Ανακλήσεις τροφίμων στην Ευρώπη: Εβδομάδα 47, 2025

Εβδομαδιαία ενημέρωση για τις ανακλήσεις τροφίμων στην Ευρώπη

Αναλύσαμε όλες τις ειδοποιήσεις ανάκλησης τροφίμων στην Ευρώπη την προηγούμενη εβδομάδα και ετοιμάσαμε μια ολοκληρωμένη σύνοψη, ώστε παραγωγοί και χονδρέμποροι να παραμένουν ενημερωμένοι. Τα νέα στοιχεία επιβεβαιώνουν ορισμένα επαναλαμβανόμενα μοτίβα, ενώ αναδεικνύουν και μερικές απρόσμενες εξελίξεις που έχουν σημασία για όσους δραστηριοποιούνται στις αλυσίδες εφοδιασμού φρέσκων προϊόντων.

Βασικά σημεία με μια ματιά

• Εκδόθηκαν 125 ειδοποιήσεις για τρόφιμα και ζωοτροφές στην ΕΕ.
• Οι κατηγορίες που αφορούν φρέσκα προϊόντα (φρούτα και λαχανικά, βότανα και μπαχαρικά, ξηροί καρποί και σπόροι, δημητριακά και αρτοσκευάσματα) συγκέντρωσαν 70 ειδοποιήσεις, δηλαδή περίπου 56%.
• Τα φρούτα και τα λαχανικά μόνο τους αντιστοιχούσαν σε 39 ειδοποιήσεις, περίπου 31% του συνόλου.
• Η Τουρκία ήταν η χώρα προέλευσης με τις περισσότερες ειδοποιήσεις συνολικά, με 24 περιπτώσεις (περίπου 19%). Στα φρούτα και λαχανικά οι 22 από τις 39 ειδοποιήσεις (περίπου 56%) αφορούσαν φορτία από την Τουρκία, κυρίως αποξηραμένα σύκα και άλλα αποξηραμένα φρούτα.
• Προέλευση ΕΕ και εκτός ΕΕ: περίπου 59% των ειδοποιήσεων σχετίζονταν με προϊόντα από τρίτες χώρες, ενώ το 41% αφορούσαν προϊόντα εντός ΕΕ.

Μεταξύ των ειδοποιήσεων όπου είχε καταγραφεί συγκεκριμένος παράγοντας κινδύνου:

• Περίπου 31% αφορούσαν μυκοτοξίνες και φυτικές τοξίνες όπως αφλατοξίνες, ωχρατοξίνη A και πυρρολιζιδινικά αλκαλοειδή.
• Περίπου 23% σχετίζονταν με υπολείμματα φυτοφαρμάκων.
• Περίπου 14% αφορούσαν μικροβιολογικούς κινδύνους.

Κύριες κατηγορίες προϊόντων με τις περισσότερες ανακλήσεις

Γράφημα 1: Οι 5 κατηγορίες προϊόντων με τις περισσότερες ειδοποιήσεις RASFF (Εβδομάδα 47)

• Φρούτα και λαχανικά: 39 ειδοποιήσεις (31.2%)
• Ξηροί καρποί, προϊόντα ξηρών καρπών και σπόροι: 12 ειδοποιήσεις (9.6%)
• Διαιτητικά τρόφιμα, συμπληρώματα διατροφής και εμπλουτισμένα τρόφιμα: 10 ειδοποιήσεις (8.0%)
• Αρωματικά φυτά και μπαχαρικά: 10 ειδοποιήσεις (8.0%)
• Δημητριακά και αρτοσκευάσματα: 9 ειδοποιήσεις (7.2%)

Συνολικά, αυτές οι πέντε κατηγορίες συγκεντρώνουν περίπου το 64% όλων των ειδοποιήσεων της εβδομάδας.

Τρία σημεία που ξεχωρίζουν για τους επαγγελματίες του κλάδου των φρέσκων προϊόντων

1. Τα αποξηραμένα φρούτα παραμένουν το βασικό σημείο πίεσης. Οι επαναλαμβανόμενες ειδοποιήσεις για αποξηραμένα σύκα και άλλα αποξηραμένα φρούτα δείχνουν πόσο ευάλωτος είναι αυτός ο τομέας σε ζητήματα αφλατοξινών και ωχρατοξίνης A όταν η αποξήρανση, η αποθήκευση και η διαλογή δεν γίνονται με πλήρη έλεγχο.
2. Τα υπολείμματα φυτοφαρμάκων δεν περιορίζονται στα υψηλής αξίας εξωτικά προϊόντα. Σταφυλιά, μανταρίνια, αγγούρια, πιπεριές και λάιμ εμφανίζονται με υπερβάσεις MRL ή με μη εγκεκριμένες δραστικές ουσίες. Πρόκειται για προϊόντα καθημερινής κατανάλωσης σε πολλές ευρωπαϊκές αλυσίδες.
3. Τα αρωματικά φυτά και τα μπαχαρικά εξακολουθούν να εμφανίζονται συχνά στις ανακλήσεις τροφίμων. Πολλαπλές ειδοποιήσεις για πυρρολιζιδινικά αλκαλοειδή, μικροβιολογικούς κινδύνους και μη εγκεκριμένα συστατικά σε κύμινο, ρίγανη, θυμάρι και μίγματα μπαχαρικών υπενθυμίζουν ότι οι μικρού όγκου πρώτες ύλες μπορεί να φέρουν δυσανάλογα υψηλό επίπεδο κινδύνου.

Εστίαση στα φρέσκα προϊόντα

Μυκοτοξίνες σε αποξηραμένα φρούτα

Στην κατηγορία φρούτων και λαχανικών:

• 17 από τις 39 ειδοποιήσεις (περίπου 44%) αφορούσαν προϊόντα σύκου, όλες λόγω μυκοτοξινών.
• Η πλειονότητα αφορούσε αποξηραμένα σύκα από την Τουρκία, με ευρήματα αφλατοξίνης B1, ολικών αφλατοξινών και ωχρατοξίνης A.

Για τους αγοραστές, αυτό σημαίνει ότι οι έλεγχοι μυκοτοξινών ανά παρτίδα, η αξιολόγηση και έγκριση προμηθευτών και η σωστή διαχείριση αποθήκευσης παραμένουν κρίσιμα σημεία ελέγχου στα αποξηραμένα σύκα και σε παρόμοια προϊόντα. Για παραγωγούς και συσκευαστές, υπογραμμίζεται η σημασία της έγκαιρης απομάκρυνσης των κατεστραμμένων καρπών, της προσεκτικής διαδικασίας ξήρανσης, της προστασίας από υγρασία και της γρήγορης ψύξης μετά την ξήρανση.

Μικροβιολογικοί και άλλοι κίνδυνοι

Παρότι λιγότερο συχνοί από τους χημικούς κινδύνους την προηγούμενη εβδομάδα, αρκετά μικροβιολογικά ζητήματα έχουν άμεση σχέση με την πρακτική στο χωράφι και στο συσκευαστήριο:

• Listeria monocytogenes σε φρέσκα μανιτάρια enoki (Κίνα).
• Escherichia coli (STEC) σε ρόδια (Ινδία, μέσω Ολλανδίας).
• Clostridium botulinum και τοξίνη αλλαντίασης σε διατηρημένα λαχανικά (μπρόκολο, Ιταλία).

Οι ειδοποιήσεις αυτές δείχνουν τη σημασία της σωστής ψυκτικής αλυσίδας, της υγιεινής κοπής και της κατάλληλης συσκευασίας στα επεξεργασμένα λαχανικά.

Πλήρης λίστα των ανακληθέντων φρέσκων προϊόντων

• Αποξηραμένα σύκα (Τουρκία), 17 περιπτώσεις: αφλατοξίνες ή ωχρατοξίνη A
• Πράσινο σέλερι (Βέλγιο): tebuconazole
• Επιτραπέζια σταφύλια (Ιταλία): lambda cyhalothrin
• Ντομάτες (Μαρόκο): chlorfenapyr, spiroxamine
• Φρέσκες τρούφες (Κίνα): κάδμιο
• Φρέσκα μανιτάρια enoki (Κίνα): Listeria monocytogenes
• Kimchi (Βιετνάμ): ξένα σώματα (θραύσματα γυαλιού)
• Αποξηραμένα μούρα (Τουρκία): αφλατοξίνη B1, ολικές αφλατοξίνες
• Βιολογικά αποξηραμένα σύκα (Τουρκία): ολικές αφλατοξίνες
• Limes (Περού): phenthoate (μη εγκεκριμένη δραστική ουσία)
• Αγγούρια (Τουρκία): fosthiazate
• Μανταρίνια (Τουρκία): chlorpyrifos methyl (μη εγκεκριμένη ουσία)
• Λωτοί (Ισπανία): lambda cyhalothrin
• Σταφύλια (Ελλάδα): acetamiprid
• Φρέσκα μάνγκο (Βραζιλία): chlorpyrifos (μη εγκεκριμένη ουσία)
• Σταφίδες (σνακ για παιδιά) (Τουρκία): acetamiprid
• Σταφίδες (Κίνα): chlorpyrifos (μη εγκεκριμένη ουσία)
• Ρόδι (Ινδία): Escherichia coli
• Φασόλια (Αργεντινή, Αίγυπτος): fosetyl και φωσφονικά
• Αποξηραμένα σύκα (Τουρκία): ωχρατοξίνη A
• Mini αγγούρια (Δανία): flonicamid
• Φρέσκιες πιπεριές (Τουρκία): fosthiazate
• Λαχανικά σε άλμη (μπρόκολο friarielli) (Ιταλία): Clostridium botulinum, τοξίνη αλλαντίασης

Βότανα και μπαχαρικά

• Κύμινο (Ισπανία): πυρρολιζιδινικά αλκαλοειδή
• Θυμάρι (Αίγυπτος): Salmonella
• Λουΐζα  (Ιταλία): Bacillus cereus
• Σπόροι σησαμιού (Ινδία): chlorpyrifos (μη εγκεκριμένη ουσία)
• Φυτικό εκχύλισμα (Ολλανδία): μη εγκεκριμένο συστατικό 
• ύμινο σε σκόνη (Ινδία): πυρρολιζιδινικά αλκαλοειδή
• Μίγμα μπαχαρικών (Αιθιοπία): αφλατοξίνη B1 και ολικές αφλατοξίνες
• Αποξηραμένη ρίγανη (Τουρκία): πυρρολιζιδινικά αλκαλοειδή

Δημητριακά και αρτοσκευάσματα

• Ρύζι (Πακιστάν): imidacloprid
• Βρώμη (Φινλανδία): τοξίνη T 2
• Ινδικό ρύζι (Ινδία): chlorpyrifos (μη εγκεκριμένο), tricyclazole (μη εγκεκριμένο)
• Κριθάρι για βυνοποίηση  (Δανία): εκτεταμένη προσβολή από έντομα
• Μείγμα ρυζιού και δημητριακών (Ταϊβάν): μη εγκεκριμένη νέα τροφή

Από πού προέρχονται τα τρόφιμα που ανακλήθηκαν;

Γράφημα 2: Οι 5 χώρες με τις περισσότερες ειδοποιήσεις RASFF (Εβδομάδα 47)

Τα στοιχεία προέλευσης της περασμένης εβδομάδας δείχνουν ξεκάθαρη συγκέντρωση σε λίγες χώρες:

• Τουρκία: 24 ειδοποιήσεις (περίπου 19% του συνόλου). Στα φρέσκα προϊόντα, 22 από τις 39 ειδοποιήσεις για φρούτα και λαχανικά αφορούν προϊόντα από την Τουρκία, κυρίως αποξηραμένα σύκα και άλλα αποξηραμένα φρούτα.
• Κίνα: 13 ειδοποιήσεις (περίπου 10%), μεταξύ των οποίων αποξηραμένα φρούτα, μανιτάρια, σταφίδες και άλλα προϊόντα.
• Κάτω Χώρες: 12 ειδοποιήσεις (περίπου 9.6%), συχνά επειδή λειτουργούν ως εμπορικός κόμβος ή ως χώρος συσκευασίας και επεξεργασίας εισαγόμενων προϊόντων.
• Ινδία: 7 ειδοποιήσεις (περίπου 5.6%), που περιλαμβάνουν γκουάβα, σησάμι, ρύζι, κύμινο σε σκόνη και σπόρους ροδιού.

Δύο σημεία που αξίζει να τονιστούν

1. Οι χώρες με υψηλό αριθμό ανακλήσεων είναι συχνά βασικοί προμηθευτές, όχι απαραίτητα «επισφαλείς» παραγωγοί. Ο μεγάλος αριθμός ειδοποιήσεων μπορεί να αντικατοπτρίζει υψηλή εμπορική δραστηριότητα και εντατικούς επίσημους ελέγχους. Για τους αγοραστές, αυτό σημαίνει ανάγκη για πιο ισχυρή τεκμηρίωση και ενδελεχείς αναλύσεις, όχι αυτόματη απορρίψη μιας χώρας.
2. Οι μικτές προελεύσεις δυσκολεύουν τη διαχείριση κινδύνων. Ορισμένες ειδοποιήσεις αφορούν πολλαπλές χώρες προέλευσης (π.χ. φασόλια από Αργεντινή και Αίγυπτο) ή προϊόντα που επανεξάγονται μέσω κόμβων της ΕΕ. Για τους χονδρεμπόρους, αυτό ενισχύει την ανάγκη για πλήρη ιχνηλασιμότητα σε επίπεδο παρτίδας και όχι μόνο σε επίπεδο χώρας.

Από τα εβδομαδιαία δεδομένα στις καθημερινές αποφάσεις

Από τη συνολική εικόνα των δεδομένων της εβδομάδας, τρία στρατηγικά μαθήματα ξεχωρίζουν για παραγωγούς, συνεταιρισμούς και χονδρεμπόρους:

• Τα αποξηραμένα σύκα «λένε» μια βαθύτερη ιστορία. Όταν σχεδόν οι μισές ειδοποιήσεις για φρούτα και λαχανικά αφορούν ένα μόνο προϊόν και μια συγκεκριμένη κατηγορία κινδύνου (αφλατοξίνες και ωχρατοξίνη A), δεν πρόκειται απλώς για «κακή παρτίδα». Πρόκειται για δομικά ζητήματα που σχετίζονται με την επιλογή ποικιλίας, την υγιεινή στον οπωρώνα, τη διαδικασία αποξήρανσης και τις συνθήκες αποθήκευσης μετά τη συγκομιδή. Οι παραγωγοί που επενδύουν σε αυτούς τους τομείς και εφαρμόζουν σταθερά ελέγχους μυκοτοξινών μπορούν να εξελιχθούν σε προτιμώμενους προμηθευτές μεσοπρόθεσμα.
• Η συμμόρφωση με τα υπολείμματα φυτοφαρμάκων μετατρέπεται από τυπική διαδικασία σε ανταγωνιστικό πλεονέκτημα. Οι επαναλαμβανόμενες ειδοποιήσεις για σταφύλια, αγγούρια, πιπεριές και εσπεριδοειδή δείχνουν ότι τα MRLs και οι εγκρίσεις δραστικών ουσιών αλλάζουν διαρκώς. Οι παραγωγοί που ευθυγραμμίζουν τις στρατηγικές φυτοπροστασίας με τους κανόνες των αγορών εξαγωγής, καταγράφουν τις εφαρμογές και αφήνουν επαρκή χρόνο πριν τη συγκομιδή μειώνουν τον κίνδυνο τελευταίας στιγμής απορρίψεων και χτίζουν πιο σταθερές σχέσεις με τους πελάτες τους.
• Μερικά μη εγκεκριμένα συστατικά μπορούν να εκθέσουν ολόκληρες μάρκες. Ειδοποιήσεις για βότανα, μίγματα μπαχαρικών, brownies με εκχύλισμα κάνναβης ή μίγματα ρυζιού και δημητριακών με μη εγκεκριμένα νέα συστατικά δείχνουν ότι ο κίνδυνος δεν περιορίζεται στο βασικό προϊόν. Για συσκευαστήρια και μεταποιητές, η κοινή αξιολόγηση κινδύνου για όλα τα συστατικά αποτελεί βασικό μέσο προστασίας της μάρκας.