Ανακλήσεις τροφίμων στην Ευρώπη | Εβδομάδα 12, 2026
Η εβδομαδιαία επισκόπηση για ανακλήσεις τροφίμων και ζητήματα συμμόρφωσης
Οι ειδοποιήσεις ανάκλησης που σχετίζονται με ανίσχνευση μυκοτοξίινών αυξήθηκαν από 10 σε 23 μέσα σε μία εβδομάδα. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη εβδομαδιαία αύξηση που έχει καταγραφεί σε οποιαδήποτε κατηγορία κινδύνου από το φθινόπωρο του 2025. Η αύξηση αυτή συνδέεται κυρίως με δύο προϊόντα: τα αποξηραμένα σύκα από την Τουρκία και τα αράπικα φιστίκια από την Αργεντινή.
Στην περίπτωση των σύκων από την Τουρκία καταγράφηκαν 9 ειδοποιήσεις για ωχρατοξίνη Α και αφλατοξίνη B1, σε προϊόντα όπως πάστα σύκου, μαρμελάδα σύκου και ολόκληρα αποξηραμένα σύκα. Από την Αργεντινή προήλθαν 3 ειδοποιήσεις για αφλατοξίνες σε φιστίκια.
Οι περιπτώσεις που αφορούν τα φιστίκια από την Αργεντινή συνδέονται και με μια πρόσφατη κανονιστική αλλαγή. Το 2023, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αφαίρεσε τα φιστίκια από την Αργεντινή από τη λίστα των εισαγωγών υψηλού κινδύνου που υπόκεινται σε ενισχυμένους ελέγχους στα σύνορα (Κανονισμός (ΕΕ) 2019/1793). Το γεγονός ότι μέσα σε μία εβδομάδα καταγράφηκαν τρεις ειδοποιήσεις για αφλατοξίνη B1 από την ίδια χώρα δείχνει ότι ο σχετικός κίνδυνος δεν έχει εκλείψει με τη μείωση των ελέγχων.
Βασικά σημεία της εβδομάδας με μια ματιά
- 108 συνολικές ειδοποιήσεις ανάκλησης, μειωμένες σε σχέση με τις 119 της προηγούμενης εβδομάδας
- Τα φρούτα και λαχανικά κατέγραψαν 31 ειδοποιήσεις (28,7%), τον υψηλότερο αριθμό για τον Μάρτιο μέχρι στιγμής
- Οι μυκοτοξίνες αυξήθηκαν σε 23 καταγραφές κινδύνου, από 10 την προηγούμενη εβδομάδα. Η αύξηση συνδέεται κυρίως με σύκα από την Τουρκία (9 ειδοποιήσεις) και αράπικα φιστίκια από την Αργεντινή (3)
- Τα υπολείμματα φυτοφαρμάκων παρέμειναν σε υψηλά επίπεδα, με 46 καταγραφές, κοντά στις 40 της προηγούμενης εβδομάδας
- Καταγράφηκαν 9 περιπτώσεις λανθασμένης επισήμανσης αλλεργιογόνων μέσα σε μία εβδομάδα, με τη μη δηλωμένη σόγια να εμφανίζεται συχνότερα (3 περιπτώσεις)
- Η Salmonella εμφανίστηκε σε 12 ειδοποιήσεις, με κύριες χώρες προέλευσης την Πολωνία (3 σε πουλερικά), τη Ρουμανία (3 σε πουλερικά) και τη Λιθουανία (2)
- Η Τουρκία είχε τις περισσότερες ειδοποιήσεις (12), ακολουθούμενη από Πολωνία (8), Ισπανία (8), Γαλλία (7) και Κίνα (6)
- Το οξείδιο του αιθυλενίου επανεμφανίστηκε σε μπαχαρικά από τον Λίβανο (2 ειδοποιήσεις), θυμίζοντας την κρίση επιμολύνσεων που είχε ξεκινήσει στην ΕΕ το 2020
- Τα κράτη μέλη της ΕΕ αποτέλεσαν την προέλευση του 47% των ειδοποιήσεων (51 από 108)
Κατηγορίες προϊόντων με τις περισσότερες ανακλήσεις στην Ευρώπη
Τα φρούτα και λαχανικά αυξήθηκαν από 26 σε 31 ειδοποιήσεις. Τα περισσότερα περιστατικά σχετίζονταν με υπολείμματα φυτοφαρμάκων, αλλά η κατηγορία περιλάμβανε επίσης 9 ειδοποιήσεις για μυκοτοξίνες (όλες σε σύκα από την Τουρκία), μία περίπτωση norovirus σε κατεψυγμένα σμέουρα από την Πολωνία, καθώς και παρουσία καδμίου σε σκόρδο από την Κίνα και σε αβοκάντο από το Περού.
Η κατηγορία των ξηρών καρπών και σπόρων κατέγραψε 10 ειδοποιήσεις, σχεδόν όλες λόγω μυκοτοξινών. Οι 7 από αυτές αφορούσαν αφλατοξίνες σε προϊόντα όπως αράπικα φιστίκια, φιστίκια τύπου pistachio, φουντούκια και σπόρους chia.
Στα λοιπά κρέατα εκτός πουλερικών καταγράφηκαν περιστατικά Salmonella σε βοδινό από τη Λιθουανία, Listeria σε αλλαντικά από την Ισπανία και την Ολλανδία, υπολείμματα ορμονών (προγεστερόνη) σε βοδινό από Αργεντινή και Ουρουγουάη, καθώς και περιπτώσεις λανθασμένης επισήμανσης αλλεργιογόνων.
Αράπικα φιστίκια από την Αργεντινή και το ζήτημα των χαλαρότερων ελέγχων
Τρεις από τις δέκα ειδοποιήσεις της εβδομάδας για ξηρούς καρπούς και σπόρους αφορούσαν αφλατοξίνες σε αράπικα φιστίκια από την Αργεντινή. Η Αργεντινή καλύπτει περίπου το 58% της κατανάλωσης αράπικων φιστικιών στην ΕΕ. Το 2023, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αφαίρεσε τα αράπικα φιστίκια από την Αργεντινή από τον Κανονισμό (ΕΕ) 2019/1793, ο οποίος προέβλεπε αυξημένους ελέγχους στα σύνορα για προϊόντα υψηλού κινδύνου. Η απόφαση βασίστηκε στη βελτίωση της συμμόρφωσης της χώρας.
Από τότε, ο εντοπισμός αφλατοξινών σε αυτά τα προϊόντα βασίζεται κυρίως στους ελέγχους των εισαγωγέων και όχι σε συστηματικούς ελέγχους στα σύνορα. Οι τρεις ειδοποιήσεις της περασμένης εβδομάδας, δύο για αράπικα φιστίκια από την Αργεντινή και μία για φιστίκια τύπου pistachio αμερικανικής προέλευσης που διακινήθηκαν μέσω Τουρκίας, δείχνουν ότι ο κίνδυνος παραμένει, ακόμη και αν οι επίσημοι έλεγχοι έχουν περιοριστεί.
Σύκα από την Τουρκία και τι κρύβεται πίσω από τα στοιχεία
Οι αναφορές για μυκοτοξίνες αυξήθηκαν από 10 σε 23 μέσα σε μία εβδομάδα. Τα αποξηραμένα σύκα από την Τουρκία αντιστοιχούσαν σε 9 από αυτές τις ειδοποιήσεις, εκ των οποίων 7 αφορούσαν ωχρατοξίνη Α, μία αφλατοξίνη B1 και μία συνδυασμό των δύο. Τα προϊόντα περιλάμβαναν ολόκληρα αποξηραμένα σύκα, πάστα σύκου και προϊόντα τύπου “μπάλες σύκου”.
Ο κλάδος των αποξηραμένων σύκων στην Τουρκία βρίσκεται υπό πίεση από δύο πλευρές. Η παραγωγή της περιόδου 2024/2025 διαμορφώθηκε περίπου στους 60.000 τόνους, σημαντικά χαμηλότερα από τον μέσο όρο πενταετίας των 74.500 τόνων. Παράλληλα, οι συνθήκες ξηρασίας και υγρασίας στην περιοχή του Aydın ευνόησαν την ανάπτυξη μυκήτων όπως Aspergillus και Penicillium, που σχετίζονται άμεσα με την παραγωγή μυκοτοξινών.
Εννέα περιστατικά αλλεργιογόνων μέσα σε μία εβδομάδα
Την περασμένη εβδομάδα καταγράφηκαν 9 ειδοποιήσεις που σχετίζονται με αλλεργιογόνα. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται περιπτώσεις μη δηλωμένης σόγιας σε πρωτεΐνη ορού γάλακτος, προϊόντα βοδινού και συμπληρώματα διατροφής από Γερμανία, Σουηδία και Ρουμανία, καθώς και περιστατικά που αφορούσαν σουσάμι, διοξείδιο του θείου (σε μείγματα φρούτων από την Ιταλία και αποξηραμένα σύκα από το Αφγανιστάν) και γενικά λάθη επισήμανσης σε προϊόντα πουλερικών (Γαλλία) και ζαχαρώδη (Ιταλία).
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ξεκίνησε τον Φεβρουάριο την εκστρατεία της για την ασφάλεια τροφίμων για το 2026, με πρώτο θέμα τα αλλεργιογόνα. Η πρωτοβουλία αυτή συνδέεται με ευρύτερες ρυθμιστικές εξελίξεις, καθώς η ΕΕ προετοιμάζει εναρμονισμένους κανόνες για την προληπτική επισήμανση αλλεργιογόνων, που αναμένεται να εφαρμοστούν έως το τέλος του 2027. Η Ολλανδία έχει ήδη υιοθετήσει σχετικό πλαίσιο βασισμένο στην αξιολόγηση κινδύνου από την 1η Ιανουαρίου 2026.
Η σόγια εμφανίστηκε σε 3 από τις 9 περιπτώσεις. Χρησιμοποιείται όλο και συχνότερα ως πρόσθετο ή βοηθητικό συστατικό σε προϊόντα κρέατος, συμπληρώματα πρωτεΐνης και αρτοσκευάσματα, και συχνά δεν δηλώνεται, καθώς αντιμετωπίζεται ως δευτερεύον συστατικό, παρότι αποτελεί υποχρεωτικό αλλεργιογόνο.
Οξείδιο του αιθυλενίου σε μπαχαρικά από τον Λίβανο
Δύο ειδοποιήσεις αφορούσαν την παρουσία οξειδίου του αιθυλενίου σε μπαχαρικά από τον Λίβανο. Η χρήση της ουσίας σε τρόφιμα έχει απαγορευτεί στην ΕΕ από τις αρχές της δεκαετίας του 1990. Το 2020, μολυσμένοι σπόροι σησαμιού από την Ινδία οδήγησαν στη μεγαλύτερη επιχείρηση ανακλήσεων τροφίμων στην ιστορία της ΕΕ, με περισσότερες από 3.800 ειδοποιήσεις στο RASFF.
Η αντίδραση της ΕΕ περιλάμβανε αυξημένους ελέγχους, με δειγματοληψία έως και 50% για το σησάμι από την Ινδία, καθώς και υποχρεωτική παρακολούθηση σε διάφορες κατηγορίες μπαχαρικών.
Ο Λίβανος δεν είχε μέχρι σήμερα σημαντική παρουσία σε αυτά τα περιστατικά. Οι δύο πρόσφατες ειδοποιήσεις, εκ των οποίων η μία συνοδευόταν και από υπολείμματα chlorate και ethion, μπορεί να υποδηλώνουν είτε χρήση της ουσίας κατά την αποθήκευση είτε επιμόλυνση από άλλα προϊόντα στον ίδιο χώρο. Για τους εισαγωγείς μπαχαρικών, ο έλεγχος για οξείδιο του αιθυλενίου εφαρμόζεται ήδη σε προϊόντα από την Ινδία, όμως τα νέα δεδομένα δείχνουν ότι χρειάζεται να επεκταθεί και σε προελεύσεις από τη Μέση Ανατολή.
Πλήρης λίστα ανακλήσεων φρέσκων προϊόντων
Φρούτα και λαχανικά (31 ειδοποιήσεις)
- Πορτοκάλια (Αίγυπτος): oxamyl (μη εγκεκριμένο)
- Κατεψυγμένα σμέουρα (Πολωνία): norovirus
- Πιπεριές (Ρουάντα): acetamiprid (2 ξεχωριστές ειδοποιήσεις)
- Μούσμουλα (Ιταλία): tetramethrin, permethrin (μη εγκεκριμένα)
- Αμπελόφυλλα (Αίγυπτος): μη εγκεκριμένα φυτοφάρμακα
- Μανταρίνια (Ισπανία): chlorpyrifos (μη εγκεκριμένο)
- Ρόδια (Τουρκία): prochloraz πάνω από το όριο
- Κινέζικο λάχανο (Πολωνία): chlorpyrifos (μη εγκεκριμένο), tebuconazole
- Ρόδια (Τουρκία): acetamiprid
- Σκόρδο (Κίνα): κάδμιο
- Φράουλες (Ισπανία): formetanate
- Rambutan (Βιετνάμ): chlorantraniliprole, indoxacarb
- Μπανάνες (Ισημερινός): chlorpyrifos (μη εγκεκριμένο)
- Μπανάνες (Περού): chlorpyrifos (μη εγκεκριμένο)
- Ελιές σε άλμη (Αίγυπτος): chlorpyrifos (μη εγκεκριμένο)
- Φασολάκια και amla (Ινδία, Σρι Λάνκα): chlorpyrifos (μη εγκεκριμένο), buprofezin και άλλα υπολείμματα
- Μελιτζάνες (Μπουρκίνα Φάσο): chlorpyrifos (μη εγκεκριμένο), profenofos (μη εγκεκριμένο)
- Κατεψυγμένο edamame (Κίνα): haloxyfop (μη εγκεκριμένο), bifenthrin, iprodione
- Πιπεριές (Αίγυπτος): profenofos (μη εγκεκριμένο)
- Ρόδια (Τουρκία): malathion, pyraclostrobin, pyrimethanil, sulfoxaflor, pyriproxyfen
- Amaranthus (Τόγκο): acetamiprid, imidacloprid
- Αβοκάντο (Περού): κάδμιο
- Νεκρά ποντίκια σε φασολάκια (Ολλανδία)
- Αποξηραμένα δαμάσκηνα (Σερβία): sorbic acid πάνω από το όριο
- Ανανάδες (Βραζιλία): μη εγκεκριμένη επιφανειακή επικάλυψη
- Πάστα σύκου (Τουρκία): ωχρατοξίνη Α
- Αποξηραμένα σύκα (Τουρκία): ωχρατοξίνη Α, αφλατοξίνη B1 (πολλαπλές ειδοποιήσεις)
- Αποξηραμένα σύκα (Αφγανιστάν): μη δηλωμένο διοξείδιο του θείου
- Κόκκινες πιπεριές kapia (Τουρκία): κάδμιο
- Φράουλες freeze-dried (Κίνα / Αίγυπτος): oxamyl (μη εγκεκριμένο)
- Μείγματα φρούτων/μούρων (Ιταλία): μη δηλωμένο διοξείδιο του θείου
- Λούπινα (Ιταλία): αλκαλοειδή κινολιζιδίνης
Βότανα και μπαχαρικά
- Μπαχαρικά (Λίβανος): οξείδιο του αιθυλενίου (2 ξεχωριστές ειδοποιήσεις)
- Matcha (Ιαπωνία): difenoconazole, dinotefuran, tolfenpyrad
- Νιφάδες τσίλι (Ινδία): αφλατοξίνη B1
Ξηροί καρποί, προϊόντα ξηρών καρπών και σπόροι
- Αράπικα φιστίκια (Αργεντινή): αφλατοξίνη B1 (3 ειδοποιήσεις, 2 και για συνολικές αφλατοξίνες)
- Φιστίκια τύπου pistachio (ΗΠΑ μέσω Τουρκίας): αφλατοξίνη B1, συνολικές αφλατοξίνες
- Μαύροι σπόροι chia (Ινδία μέσω Ιταλίας): αφλατοξίνη B1
- Σησάμι (Τουρκία): Salmonella
- Φουντούκια (Αζερμπαϊτζάν): αφλατοξίνη B1
- Σπόρος κύμινου (Ινδία μέσω Τουρκίας): έλλειψη πιστοποιητικού υγείας
- Ηλιόσποροι (Πολωνία / Ουκρανία): tetramethrin (μη εγκεκριμένο)
Δημητριακά και προϊόντα αρτοποιίας (3 ειδοποιήσεις)
- Πίτα/flat bread (Ολλανδία): μεταλλικό ξένο σώμα
- Κινόα (Ινδία μέσω Τουρκίας): chlorpyrifos (μη εγκεκριμένο)
- Ρολά wafer (Αίγυπτος): παράκαμψη συνοριακών κτηνιατρικών ελέγχων
Κακάο, καφές και τσάι
- Πράσινο τσάι (Κίνα): dinotefuran, tolfenpyrad
Οι κυριότεροι κίνδυνοι για τα τρόφιμα στην Ευρώπη αυτή την εβδομάδα
Τα υπολείμματα φυτοφαρμάκων παρέμειναν στην πρώτη θέση για τρίτη συνεχόμενη εβδομάδα. Οι παθογόνοι μικροοργανισμοί μειώθηκαν σε 17 από 30, με τη Salmonella να υποχωρεί από 20 σε 12 περιστατικά. Πρόκειται για βελτίωση σε σχέση με την προηγούμενη εβδομάδα, ωστόσο η Πολωνία και η Ρουμανία συνεχίζουν να συγκεντρώνουν τα περισσότερα περιστατικά σε προϊόντα πουλερικών.
Από πού προέρχονται τα προϊόντα που ανακλήθηκαν
Η Τουρκία κατέγραψε τον μεγαλύτερο αριθμό ειδοποιήσεων (12), κυρίως λόγω μυκοτοξινών σε αποξηραμένα σύκα (9) και υπολειμμάτων φυτοφαρμάκων σε φρέσκα προϊόντα (3 περιπτώσεις, κυρίως ρόδια και πιπεριές).
Η Πολωνία και η Ισπανία ακολούθησαν με 8 ειδοποιήσεις η καθεμία. Στην Πολωνία, τα περιστατικά σχετίζονταν κυρίως με Salmonella σε πουλερικά και κατεψυγμένα προϊόντα, ενώ στην Ισπανία η εικόνα ήταν πιο διαφοροποιημένη, με Listeria σε αλλαντικά, παράσιτα σε θαλασσινά, υπολείμματα formetanate σε φράουλες και ακρυλαμίδιο σε σνακ.
Η Γαλλία εμφανίστηκε κυρίως σε περιπτώσεις λαθών επισήμανσης και αλλεργιογόνων σε έτοιμα τρόφιμα.
Η Αργεντινή κατέγραψε 5 ειδοποιήσεις:
- 3 για αφλατοξίνες σε φιστίκια,
- 1 για διοξείδιο του τιτανίου σε ζαχαρώδη προϊόντα,
- 1 για μη εγκεκριμένη γενετικά τροποποιημένη σόγια (ζωοτροφή).
Οι περιπτώσεις των αράπικων φιστικιών συνδέονται άμεσα με την απόφαση του 2023 για χαλάρωση των ελέγχων στα σύνορα.
Η Ρουάντα εμφανίστηκε για δεύτερη συνεχόμενη εβδομάδα με 2 ειδοποιήσεις για πιπεριές που περιείχαν acetamiprid. Οι εξαγωγές πιπεριών της χώρας προς την ΕΕ έχουν υπερδιπλασιαστεί από το 2020, φτάνοντας περίπου τους 1.100 τόνους το 2023 και καλύπτοντας το 13% της αγοράς φρέσκιας πιπεριάς στη Γερμανία. Η ΕΕ αύξησε τους ελέγχους τον Δεκέμβριο του 2024 λόγω ανησυχιών για φυτοφάρμακα, και τα δεδομένα της τελευταίας εβδομάδας δείχνουν ότι το ζήτημα παραμένει κρίσιμο. Για μια χώρα που επενδύει στην ανάπτυξη εξαγωγών προς την ΕΕ, η συμμόρφωση στα υπολείμματα φυτοφαρμάκων είναι πλέον εμπορική προτεραιότητα.
Προοπτικές
Η αύξηση των μυκοτοξινών από 10 σε 23 μέσα σε μία εβδομάδα θέτει ένα πρακτικό ερώτημα για όσους αγοράζουν αποξηραμένα σύκα, φιστίκια ή αποξηραμένα φρούτα: πρόκειται για προσωρινή έξαρση ή για νέα κανονικότητα;
Τα σύκα που σχετίζονται με τις πρόσφατες ειδοποιήσεις προέρχονται από τη συγκομιδή του 2025, η οποία επηρεάστηκε από ξηρασία και υψηλή υγρασία, και αποθηκεύτηκαν υπό δύσκολες συνθήκες τον χειμώνα. Αυτά τα αποθέματα εξακολουθούν να διακινούνται στην ευρωπαϊκή αγορά. Μέχρι να εισέλθει στην αγορά η νέα παραγωγή του 2026, είναι πιθανό τα επίπεδα ωχρατοξίνης Α και αφλατοξίνης B1 να παραμείνουν αυξημένα στα τουρκικά σύκα.
Για τα αράπικα φιστίκια από την Αργεντινή, η εξέλιξη θα εξαρτηθεί από το αν η ΕΕ επανεξετάσει την απόφαση του 2023 για κατάργηση των υποχρεωτικών ελέγχων στα σύνορα. Τρεις ειδοποιήσεις για αφλατοξίνες μέσα σε μία εβδομάδα από την ίδια προέλευση αποτελούν ένδειξη που δύσκολα αγνοείται σε επίπεδο πολιτικής και ελέγχων.
