Ερευνητική Ομάδα: HeTa Food Research Centre for Excellence
Η σπατάλη τροφίμων είναι ένα από τα σημαντικότερα περιβαλλοντικά και κοινωνικά ζητήματα παγκοσμίως. Το περιβαλλοντικό πρόγραμμα των Ηνωμένων Εθνών υποδεικνύει ότι το ένα τρίτο όλων των παραγόμενων τροφίμων σπαταλάται ετησίως, αυξάνοντας το φορτίο στο περιβάλλον και προκαλώντας επισιτιστική ανασφάλεια. Ετησίως, το 8% των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου συμβαίνει λόγω της σπατάλης τροφίμων και καταναλώνει βασικούς πόρους όπως το νερό, τη γη και την ενέργεια (2). Μία σημαντική αιτία της σπατάλης τροφίμων είναι η απώλεια της ποιότητας κατά τη μεταχείριση μετά τη συγκομιδή, την αποθήκευση και τη μεταφορά φρούτων και λαχανικών. Η εφαρμογή βελτιωμένων μεθόδων αποθήκευσης είναι απαραίτητη για τη διευκόλυνση της αποτελεσματικής μεταφοράς των αγροτικών προϊόντων από τον τόπο παραγωγής στα καταστήματα λιανικής και τη μείωση της σπατάλης τροφίμων. Η χρήση νέων τεχνικών αποθήκευσης μπορεί να παρατείνει τη διάρκεια ζωής των φρέσκων φρούτων και λαχανικών, να διατηρήσει τη θρεπτική τους ποιότητα και να αποτρέψει τη σήψη (3).
Έτσι αυξάνεται η βιωσιμότητα και η ανθεκτικότητα του συστήματος τροφίμων και εξοικονομούνται πόροι. Η επίλυση του ζητήματος της σπατάλης τροφίμων στην γεωργία είναι απαραίτητη για τη βελτίωση του συστήματος τροφίμων. Οι γεωργικές πρακτικές συμβάλλουν σημαντικά στο εκτεταμένο πρόβλημα της σπατάλης τροφίμων. Επομένως, θα πρέπει να θεσπιστούν νέες αποτελεσματικές λύσεις. Είναι απαραίτητο να αναπτυχθούν καινοτόμες μέθοδοι αποθήκευσης, συντήρησης και μεταφοράς των τροφίμων από το αγρόκτημα στην αγορά. Είναι απαραίτητο επίσης να αντιμετωπιστεί η απόρριψη των τροφίμων μόνο λόγω των εξωτερικών ατελειών τους (4).
Καινοτόμες Μέθοδοι Αποθήκευσης και Μεταφοράς για την Πρόληψη της Σπατάλης Τροφίμων Φρέσκων Προϊόντων
Διαλογή και Κατηγοριοποίηση
Η συσκευασία, η διαλογή και η κατηγοριοποίηση των προϊόντων βάσει της ποιότητας πριν την αποθήκευση τους είναι ουσιαστική, καθώς μόνο τα καλύτερα προϊόντα επιλέγονται για μεταφορά. Αυτό αποτρέπει τη σήψη κατά τη διαδικασία μεταφοράς, ενώ ενισχύει την ικανοποίηση και την αφοσίωση των πελατών (5). Η διαλογή και η κατηγοριοποίηση μπορεί να γίνει μηχανικά ή χειροκίνητα βάσει του σχήματος, της υφής, του χρώματος, της σκληρότητας, της ωριμότητας και των ελαττωμάτων. Για παράδειγμα, τα μήλα μπορούν να διαλεχθούν και να κατηγοριοποιηθούν βάσει των προτύπων του USDA που θέτουν ελάχιστες απαιτήσεις και πρότυπα για διάφορες ποικιλίες (6).
Έλεγχος της Υγρασίας
Η υγρασία είναι επίσης απαραίτητη για την ποιότητα και τη διάρκεια ζωής των φρούτων ή των λαχανικών κατά τη μεταφορά. Διάφορα φρούτα και λαχανικά έχουν διαφορετικές ανάγκες υγρασίας που βοηθούν στη διατήρηση της υφής και της εμφάνισής τους. Η αφυδάτωση, ο μαρασμός, η καφέ απόχρωση, η σήψη και η ανάπτυξη μούχλας μπορούν να προκληθούν από υψηλή ή χαμηλή υγρασία (7). Έτσι, ο έλεγχος της υγρασίας στους χώρους αποθήκευσης είναι απαραίτητος για να εξασφαλιστεί ότι αυτά τα προβλήματα δεν συμβαίνουν και παρατείνεται η φρεσκάδα των προϊόντων. Ο έλεγχος της υγρασίας μπορεί να επιτευχθεί μέσω διαφορετικών τεχνικών όπως ψύξη, ο αερισμός, η χρήση αφυγραντήρων και η τροποποιημένη συσκευασία ατμόσφαιρας. Για παράδειγμα, η βέλτιστη σχετική υγρασία για τις μπανάνες είναι 90-95% ενώ τα κρεμμύδια πρέπει να αποθηκεύονται σε περιβάλλον με σχετική υγρασία 65-70% (1).
Συσκευασία σε κενό (vacuum) και Υλικά Συσκευασίας
Η συσκευασία σε κενό αφαιρεί τον αέρα και διατηρεί την ποιότητα των τροφίμων, αποτρέποντας την οξείδωση, την ανάπτυξη μικροβίων και την προσβολή από έντομα. Ελαχιστοποιεί επίσης τον όγκο και το βάρος των προϊόντων, γεγονός που μπορεί να βοηθήσει στη εξοικονόμηση χώρου και κόστους μεταφοράς (8). Άλλες μέθοδοι συντήρησης μπορούν να εφαρμοστούν μαζί με την συσκευασία σε κενό, όπως η κατάψυξη, η ξήρανση ή το αλάτισμα. Η επιλογή στερεών και ανθεκτικών υλικών μπορεί να αποτρέψει τη φυσική βλάβη των τροφίμων από μώλωπες, συνθλίψεις ή ακόμη και διάτρηση που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε ανεπιθύμητη εμφάνιση και γεύση. Τα διάφορα υλικά συσκευασίας περιλαμβάνουν πολυαιθυλένιο, πολυπροπυλένιο, νάιλον, αλουμινόχαρτο και χαρτόνια (9).
Συστήματα Ιχνηλασιμότητας
Ένα προηγμένο σύστημα ιχνηλασιμότητας μπορεί να ενσωματωθεί για την παρακολούθηση της προέλευσης και του ιστορικού των προϊόντων τροφίμων εντός της αλυσίδας εφοδιασμού. Τα συστήματα ιχνηλασιμότητας επιτρέπουν την ανίχνευση και την επίλυση τυχόν προβλημάτων ή δυσκολιών κατά τη μεταφορά, όπως καθυστέρηση, σήψη, απώλεια, ζημιά ή μόλυνση (10). Τα συστήματα ιχνηλασιμότητας βελτιώνουν επίσης τη διαφάνεια στο σύστημα διανομής τροφίμων, καταγράφοντας την παραγωγή, την επεξεργασία, τη διαχείριση και την αποθήκευση των τροφίμων. Αυτά, με τη σειρά τους, μπορούν να έχουν θετική επίδραση στην εμπιστοσύνη των καταναλωτών, των λιανοπωλητών και των ρυθμιστικών αρχών, καθώς και να βελτιώσουν τα πρότυπα ασφάλειας των τροφίμων. Μερικά συστήματα και τεχνολογίες ιχνηλασιμότητας που χρησιμοποιούνται για διάφορα αγροτικά προϊόντα περιλαμβάνουν barcode, ετικέτες RFID, κωδικούς QR και αισθητήρες blockchain (11).
Συμπέρασμα
Η επιλογή οικολογικών εναλλακτικών λύσεων μεταφοράς και υλικών συσκευασίας συμβάλλει στη μείωση του ανθρακικού αποτυπώματος που συνδέεται με τη μεταφορά τροφίμων. Υιοθετώντας πιο πράσινες πρακτικές, η αλυσίδα εφοδιασμού αναλαμβάνει αυξημένη περιβαλλοντική ευθύνη, υπογραμμίζοντας ευρύτερες πρωτοβουλίες για τη δημιουργία ενός αειφόρου και ανθεκτικού συστήματος διανομής τροφίμων. H κατάλληλη μεταφορά είναι απαραίτητη για την αποφυγή της σπατάλης τροφίμων και αποτελεί ένα στρατηγικό στοιχείο για την δημιουργία μιας πιο αειφόρου αλυσίδας εφοδιασμού τροφίμων.
Πηγές
- Hammond, S. T., Brown, J. H., Burger, J. R., Flanagan, T. P., Fristoe, T. S., Mercado-Silva, N., Nekola, J.C. & Okie, J. G. (2015). Food spoilage, storage, and transport: Implications for a sustainable future. BioScience, 65(8), 758-768. https://doi.org/10.1093/
biosci/biv081 - Ziv, C., & Fallik, E. (2021). Postharvest storage techniques and quality evaluation of fruits and vegetables for reducing food loss. Agronomy, 11(6), 1133. https://doi.org/10.3390/
agronomy11061133 - Ishangulyyev, R., Kim, S., & Lee, S. H. (2019). Understanding Food Loss and Waste: Why Are We Losing and Wasting Food? Foods, 8(8), 297. https://doi.org/10.3390/
foods8080297 - Thyberg, K. L., & Tonjes, D. J. (2016). Drivers of food waste and their implications for sustainable policy development. Resources, Conservation and Recycling, 106, 110-123. https://doi.org/10.1016/j.
resconrec.2015.11.016 - Tapsoba, L. D., Kiemde, S. M., Lamond, B. F., & Lépine, J. (2022). On the potential of packaging for reducing fruit and vegetable losses in Sub-Saharan Africa. Foods, 11(7), 952. https://doi.org/10.3390/
foods11070952 - Garcia-Garcia, G., Woolley, E., Rahimifard, S., Colwill, J., White, R., & Needham, L. (2017). A methodology for sustainable management of food waste. Wasteand Biomass Valorization, 8(6), 2209-2227. https://doi.org/10.1007/
s12649-016-9720-0 - Mahmood, M., Sultan, M. & Miyazaki, T. (2019). Significance of Temperature and Humidity Control for Agricultural Products Storage: Overview of Conventional and Advanced Options. International Journal of Food Engineering, 15(10), 20190063. https://doi.org/10.1515/ijfe-
2019-0063 - Fang, Y., & Wakisaka, M. (2021). A review of the modified atmosphere preservation of fruits and vegetables with cutting-edge technologies. Agriculture, 11(10), 992. https://doi.org/10.3390/
agriculture11100992 - Amicarelli, V., & Bux, C. (2021). Food waste measurement toward a fair, healthy and environmental-friendly food system: A critical review. British Food Journal, 123(8), 2907-2935. https://doi.org/10.1108/BFJ-
07-2020-0658 - Karanth, S., Feng, S., Patra, D., & Pradhan, A. K. (2023). Linking microbial contamination to food spoilage and food waste: the role of smart packaging, spoilage risk assessments, and date labelling. Frontiers in Microbiology, 14, 1198124. https://doi.org/10.3389/fmicb.
2023.1198124 - Goossens, Y., Wegner, A., & Schmidt, T. (2019). Sustainability assessment of food waste prevention measures: a review of existing evaluation practices. Frontiers in Sustainable Food Systems, 3, 476725. https://doi.org/10.3389/fsufs.
2019.00090