Το αγγούρι (Cucumis sativus) ανήκει στην οικογένεια Cucurbitaceae, που ονομάζεται επίσης και οικογένεια των κολοκυνθοειδών, μαζί με την κολοκύθα, το καρπούζι και το πεπόνι. Καλλιεργείται ευρέως για τους βρώσιμους καρπούς του και αποτελεί μία από τις πιο δημοφιλείς θερινές καλλιέργειες παγκοσμίως.
Βοτανικά χαρακτηριστικά και απαιτήσεις
Κλιματικές και εδαφικές απαιτήσεις
Τα αγγούρια γενικά προτιμούν σχετικά θερμό κλίμα (άλλωστε πρόκειται για καλοκαιρινή καλλιέργεια), με θερμοκρασίες μεταξύ 24-30°C (75-86°F) και 4-6 ώρες καθημερινή άμεση έκθεση στον ήλιο. Χρειάζονται βαθύ, γόνιμο, καλά στραγγιζόμενο, πλούσιο σε οργανική ουσία έδαφος με pH 6,0-7,5 για να ευδοκιμήσουν.
Προετοιμασία εδάφους
Συνήθως, οι καλλιεργητές αγγουριών εφαρμόζουν κατεργασία ή/και όργωμα σε βάθος 2,5-5 cm (1-2 ίντσες) για να ελαφρύνουν το έδαφος και να καταστρέψουν τυχόν ζιζάνια πριν να ξεκινήσουν τη σπορά ή τη φύτευση της καλλιέργειάς τους.
Επιλογή ποικιλιών και σπορά
Κατηγορίες ποικιλιών αγγουριού
Η επιλογή μιας ποικιλίας αγγουριού είναι ζωτικής σημασίας και πρέπει να γίνεται αφού ληφθούν υπόψη πολλοί παράγοντες. Ένας από τους σημαντικότερους είναι η τελική χρήση του προϊόντος και η αγορά στην οποία απευθύνεται.
Οι περισσότερες ποικιλίες αγγουριού κατηγοριοποιούνται σε:
Τύπους φρέσκο (που χρησιμοποιούνται στην σαλάτα) - Οι ποικιλίες αγγουριού για νωπή κατανάλωση καλλιεργούνται κυρίως σε κήπους. Μία από τις σημαντικότερες απαιτήσεις είναι η ομοιομορφία των καρπών. Το ευρωπαϊκό ή αγγλικό αγγούρι είναι η πιο δημοφιλής ποικιλία αγγουριού.
Πίκλες (τουρσί) - Οι ποικιλίες τουρσί είναι πολύ μικρότερες σε μέγεθος και πιο τραγανές από τις ποικιλίες φρέσκου αγγουριού.
Σήμερα, τα περισσότερα υβρίδια αγγουριού που χρησιμοποιούνται για εμπορική καλλιέργεια είναι γυνόοικα ή παρθενοκαρπικά ή "έχουν μόνο θηλυκά άνθη". Αυτά τα υβρίδια προσφέρουν υψηλότερες αποδόσεις και πρωιμότητα. Ωστόσο, εξακολουθούν να υπάρχουν πολλές ποικιλίες αγγουριού που χρειάζονται γονιμοποίηση για να παράγουν καρπούς.
Απαιτήσεις σποράς και φύτευσης
Λόγω του χαμηλότερου κόστους και της καλής αποτελεσματικότητας, οι περισσότεροι παραγωγοί αγγουριού (ιδίως σε μεγαλύτερες κλίμακες) προτιμούν την απευθείας σπορά από τον Φεβρουάριο έως τις αρχές Ιουνίου (ανάλογα με την περιοχή και το τοπικό κλίμα αυτής).
Απαιτήσεις σποράς:
- Ποσότητα σπόρων: 1-2,5 κιλά σπόρων ανά εκτάριο (1,6-4 κιλά/στρέμμα)
- Απόσταση φύτευσης: 60 cm μεταξύ των φυτών
- Απόσταση γραμμών: 120-180 cm μεταξύ των γραμμών
Πρακτικές καλλιέργειας:
- Ορισμένοι αγρότες χρησιμοποιούν εδαφοκάλυψη (mulch) για να καλύψουν το έδαφος γύρω από τα φυτά και να διατηρήσουν καλή εδαφική υγρασία.
- Καλύμματα σειρών, όπως πλαστικές σήραγγες, πλαστικά ή υφασμάτινα καλύμματα, μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την ενίσχυση της πρωιμότητας και την προστασία των σπορόφυτων αγγουριού σε ψυχρότερες περιοχές.
- Τα καλύμματα πρέπει να αφαιρούνται όταν η θερμοκρασία του εδάφους έχει φτάσει τους 30°C (86°F) ή/και όταν τα φυτά ανθίζουν.
Λίπανση και άρδευση
Πρόγραμμα λίπανσης
Η γενική σύσταση για μια μέση αναμενόμενη απόδοση 30 τόνων αγγουριού ανά εκτάριο σε υπαίθρια καλλιέργεια είναι:
- Άζωτο (Ν): 50-120 kg/εκτάριο (81,7-196 kg/στρέμμα)
- Φώσφορος (P): 40-100 kg/εκτάριο (65,5-163 kg/στρέμμα)
- Κάλιο (Κ): 80-180 kg/εκτάριο (130,7-294 kg/στρέμμα)
Χρονοδιάγραμμα εφαρμογής:
- Το άζωτο (Ν) εφαρμόζεται νωρίς και σε πολλαπλές εφαρμογές
- Ο φώσφορος (Ρ) εφαρμόζεται σε 1 δόση ακριβώς πριν από τη φύτευση
- Το κάλιο (Κ) εφαρμόζεται λίγο αργότερα (για να είναι διαθέσιμο μετά από 30-55 ημέρες μετά τη φύτευση)
Οι περισσότεροι αγρότες προτιμούν να εφαρμόζουν κομπόστ ή καλά χωνεμένη κοπριά 1-2 μήνες πριν από τη σπορά για να προσφέρουν στα φυτά τους το άζωτο και άλλα θρεπτικά στοιχεία που χρειάζονται τα αγγούρια.
Απαιτήσεις σε νερό
Η άρδευση αγγουριού είναι απαραίτητη στις περισσότερες περιπτώσεις. Το αγγούρι χρειάζεται 2,5-5 cm νερό την εβδομάδα (1-2 ίντσες). Ενώ υπάρχουν πολλά συστήματα άρδευσης που χρησιμοποιούνται στο αγγούρι, η άρδευση με σταγόνες χρησιμοποιείται στην πλειονότητα των καλλιεργειών αγγουριού λόγω της αποτελεσματικότητάς της.
Ασθένειες, παράσιτα και ζιζάνια
Τα αγγούρια μπορεί να υποφέρουν από ασθένειες και παράσιτα που, αν αφεθούν ανεξέλεγκτα, μπορεί να προκαλέσουν σημαντικές απώλειες στην απόδοση.
Κύριες ασθένειες:
- Περονόσπορος (Downy mildew)
- Ωίδιο (Powdery mildew)
- Βακτηριώσεις (Bacterial wilt)
- Φουζαριώσεις από τον μύκητα του γένους Fusarium
Συνηθισμένα παράσιτα:
- Αφίδες (Aphids)
- Τετράνυχοι (Spider mites)
- Σκαθάρια του αγγουριού (Cucumber beetles)
Συγκομιδή και αποθήκευση
Χρόνος συγκομιδής
Τα αγγούρια συγκομίζονται συνήθως 50-60 ημέρες μετά τη φύτευση. Η συγκομιδή πραγματοποιείται όταν οι καρποί έχουν φτάσει το επιθυμητό μέγεθος και είναι ομοιόμορφοι.
Αναμενόμενες αποδόσεις
Η μέση απόδοση της υπαίθριας καλλιέργειας μπορεί να είναι:
- 8-40 τόνοι ανά εκτάριο (13,11-65,5 τόνοι/στρέμμα)
Οι αποδόσεις εξαρτώνται από πολλούς παράγοντες όπως η ποικιλία, οι κλιματικές συνθήκες, οι καλλιεργητικές πρακτικές και η εμπειρία του παραγωγού.
Συνθήκες αποθήκευσης
Τα αγγούρια αποθηκεύονται σε χώρους με:
- Θερμοκρασία: 10-13°C (50-55°F)
- Σχετική υγρασία: 85-95%
- Διάρκεια αποθήκευσης: 10-20 ημέρες
Σχετικά άρθρα για την καλλιέργεια αγγουριού
- Αγγούρι: Ιστορία, ενδιαφέροντα στοιχεία και διατροφική αξία
- Επαγγελματική καλλιέργεια αγγουριού
- Ποικιλίες αγγουριού: με ποια κριτήρια πρέπει να διαλέξετε
- Αγγούρι: Προετοιμασία και απαιτήσεις εδάφους, κλιματικές συνθήκες
- Άρδευση αγγουριού – Απαιτήσεις σε νερό και μέθοδοι άρδευσης
- Απαιτήσεις και μέθοδοι λίπανσης για το αγγούρι
- Παράσιτα και ασθένειες στην καλλιέργεια του αγγουριού
- Απόδοση, συγκομιδή και αποθήκευση αγγουριού
- Διαχείριση ζιζανίων στην καλλιέργεια αγγουριών
Πηγές
- Gaiapedia. Αγρονομικές πληροφορίες για την καλλιέργεια αγγουριού. Ελληνική Γεωργική Βάση Δεδομένων.
- Agricultural University of Athens. Εκπαιδευτικό υλικό καλλιέργειας κηπευτικών. Τμήμα Επιστήμης Φυτικής Παραγωγής.
- Penn State Extension. (2023). Cucumber pollination. Extension Publications.
- UC Davis Vegetable Research and Information Center. Cucumber production guide. VRIC Resources.
- PlantVillage Penn State. Cucumber information and disease management. Extension Resources.
- Oklahoma State University Extension. Cucumber production fact sheet. OSU Extension.







