Οι εξαγωγές αγροδιατροφικών προϊόντων από την ΕΕ προς τις ΗΠΑ έπεσαν κατακόρυφα στο πρώτο δίμηνο του 2026. Έχασαν 1,0 δισ. ευρώ, ή 20%, σε σχέση με το αντίστοιχο διάστημα του 2025, και καμία άλλη αγορά δεν υποχώρησε τόσο. Η εξήγηση βρίσκεται στην προηγούμενη χρονιά. Μέσα στο 2025 οι εξαγωγείς έστελναν παραπανίσια προϊόντα στις ΗΠΑ, βιαστικά, για να προλάβουν τους δασμούς που περίμεναν από την Ουάσιγκτον. Τώρα που αυτές οι αγορές σταμάτησαν, οι πωλήσεις επέστρεψαν απότομα στα κανονικά τους, και η πιο μεγάλη μεταβολή σε όλη τη φεβρουαριάτικη έκθεση εμπορίου της ΕΕ είναι ακριβώς αυτή η συρρίκνωση στη δεύτερη μεγαλύτερη αγορά της.
Τα συνολικά νούμερα δείχνουν πιο γερά απ' όσο πραγματικά είναι. Τον Φεβρουάριο του 2026 η ΕΕ εξήγαγε αγροδιατροφικά προϊόντα αξίας 18,8 δισ. ευρώ, 6% περισσότερα από τον Ιανουάριο αλλά 4% λιγότερα από έναν χρόνο πριν. Στις εισαγωγές ξόδεψε 14,5 δισ. ευρώ, μειωμένες 1% σε σχέση με τον προηγούμενο μήνα και 5% σε σχέση με πέρυσι. Το εμπορικό πλεόνασμα εκτινάχθηκε 43% μέσα σε έναν μήνα, στα 4,4 δισ. ευρώ, περίπου όσο ήταν και τον Φεβρουάριο του 2025. Η αναπήδηση αυτή δεν οφείλεται σε καλύτερες πωλήσεις, αλλά στον μικρότερο λογαριασμό των εισαγωγών, με κυριότερη αιτία τις φθηνότερες τιμές του κακάο.
Η ίδια τάση που είχαμε αναλύσει μακροπρόθεσμα φαίνεται και εδώ, μέσα σε έναν μόνο μήνα. Στις προβλέψεις για την περίοδο 2025-2035 είχαμε δει ότι το τυρί, το τυρόγαλο και το ελαιόλαδο τραβούν τις εξαγωγές προς τα πάνω, ενώ τα χύδην εμπορεύματα χάνουν έδαφος. Τον Φεβρουάριο εμφανίζονται οι ίδιες πιέσεις, με τη διαφορά ότι τώρα προστίθεται και η απότομη στροφή της αμερικανικής αγοράς.
Η μεγαλύτερη μεταβολή της έκθεσης έρχεται από τις ΗΠΑ
Σε καμία άλλη αγορά η πτώση δεν ήταν τόσο μεγάλη όσο στις ΗΠΑ, και το βάρος το σήκωσαν τα ποτά και το ελαιόλαδο. Ο λόγος είναι ότι το 2025 οι Αμερικανοί αγοραστές είχαν γεμίσει τις αποθήκες τους με ευρωπαϊκά προϊόντα, προσπαθώντας να προλάβουν τους δασμούς που θεωρούσαν σίγουρους. Όσο κρατούσε αυτό το γέμισμα, οι αποστολές ήταν αφύσικα υψηλές. Μόλις σταμάτησε, οι πωλήσεις ξανάπεσαν στα φυσιολογικά τους, και έτσι το πρώτο δίμηνο του 2026 μοιάζει με κατρακύλα, ακριβώς επειδή συγκρίνεται με μια φουσκωμένη περσινή βάση.
Για τους μεσογειακούς παραγωγούς, το ελαιόλαδο είναι το σημείο που πονάει. Μέσα στο δίμηνο, οι ευρωπαϊκές εξαγωγές ελιάς και ελαιολάδου έχασαν 252 εκατ. ευρώ, μια πτώση 24%, καθώς υποχώρησαν μαζί οι τιμές του ελαιολάδου (-14%) και οι ποσότητες (-11%). Μεγάλο μέρος του χαμένου όγκου το άφησαν πίσω τους οι ΗΠΑ. Για έναν Έλληνα ή Ισπανό παραγωγό, μια πτώση 24% στην αξία των εξαγωγών δεν διαβάζεται ως στατιστική, τη νιώθει κατευθείαν στο περιθώριό του.
Δεν ήταν μόνο οι ΗΠΑ. Το Ηνωμένο Βασίλειο, ο πρώτος προορισμός της ΕΕ, έχασε 336 εκατ. ευρώ (-4%) σε χοιρινό και δημητριακά, ενώ μειώσεις σημείωσαν επίσης η Ιαπωνία (-178 εκατ. ευρώ, -13%), το Μαρόκο (-123 εκατ., -18%) και η Αλγερία (-92 εκατ., -18%). Στον αντίποδα, η πιο καθαρή άνοδος ήρθε από την Αίγυπτο, που αύξησε τις αγορές της κατά 123 εκατ. ευρώ (+39%) χάρη στο περισσότερο σιτάρι.
Γιατί το πλεόνασμα ξεγελάει
Στο σύνολο Ιανουαρίου-Φεβρουαρίου, οι εξαγωγές έφτασαν τα 36,5 δισ. ευρώ, 2,1 δισ. λιγότερα από τους ίδιους μήνες του 2025. Οι εισαγωγές όμως έπεσαν ακόμη πιο πολύ, στα 29,1 δισ. ευρώ, 2,2 δισ. κάτω από πέρυσι. Όταν ο λογαριασμός των εισαγωγών αδειάζει πιο γρήγορα από όσο μικραίνουν οι εξαγωγές, το πλεόνασμα μεγαλώνει ακόμη κι όταν συρρικνώνεται το συνολικό εμπόριο. Έτσι, το άλμα 43% στο μηνιαίο πλεόνασμα μοιάζει με δύναμη, ενώ στην ουσία κρύβει λιγότερες συναλλαγές, και από τις δύο μεριές.
Πίσω από αυτό το νούμερο κρύβεται κυρίως το κακάο. Οι εισαγωγές καφέ, τσαγιού, κακάο και μπαχαρικών μειώθηκαν κατά 831 εκατ. ευρώ (-12%) σε ετήσια βάση, με το μεγαλύτερο βάρος να πέφτει στους χαμηλότερους όγκους (-14%) και τις τιμές (-15%) του κακάο. Μετά από δύο χρόνια με τιμές ρεκόρ, η αποκλιμάκωση του κακάο περνά τώρα ολόκληρη στον λογαριασμό των εισαγωγών και στο εμπορικό ισοζύγιο.
Το κακάο κόβει και προς τις δύο κατευθύνσεις. Οι εισαγωγές από την Ακτή Ελεφαντοστού έπεσαν κατά 498 εκατ. ευρώ (-29%), η μεγαλύτερη πτώση προμηθευτή, με λιγότερους κόκκους (-24%) και λιγότερη πάστα, βούτυρο και σκόνη (-25%). Το Καμερούν υποχώρησε στα 202 εκατ. ευρώ (-46%), λόγω των κόκκων. Από την πλευρά των εξαγωγών, η ΕΕ μεταπωλεί επεξεργασμένο κακάο, και η πτώση φάνηκε και εκεί. Οι εξαγωγές καφέ, τσαγιού, κακάο και μπαχαρικών μειώθηκαν κατά 350 εκατ. ευρώ (-16%), η μεγαλύτερη πτώση σε κατηγορία εξαγωγών, με χαμηλότερους όγκους (-21%) και τιμές (-17%) σε πάστα, βούτυρο και σκόνη. Το ίδιο σήμα στις τιμές διατρέχει και την προειδοποίηση της NOAA τον Ιούνιο για το Ελ Νίνιο, όπου η πιθανότητα ενός πολύ ισχυρού φαινομένου τοποθετήθηκε στο 63%. Το κακάο έχει αφήσει πίσω του την κορυφή, ο καιρικός κίνδυνος όμως που πυροδότησε την αρχική εκτίναξη παραμένει.
Κερδισμένες και χαμένες κατηγορίες στις εξαγωγές
Στο χοιρινό, η πτώση των 267 εκατ. ευρώ (-13%) ήρθε σχεδόν εξ ολοκλήρου από τις τιμές (-12%) και όχι από τις ποσότητες, κάτι που ταιριάζει με τη σταθερή απώλεια μεριδίου που υφίσταται από φθηνότερους ανταγωνιστές. Έχασαν έδαφος και τα παρασκευάσματα φρούτων, ξηρών καρπών και λαχανικών, κατά 203 εκατ. ευρώ (-10%), κυρίως σε όγκο. Υπήρξαν όμως και κατηγορίες που ανέβηκαν. Τα φρούτα και οι ξηροί καρποί κέρδισαν 95 εκατ. ευρώ (+8%), με τα μήλα και τα αχλάδια να πρωταγωνιστούν, ενώ τα μη εδώδιμα προϊόντα αυξήθηκαν κατά 77 εκατ. ευρώ (+10%) χάρη στις εξαγωγές λιναριού προς την Κίνα.
Μόνο ο καφές από το Βιετνάμ ανεβαίνει
Την ώρα που οι εισαγωγές κακάο κατέρρεαν, ο καφές πήγαινε αντίθετα. Οι εισαγωγές από το Βιετνάμ αυξήθηκαν κατά 214 εκατ. ευρώ (+31%) σε ετήσια βάση, σχεδόν αποκλειστικά χάρη στους πολύ μεγαλύτερους όγκους καφέ (+82%). Μέσα στην ίδια κατηγορία, καφέ, τσαγιού, κακάο και μπαχαρικών, οι εισαγωγές καφέ ανέβηκαν κατά 199 εκατ. ευρώ (+6% σε όγκο), παρότι το σκέλος του κακάο υποχωρούσε. Το Βιετνάμ ήταν ο μόνος μεγάλος προμηθευτής με τόσο έντονη άνοδο.
Κάτω από τον τίτλο κρύβονται δύο ακόμη ιστορίες. Οι εισαγωγές από την Ουκρανία έπεσαν κατά 435 εκατ. ευρώ (-19%), με απότομη μείωση στους όγκους δημητριακών (-30%) και ελαιούχων σπόρων και πρωτεϊνούχων καλλιεργειών (-43%), ενώ οι εισαγωγές από τις ΗΠΑ υποχώρησαν κατά 273 εκατ. ευρώ (-11%), κυρίως λόγω λιγότερης σόγιας (-23%).
Σε επίπεδο προϊόντος, οι εισαγωγές ελαιούχων σπόρων και πρωτεϊνούχων καλλιεργειών μειώθηκαν κατά 557 εκατ. ευρώ (-18%) και τα δημητριακά κατά 540 εκατ. (-30%), τα τελευταία λόγω μιας κατακόρυφης πτώσης 62% στους εισαγόμενους όγκους σιταριού. Στον αντίποδα, ανέβηκαν οι εισαγωγές μαργαρίνης και άλλων ελαίων και λιπών (+150 εκατ. ευρώ, +22%, χάρη στο λάδι καρύδας), καθώς και βόειου και μοσχαρίσιου κρέατος (+130 εκατ. ευρώ, +28%, από Βραζιλία, Ηνωμένο Βασίλειο και Ουρουγουάη), εδώ με ώθηση από τη μικρή εγχώρια προσφορά και τις υψηλές τιμές του βοδινού στην ΕΕ.
Τι εμπορεύεται στην πραγματικότητα η ΕΕ
Πίσω από τις μηνιαίες διακυμάνσεις υπάρχει μια σταθερή δομή. Η ΕΕ εξάγει πολύ περισσότερο απ' όσο εισάγει σε επεξεργασμένα και επώνυμα προϊόντα, σε παρασκευάσματα δημητριακών, γαλακτοκομικά, κρασί, χοιρινό και ζαχαρώδη. Τα μεγάλα της ελλείμματα τα έχει εκεί που δεν μπορεί να παραγάγει σε μεγάλη κλίμακα, στα τροπικά και τα κτηνοτροφικά προϊόντα, δηλαδή κακάο, καφέ, φρούτα και ξηρούς καρπούς, και ελαιούχους σπόρους.
Αυτή η δομή εξηγεί γιατί μια κίνηση στην τιμή του κακάο κουνά τόσο βίαια το συνολικό πλεόνασμα. Μόνο ο καφές, το τσάι, το κακάο και τα μπαχαρικά άφησαν έλλειμμα 4,0 δισ. ευρώ μέσα στο δίμηνο, και τα φρούτα με τους ξηρούς καρπούς άλλα 3,5 δισ. Όταν φθηναίνει μια μεγάλη ελλειμματική κατηγορία, όλο το ισοζύγιο βελτιώνεται χωρίς να έχει αλλάξει το παραμικρό στις εξαγωγές. Δείχνει επίσης πού πατάει η τιμολογιακή δύναμη της ΕΕ. Οι πλεονασματικές κατηγορίες είναι σχεδόν όλες επεξεργασμένα ή επώνυμα προϊόντα προέλευσης, ακριβώς οι αναβαθμισμένες γραμμές που η μακροπρόθεσμη προοπτική βλέπει ως μηχανή ανάπτυξης της Ένωσης.
Τι σημαίνει για παραγωγούς και εμπόρους
Για τους ελαιοπαραγωγούς, η πτώση 24% στην αξία των ευρωπαϊκών εξαγωγών ελαιολάδου, με τις ΗΠΑ στο επίκεντρο, δείχνει την επίδραση των δασμών με νούμερα και όχι με προβλέψεις. Όσοι πουλούν στην αμερικανική αγορά, καλό είναι να υπολογίζουν φέτος σε μικρότερους εξαγωγικούς όγκους.
Για τους μεταποιητές κακάο και σοκολάτας, η φθηνότερη τιμή των κόκκων είναι ανάσα μετά από δύο βασανιστικά χρόνια, στηρίζεται όμως σε μια καιρική προοπτική που μπορεί να γυρίσει ανάποδα αν το Ελ Νίνιο δυναμώσει στο δεύτερο μισό του 2026.
Για τους εμπόρους δημητριακών και ελαιούχων σπόρων, η κατάρρευση στους όγκους εισαγωγής σιταριού και σόγιας δείχνει άφθονη προσφορά, εγχώρια και από τη Μαύρη Θάλασσα, που πιέζει τις τιμές, την ίδια δυναμική που στενεύει τα περιθώρια στα σιτηρά σε όλη την Ένωση.
Για όποιον διαβάζει το νούμερο του πλεονάσματος, το μάθημα είναι ένα, να κοιτάξει πιο πέρα από αυτό. Η δύναμη του Φεβρουαρίου κρύβει κυρίως φθηνότερες εισαγωγές και ένα διαρθρωτικό έλλειμμα που μικραίνει, όχι καλύτερες εξαγωγές, και μάλιστα τη στιγμή που οι εξαγωγές μόλις έχασαν το ένα πέμπτο της δουλειάς τους με τις ΗΠΑ.
