτόν τον οδηγό θα δούμε πώς ξεχωρίζουν τα είδη, πόσο ψηλώνουν, πού και πότε φυτεύονται, πώς σπέρνεται το κινέζικο αστράκι, το πότισμα και τη λίπανση, το κορυφολόγημα, τι γίνεται τον χειμώνα, τη διαίρεση και τα μοσχεύματα, τη γλάστρα και τα προβλήματα.
Ποιο αστράκι έχετε
Παλαιότερα, όλα αυτά τα φυτά ανήκαν στο γένος Aster. Σύμφωνα με τη Royal Horticultural Society, μετά από γενετικές αναλύσεις πολλά από αυτά μεταφέρθηκαν σε άλλα γένη, όπως τα Symphyotrichum, Eurybia και Callistephus, αλλά στο εμπόριο εξακολουθούν να λέγονται όλα άστερ ή αστράκια.
| Ομάδα | Επιστημονικό όνομα | Κύκλος ζωής | Τι το ξεχωρίζει |
| Κινέζικο αστράκι | Callistephus chinensis | Ετήσιο | Από σπόρο την άνοιξη, για παρτέρια, γλάστρες και κομμένα λουλούδια, συχνά με διπλά άνθη |
| Ευρωπαϊκά άστερ | Aster amellus, Aster × frikartii | Πολυετή | Θέλουν στραγγιζόμενο έδαφος, ιδίως τον χειμώνα, και αντέχουν στο ωίδιο |
| Άστερ Νέας Υόρκης | Symphyotrichum novi-belgii | Πολυετές | Ρηχές ρίζες, θέλει χώμα που κρατά υγρασία, το πιο ευαίσθητο στο ωίδιο |
| Άστερ Νέας Αγγλίας | Symphyotrichum novae-angliae | Πολυετές | Από τα ψηλότερα, συχνά χρειάζεται στήριξη |
Πόσο ψηλώνουν τα αστράκια
Σύμφωνα με τη RHS, το ύψος ξεκινά από 20 εκατοστά και φτάνει τα 2 μέτρα, ανάλογα με το είδος. Τα νάνα και τα αλπικά μένουν συνήθως στα 20 ως 45 εκατοστά, τα μεσαία, όπως το ιταλικό άστερ (Aster amellus) και το άστερ Νέας Υόρκης, φτάνουν περίπου τα 45 ως 90 εκατοστά, ενώ τα ψηλά, όπως το άστερ Νέας Αγγλίας, ξεπερνούν το ένα μέτρο. Το ύψος αλλάζει και από χρονιά σε χρονιά, ανάλογα με το νερό, και τα φυτά σε πλούσιο, υγρό χώμα ψηλώνουν περισσότερο από εκείνα σε φτωχό και ξερό. Τα φυτά του φυτωρίου δεν έχουν φτάσει ακόμη το τελικό τους ύψος, και την επόμενη χρονιά μπορεί να ψηλώσουν πολύ περισσότερο.
Ήλιος ή σκιά
Τα περισσότερα αστράκια ανθίζουν καλύτερα σε πλήρη ήλιο. Ανθίζουν και σε ελαφριά σκιά, αλλά όσο πιο σκιερή είναι η θέση, τόσο λιγότερα είναι τα λουλούδια, ενώ η πολλή σκιά κάνει τους βλαστούς ψηλούς και αδύναμους. Στις πολύ θερμές περιοχές, λίγη σκιά το απόγευμα και ένα στρώμα εδαφοκάλυψης βοηθούν να μη στεγνώνει το χώμα.
Το κατάλληλο έδαφος
Τα αστράκια ευδοκιμούν σε γόνιμο χώμα που κρατά υγρασία την άνοιξη και το καλοκαίρι, και δυσκολεύονται τόσο στα πολύ βαριά αργιλώδη εδάφη όσο και στα εδάφη που ξεραίνονται το καλοκαίρι. Ουδέτερο ως αλκαλικό έδαφος είναι ιδανικό, αν και τα περισσότερα αντέχουν και ελαφρώς όξινο. Τα ευρωπαϊκά άστερ, όπως το Aster amellus, θέλουν ιδιαίτερα στραγγιζόμενο χώμα τον χειμώνα, γιατί η υγρασία του χειμώνα τα βλάπτει περισσότερο από το κρύο. Στα ελαφριά αμμώδη εδάφη, ένα στρώμα εδαφοκάλυψης περίπου 5 εκατοστών μετά τη φύτευση και κάθε άνοιξη κρατά την υγρασία γύρω από τις ρίζες.
Πότε και πώς φυτεύονται
Σύμφωνα με τη RHS, η καλύτερη εποχή για τα πολυετή αστράκια είναι οι αρχές της άνοιξης, ώστε να εγκατασταθούν πριν ανθίσουν. Τα φυτά σε γλάστρα φυτεύονται όμως οποιαδήποτε εποχή, αρκεί το έδαφος να μην είναι παγωμένο ή λασπωμένο. Όσα αγοράζονται ανθισμένα το φθινόπωρο είναι πολύ διψασμένα, οπότε μετά τη φύτευση χρειάζονται επιπλέον πότισμα για να εγκατασταθούν.
Πώς σπέρνεται το κινέζικο αστράκι
Το κινέζικο αστράκι πολλαπλασιάζεται με σπόρο την άνοιξη. Οι σπόροι σπέρνονται σε σπορεία με ελάχιστο κάλυμμα από χώμα, σε ζεστό και φωτεινό σημείο, και φυτρώνουν συνήθως μέσα σε μία ως δύο εβδομάδες. Τα φυτάρια μεταφυτεύονται στον κήπο όταν περάσει ο κίνδυνος παγετού, σε αποστάσεις που αφήνουν τον αέρα να κυκλοφορεί ανάμεσά τους, και το ίδιο ισχύει για τα φυτά του φυτωρίου που πωλούνται σε πακέτα εποχιακών. Η τακτική αφαίρεση των μαραμένων ανθέων κρατά την ανθοφορία ως το φθινόπωρο, και όταν τελειώσει, τα φυτά ξεριζώνονται και πηγαίνουν στο κομπόστ.
Πότισμα και λίπανση
Τα αστράκια ποτίζονται καλά μετά τη φύτευση. Στα στραγγιζόμενα εδάφη και στις μεγάλες ξηρασίες χρειάζονται επιπλέον νερό, ώστε το χώμα γύρω από τις ρίζες να μένει ελαφρά υγρό αλλά όχι λασπωμένο. Η RHS προτείνει πλούσιο και αραιό πότισμα, αντί για λίγο και συχνό, και το νερό δίνεται στη βάση του φυτού, γιατί τα βρεγμένα φύλλα ευνοούν το ωίδιο.
Στα περισσότερα εδάφη τα αστράκια δεν χρειάζονται τακτική λίπανση. Αρκεί ένα στρώμα χωνεμένης κοπριάς ή κομπόστ κάθε άνοιξη, ενώ στα ελαφριά αμμώδη εδάφη βοηθά μια ελαφριά λίπανση όταν ξεκινά η βλάστηση.
Πώς κρατάμε τα αστράκια χαμηλά και όρθια
Ορισμένα αστράκια, κυρίως το άστερ Νέας Υόρκης, ανταποκρίνονται καλά σε ένα κόψιμο των βλαστών κατά ένα τρίτο στα τέλη της άνοιξης. Το κορυφολόγημα αυτό μειώνει το τελικό ύψος και συχνά κάνει περιττή τη στήριξη. Τα ψηλά αστράκια, πάνω από ένα μέτρο, χρειάζονται υποστυλώματα, που τοποθετούνται πριν από τα μέσα του καλοκαιριού. Στα πολυετή, η αφαίρεση των μαραμένων ανθέων δεν είναι απαραίτητη, γιατί ανθίζουν πλούσια, ενώ στο κινέζικο αστράκι βοηθά να κρατήσει η ανθοφορία.
Τα περισσότερα αστράκια ανθίζουν μία φορά τον χρόνο, από τα τέλη του καλοκαιριού ως το φθινόπωρο, για μεγάλο διάστημα.
Τα αστράκια τον χειμώνα
Τα πολυετή αστράκια ξεραίνονται ως το έδαφος τον χειμώνα, ενώ οι ρίζες τους μένουν ζωντανές και βγάζουν νέους βλαστούς την άνοιξη. Τα περισσότερα είδη και οι ποικιλίες Symphyotrichum αντέχουν ως τους −20°C, οπότε η υγρασία του χειμώνα είναι μεγαλύτερος κίνδυνος από το κρύο.
Οι ξεροί μίσχοι και οι σποροκεφαλές μπορούν να μείνουν ως το τέλος του χειμώνα, γιατί δίνουν τροφή στα πουλιά και καταφύγιο στην άγρια ζωή, και κόβονται κοντά στη βάση πριν βγει η νέα βλάστηση. Τα αστράκια της γλάστρας είναι πιο εκτεθειμένα στο κρύο και στην υγρασία, οπότε τον χειμώνα μετακινούνται σε προστατευμένο σημείο. Το κινέζικο αστράκι, ως ετήσιο, ξεραίνεται ολόκληρο στο τέλος της χρονιάς.
Διαίρεση και πολλαπλασιασμός
Τα πολυετή αστράκια σχηματίζουν τούφες που πλαταίνουν χρόνο με τον χρόνο. Ωφελούνται από διαίρεση κάθε 3 ως 5 χρόνια, στις αρχές της άνοιξης, που τα κρατά υγιή και ζωηρά και εμποδίζει το κέντρο της τούφας να ξυλοποιηθεί. Η διαίρεση είναι και ο καλύτερος τρόπος για να πολλαπλασιαστεί μια ποικιλία, γιατί τα νέα φυτά είναι ίδια με το αρχικό.
Τα αστράκια πολλαπλασιάζονται επίσης με μοσχεύματα, από την άνοιξη ως τα τέλη του καλοκαιριού. Την άνοιξη παίρνονται από τους νέους βλαστούς της βάσης του φυτού, και το καλοκαίρι από κορυφές βλαστών χωρίς άνθη, που ριζώνουν σε υγρό, στραγγιζόμενο υπόστρωμα. Ο σπόρος από τα δικά σας φυτά δίνει φυτά πολύ διαφορετικά μεταξύ τους, οπότε για τις ποικιλίες είναι καλύτερα να αγοράζονται φυτά ή σπόροι με όνομα.
Αστράκι σε γλάστρα
Σύμφωνα με τη RHS, η γλάστρα έχει διάμετρο τουλάχιστον 20 ως 23 εκατοστά, γεμίζει με φυτόχωμα γενικής χρήσης και τοποθετείται σε ζεστό και ηλιόλουστο σημείο. Οι ψηλές ποικιλίες θέλουν μεγαλύτερη και βαρύτερη γλάστρα και ένα υποστύλωμα. Τα αστράκια της γλάστρας χρειάζονται πολύ συχνότερο πότισμα από εκείνα του κήπου, ακόμη και καθημερινό τις ζέστες, χωρίς όμως να μένει το χώμα λασπωμένο για περισσότερο από μία ή δύο ημέρες. Ένα υγρό λίπασμα, αραιωμένο σύμφωνα με τις οδηγίες, αρκεί για την ανθοφορία.
Εχθροί και ασθένειες
- Ωίδιο: λευκή επικάλυψη σαν αλεύρι στα φύλλα, ιδίως στο άστερ Νέας Υόρκης. Εμφανίζεται λιγότερο σε χώμα που κρατά υγρασία και σε φυτά με καλό αερισμό, ενώ τα ευρωπαϊκά άστερ, όπως το Aster amellus και το Aster × frikartii, είναι ανθεκτικά
- Μάρανση από φουζάριο: ιδίως στο Aster amellus
- Τεφρά σήψη: σε υγρό καιρό
- Σαλιγκάρια και γυμνοσάλιαγκες: τρώνε τη νεαρή βλάστηση
Τα αστράκια στον φθινοπωρινό κήπο
Τα αστράκια γεμίζουν τα παρτέρια με χρώμα σε λευκό, ροζ, λιλά, μωβ, μπλε και κόκκινο, την εποχή που τα περισσότερα καλοκαιρινά λουλούδια τελειώνουν, και συνδυάζονται ωραία με το χρυσάνθεμο. Τα μονά άνθη τους είναι πολύτιμα για τους επικονιαστές, γιατί προσφέρουν νέκταρ αργά στη χρονιά, όταν λίγα φυτά ανθίζουν.
Μέλισσα σε λευκό αστράκι. Τα μονά άνθη δίνουν νέκταρ αργά στη χρονιά, όταν λίγα φυτά ανθίζουν
Συχνές ερωτήσεις
Είναι το αστράκι ετήσιο ή πολυετές
Το κινέζικο αστράκι (Callistephus chinensis), που πωλείται σε φακελάκια σπόρων, είναι ετήσιο, ενώ τα άστερ που πωλούνται σε γλάστρες το φθινόπωρο είναι συνήθως πολυετή και ζουν πολλά χρόνια.
Ξαναβγαίνει το αστράκι κάθε χρόνο
Τα πολυετή ξεραίνονται τον χειμώνα, αλλά οι ρίζες τους μένουν ζωντανές και ξαναβγάζουν την άνοιξη. Το κινέζικο αστράκι ολοκληρώνει τον κύκλο του μέσα στη χρονιά και σπέρνεται ξανά.
Πόσο συχνά ποτίζεται το αστράκι
Μετά τη φύτευση ποτίζεται καλά, και στη συνέχεια με πλούσιο και αραιό πότισμα, μόλις αρχίζει να στεγνώνει το χώμα. Στη γλάστρα χρειάζεται πολύ συχνότερο πότισμα, ακόμη και καθημερινό τις ζέστες.
Πότε κόβεται το αστράκι
Οι ξεροί μίσχοι μπορούν να μείνουν τον χειμώνα για τα πουλιά και την άγρια ζωή, και κόβονται κοντά στη βάση στο τέλος του χειμώνα, πριν βγει η νέα βλάστηση.
Πόσο ψηλώνει το αστράκι
Από 20 εκατοστά ως 2 μέτρα, ανάλογα με το είδος. Τα νάνα μένουν στα 20 ως 45 εκατοστά, ενώ τα ψηλά ξεπερνούν το ένα μέτρο και χρειάζονται στήριξη.
Γιατί ασπρίζουν τα φύλλα στα αστράκια
Συνήθως από το ωίδιο, μια μυκητολογική ασθένεια που προσβάλλει κυρίως το άστερ Νέας Υόρκης. Βοηθούν το χώμα που κρατά υγρασία, ο καλός αερισμός, το πότισμα στη βάση και οι ανθεκτικές ποικιλίες.
|
Εφόδια για το αστράκι στο Farmclick Δες τους σπόρους για το κινέζικο αστράκι, τα εδαφοβελτιωτικά και υποστρώματα για παρτέρια και γλάστρες και τα βιολογικά φυτοπροστατευτικά για το ωίδιο, από προμηθευτές όλης της Ελλάδας. |
Σημαντικές σημειώσεις
Για επίμονα προβλήματα ασθενειών, η επικοινωνία με γεωπόνο βοηθά στη σωστή διάγνωση, και κάθε επέμβαση γίνεται μόνο με εγκεκριμένα σκευάσματα, σύμφωνα με τις οδηγίες της συσκευασίας.
Πηγές
- Royal Horticultural Society, How to grow asters.
- Royal Horticultural Society, Aster, genus guide.
- BBC Gardeners' World, How to grow asters.
