Παλιότερα επικρατούσε η αντίληψη ότι η ελιά είναι κατάλληλη για φτωχά και ξηρά εδάφη και ότι αποδίδει ακόμη και εκεί που δυσκολεύονται άλλες δενδρώδεις καλλιέργειες. Αυτό ισχύει μόνο εν μέρει. Η ελιά αποδίδει σταθερά και για πολλές δεκαετίες σε εύφορα εδάφη με επαρκή υγρασία, και η σωστή θρέψη είναι αυτή που στηρίζει υψηλές και ποιοτικές παραγωγές.
Έλεγχος του εδάφους πριν τη λίπανση
Πριν από κάθε πρόγραμμα λίπανσης ελέγχονται οι φυσικές ιδιότητες και η γονιμότητα του εδάφους, γιατί από αυτές εξαρτάται η αξιοποίηση των θρεπτικών. Δύο κρίσιμες παράμετροι είναι το pH και η περιεκτικότητα σε ασβέστιο, καθώς επηρεάζουν την απορρόφηση πολλών στοιχείων. Το βέλτιστο pH για την ελιά είναι γύρω στο 6,5, αν και το δέντρο αποδίδει ικανοποιητικά σε εδάφη με pH από 5,5 ως 8. Σε όξινα εδάφη, η προσθήκη ασβέστη πριν τη φύτευση ανεβάζει το pH, πάντα όμως μετά από ανάλυση και σε συνεννόηση με γεωπόνο.
Τα θρεπτικά που χρειάζεται η ελιά
Από τη φυλλοδιαγνωστική, ενδεικτικά κατώτερα όρια επάρκειας θεωρούνται περίπου 1,5% για το άζωτο, 0,1% για τον φώσφορο και 0,5% για το κάλιο. Το άζωτο είναι το πιο σημαντικό στοιχείο, τόσο για τις ελιές λαδιού όσο και για τις επιτραπέζιες, καθώς στηρίζει τη βλάστηση και την παραγωγή. Η έλλειψή του φαίνεται από τη μικρή ετήσια βλάστηση και τα μικρά, ωχρά φύλλα. Σε κάθε διάγνωση έλλειψης, το πρόγραμμα λίπανσης καταρτίζεται σε συνεννόηση με γεωπόνο.
Πρόγραμμα λίπανσης ανά εποχή
Στην πράξη, η λίπανση ακολουθεί τρεις φάσεις. Η βασική λίπανση γίνεται τους χειμερινούς μήνες, από τον Δεκέμβριο ως τον Φεβρουάριο, με σύνθετο λίπασμα τύπου 11-15-15 ή παρόμοιο, ιδανικά λίγο πριν από βροχές ώστε να ενσωματωθεί στο έδαφος. Κατά κοινή πρακτική προστίθενται περίπου 2 ως 5 κιλά ανά ενήλικο δέντρο, ανάλογα με την ηλικία, το μέγεθος και τα αποτελέσματα της ανάλυσης, σε ακτίνα γύρω στα 60 ως 90 εκατοστά από τον κορμό και ποτέ πάνω σε αυτόν. Την άνοιξη, όπου χρειάζεται, ακολουθεί επιφανειακή αζωτούχος λίπανση που στηρίζει την ανθοφορία και την καρπόδεση. Οι ποσότητες προσαρμόζονται και στην παρενιαυτοφορία, δηλαδή στη διαφορά ανάμεσα σε παραγωγικές και μη χρονιές, ώστε να μην επιβαρύνεται το δέντρο.
Ο ρόλος της οργανικής ουσίας
Η οργανική ουσία, ιδίως ως χούμος, βελτιώνει τη δομή και την υφή του εδάφους, ρυθμίζει το pH, συγκρατεί την υγρασία, ενεργοποιεί τους μικροοργανισμούς και αυξάνει την απορρόφηση των θρεπτικών. Γι' αυτό τα οργανικά λιπάσματα αποτελούν συχνά τη βάση ενός ορθολογικού προγράμματος. Το φθινόπωρο μπορεί να ενσωματωθεί κοπριά στο έδαφος. Σε μη αρδευόμενους ελαιώνες πολλοί παραγωγοί προσθέτουν κάθε δύο χρόνια περίπου 1 ως 2 τόνους κοπριάς ανά στρέμμα, ενώ στους αρδευόμενους η πρακτική αυτή αραιώνει στα 3 ως 4 χρόνια. Και εδώ κάθε χωράφι έχει διαφορετικές ανάγκες, και η διαχείριση του εδάφους προσαρμόζεται μετά από ανάλυση.
Ασβέστιο, μαγνήσιο και βόριο
Στα ασβεστούχα εδάφη που κυριαρχούν στη χώρα, η έλλειψη ασβεστίου είναι σπάνια. Η χλώρωση που εμφανίζεται σε τέτοια εδάφη οφείλεται συνηθέστερα στη δυσκολία απορρόφησης του σιδήρου λόγω του υψηλού pH και όχι σε έλλειψη ασβεστίου. Κάθε επέμβαση με ασβέστιο ή με σίδηρο γίνεται μόνο μετά από ανάλυση εδάφους και σε συνεννόηση με γεωπόνο, ώστε να μην επιδεινωθεί τυχόν τροφοπενία σιδήρου.
Το μαγνήσιο και το βόριο είναι επίσης σημαντικά για την ανάπτυξη του καρπού. Το μαγνήσιο αποτελεί κεντρικό συστατικό της χλωροφύλλης, ενώ το βόριο παίζει καθοριστικό ρόλο στην καρπόδεση και στη μεταφορά των σακχάρων. Όταν διαπιστώνεται έλλειψη, εφαρμόζονται διαφυλλικά λιπάσματα, με το βόριο να δίνεται κατά κανόνα πριν την άνθηση.
Όλα τα παραπάνω είναι γενικές κατευθύνσεις και κοινές πρακτικές. Κάθε ελαιώνας είναι διαφορετικός, οπότε το πρόγραμμα λίπανσης καταρτίζεται με βάση την ανάλυση εδάφους και φύλλων και σε συνεννόηση με αδειούχο γεωπόνο.
Καλλιέργεια Ελιάς – Όλα όσα πρέπει να γνωρίζετε
Είναι κερδοφόρα η καλλιέργεια της ελιάς;
Πολλαπλασιασμός και Επικονίαση Ελιάς
Κλιματικές Απαιτήσεις στην Καλλιέργεια Ελιάς
Απαιτήσεις και Προετοιμασία Εδάφους στην Καλλιέργεια Ελιάς
Φύτευση Ελιάς – Αριθμός δένδρων ανά στρέμμα – Αποστάσεις φύτευσης Ελιάς
Ολοκληρωμένη Λίπανση Ελιάς
