Siyah Asker Sineği Larvaları: Hayvancılıkta Antimikrobiyal Dirence Sürdürülebilir Bir Çözüm

 

Ishaya Gadzama & Penuel Panuel tarafından hayvancılıkta antimikrobiyal direnç üzerine bir makale

 

Giriş

Siyah asker sineği larvaları (BSFL), kanatlılar, domuzlar ve su ürünleri için değerli bir protein ve yağ kaynağı olarak potansiyeli nedeniyle ilgi görmektedir (Singh & Kumari, 2019; Veldkamp et al., 2022; Gadzama, 2024). Larvalar sadece besin kaynağı olmakla kalmaz, aynı zamanda antimikrobiyal peptitler (AMP’ler) ve hayvan sağlığını artırabilecek biyoaktif moleküller de içerir (Veldkamp et al., 2022; Belhadj Slimen et al., 2023).

Bu süreç, BSFL’nin organik gıda ve hayvan atıkları üzerinde doğal olarak büyümesiyle başlar ve onları çeşitli mikroorganizmalara maruz bırakır. Buna rağmen, BSFL, patojen mikroplara karşı onları koruyan peptitler gibi maddeler üreten doğal bağışıklık sistemi sayesinde gelişir (Lalander et al., 2015; Elhag et al., 2017; Feng et al., 2020; Zabulionė et al., 2023). Son zamanlarda Elhag ve ark. (2022), BSFL’nin süt ve sığır gübresinde birçok zoonotik patojen popülasyonunu azaltabileceğini göstererek, atık yönetimi ve hastalık kontrolündeki potansiyelini ortaya koymuştur. BSFL’nin hayvan yem sistemlerine entegre edildiği ve büyük ölçekte kullanımının uygulanabilirliğini ve faydalarını gösteren birçok başarılı vaka çalışması mevcuttur.

Şekil 1: Yetişkin Kara Asker Sineği (Hermetia illucens)

 

BSFL’nin Sürdürülebilir Tarımdaki Rolü

Siyah asker sineği, larvalarının çürüyen organik maddelerde gelişme yeteneği sayesinde sürdürülebilir tarım ve atık yönetiminde önemli bir oyuncu olarak öne çıkmıştır. BSFL’nin potansiyelini fark eden araştırmacılar ve tarım uzmanları, BSFL’yi geleneksel yem kaynaklarının alternatifi olarak büyük ölçekli üretimini optimize etme yöntemleri geliştirmektedir (Fahmy et al., 2024). AMP’ler ve diğer biyoaktif maddeleri üretmedeki rolünün keşfi (Veldkamp et al., 2022), mikrobiyal dirence karşı yeni yollar açmış ve sürdürülebilir bir gelecek için önemini pekiştirmiştir.

İnsektten elde edilen biyoaktif maddeler üç ana gruba ayrılabilir:

• Antimikrobiyal peptitler
• Yağ asitleri
• Polisakkaritler

Elhag ve ark. (2022) tarafından yapılan çalışmalar, BSFL’nin bağışıklık sisteminde, özellikle hemolimfinde bulunan güçlü antibakteriyel özellikleri doğrulamıştır. Bu bağışıklık sistemi bileşeni, çeşitli Salmonella türlerine karşı etkili olduğunu göstererek, BSFL’nin daha sağlıklı hayvanlar ve dolayısıyla daha dirençli bir gıda sistemi oluşturma potansiyelini ortaya koymaktadır.

Şekil 2. Antimikrobiyal Direnç

Kaynak: https://www.nps.org.au/consumers/antibiotic-resistance-the-facts

 

Antimikrobiyal Peptitler (AMP’ler) Nedir?

Antimikrobiyal peptitler (AMP’ler), tüm canlı organizmalarda doğuştan gelen bağışıklık sisteminin temel bileşenleridir. Genellikle 50 amino asitten daha kısa ve yaklaşık 10 kDa moleküler ağırlığa sahip olan bu küçük, güçlü moleküller doğal bir savunma mekanizması olarak görev yapar (Huan et al., 2020). Örneğin böcekler, bakteriyel, fungal ve viral istilacılara karşı çeşitli AMP’ler kullanır. Bu, mikro tehditlere karşı anında harekete geçebilen içsel bir orduya sahip olmak gibidir. Ancak, tıbbi ve tarımsal uygulamalarda antibiyotiklerin aşırı kullanımı, antimikrobiyal direnç (AMR) olarak bilinen yeni bir sorunun ortaya çıkmasına yol açmıştır. Patojenler, onları öldürmek için tasarlanan ilaçları geçersiz kılmaya başlamış ve bu durum halk sağlığı için ciddi bir tehdit oluşturmuştur (Llor & Bjerrum, 2014).

Geleneksel antibiyotiklerin aksine, patojenlerin direnç geliştirebileceği durumlar yerine, alternatif stratejiler geliştirme ihtiyacı doğmuştur.

Antimikrobiyal peptitler, zararlı mikroorganizmaları hedef alıp etkisiz hale getirmek için çok yönlü bir yaklaşım sunarak, gelecekteki tıbbi gelişmeler ve bulaşıcı hastalıklarla mücadele için önemli bir çalışma konusu haline gelmiştir. İnsanlar antibiyotik üretmekle meşgulken, doğa çoktan böcekleri eski ve güçlü bir koruma biçimi olan olağanüstü antimikrobiyal peptitlerle donatmıştı.

AMP’lerin Kategorileri

 Böcekler, antimikrobiyal peptitler (AMP’ler) açısından adeta bir hazinedir (Yi et al., 2014). Bu küçük proteinler, enfeksiyonlarla savaşmalarına yardımcı olur. AMP’ler böcekler için hayati önemdedir ve antibiyotik direnci artan günümüzde tıp alanında alternatif olarak kullanılma potansiyeline sahiptir (Koehbach & Craik, 2019).

Böcekler bir mikrobiyal tehditle karşılaştığında, bağışıklık sistemleri Toll, Imd ve JAK-STAT gibi yolları kullanarak AMP üretimini tetikler. Yapısal olarak, böcek AMP’leri dört ana kategoriye ayrılır (Şekil 3):

• Lineer α-heliks peptitler
• β-tabaka peptitler
• α veya β yapısı olmayan lineer genişlemiş peptitler
• α ve β elementlerinin kombinasyonunu içeren peptitler

 

Böceklerde Yaygın AMP’ler

Özellikle ilgi çeken böceklerden biri Siyah Asker Sineği (BSF)’dir. Larvaları, bazıları bakteriler veya organik maddelerle beslenerek artırılabilen çeşitli AMP’ler üretir. Araştırmacılar BSF’de 57 potansiyel AMP belirlemiş ve çalışmalar bu peptitlerin bakterilere (Li et al., 2017; Xu et al., 2020; Fahmy et al., 2023), mantarlara ve parazitlere karşı geniş spektrumlu antimikrobiyal aktivite gösterdiğini doğrulamıştır.

Böceklerde en çok çalışılan AMP’ler defensinlerdir. Bu küçük peptitler, hücre zarlarını bozarak çok çeşitli bakterileri etkisiz hale getirebilir (Koehbach et al., 2019). Diğer önemli böcek AMP’leri arasında bakteriyel zarları bozan cecropinler ve bakteriyel işlevleri bozan prolin açısından zengin peptitler ile attasinler bulunur. BSF larvalarında defensinler AMP’lerin en büyük payını oluşturur; bunu cecropinler ve lizozimler izler. Bu peptitler, patojenlere karşı çeşitli koruma sağlar (Şekil 4).

Böceklerde yaygın olarak bulunan AMP aileleri şunlardır:

• Defensinler
• Cecropinler
• Prolin açısından zengin peptitler
• Attasinler
• Gloverinler ve moricinler sadece Lepidoptera’da tanımlanmıştır (Yi et al., 2014).

Her peptit, böcek bağışıklık sisteminde benzersiz bir rol oynar ve çeşitli patojenlere karşı kolektif bir bariyer oluşturur. Etki mekanizması, AMP’lerin böcek konakçılarını tehditlerden hedef alıp nötralize etme yeteneğinin daha büyük bir modelinin parçasıdır.

Şekil 4. BSFL'den tanımlanan en büyük peptit olan defensini gösteren pasta grafik

Moretta ve ark. (2020)

 

Moretta ve ark. (2020) tarafından yapılan çalışma, BSFL’deki AMP’lerin pasta grafiği analizini sunmaktadır. Grafikte defensinlerin en yaygın olduğu, tanımlanan AMP’lerin %44’ünü oluşturduğu görülmektedir. Cecropinler ve lizozimler her biri %18, attasinler %7, knottin-benzeri peptitler %5, alo1-benzeri ve diptericinler %3, Stomoxyn-benzeri peptitler ise en az temsil edilenler olarak %2’yi oluşturmaktadır. AMP’ler doğaları gereği çeşitlidir ve yapı, amino asit bileşimi, kaynağı olan organizma ve özel aktivitelerine göre aileler halinde sınıflandırılır (Şekil 5).

Şekil 5. AMP'lerin sınıflandırılması

 

BSFL’den Elde Edilen Antimikrobiyal Peptitler (AMP’ler)

 Böcekler tüm hayvan türlerinin yaklaşık %90’ını oluşturmasına rağmen, bilinen AMP’lerin yalnızca küçük bir kısmı onlardan gelmektedir; bu da keşif için büyük bir potansiyel bırakmaktadır (Yi et al., 2014; Li et al., 2017). Son yıllarda, BSF larvalarının umut verici antimikrobiyal özellikleri nedeniyle özellikle parazitik hastalıkların tedavisinde ve hayvan yeminde antibiyotik yerine kullanılabilirliği araştırılmaktadır.

α-heliks yapısına sahip, sistein (Cys) içermeyen peptitlerin sıtmaya karşı etkili olduğu ortaya konmuştur (Lacerda et al., 2016). Hayvan beslenmesinde, BSFL’den elde edilen AMP’ler, antibiyotiklere direnç geliştiren bakteriler nedeniyle etkisini yitiren geleneksel antibiyotiklerin yerine geçebilir (Andersson et al., 2016).

İnsektten elde edilen peptitlerin terapötik uygulamaları, özellikle parazitik hastalıklar için, henüz erken aşamalarda olmasına rağmen büyük bir potansiyel göstermektedir. Bu alandaki en son keşiflerden biri, BSF larvalarının çeşitli bağışıklık dokularından tanımlanan ve izole edilen defensin-benzeri peptit 4 (DLP4)’tür (Li et al., 2017). Diğer böcek AMP’leri gibi, bu peptit ribozomlar tarafından sentezlenir ve doğal amino asitlerden oluşur; böylece hayvan sindirim sisteminde antimikrobiyal etkisi olur, ancak konak hayvan üzerinde sistemik etkiler yaratmaz (Andersson et al., 2016).

BSFL Yağının Antimikrobiyal Özellikleri

 Siyah asker sineği larvaları, %15 ila %49 arasında değişen yağ içeriğine sahip zengin bir lipid kaynağıdır (Marusich et al., 2020; Zabulionė et al., 2023). BSF larvası yağları da antimikrobiyal özellikler gösterir ve doğal gıda koruyucu olarak kullanılabilir. Bu yağlar uzun süre stabil kalabilir ve yaygın gıda patojenlerine karşı koruma sağlar.

BSFL’deki başlıca yağ asidi, antimikrobiyal doğal bir bileşik olan laurik asittir (Şekil 6; Shu et al., 2024). BSFL, %40,93 laurik asit, ardından palmitik (%19,11), oleik (%17,34), linolenik (%8,79), miristik (%6,49) ve palmitoleik asitleri (%3,89) içerir (Zabulionė et al., 2023).

Siyah asker sineği larvası yağları, özellikle yaygın gıda patojenleri ve bozulmaya karşı antimikrobiyal özellikler sergiler (Zabulionė et al., 2023). Bu özellik, BSFL yağlarının kısa raf ömrüne sahip veya koruyucu gerektiren yüksek nemli, soğutulmuş gıda ürünlerinde doğal koruyucu olarak kullanılabileceğini düşündürmektedir. Ayrıca, BSFL yağları bir yıl boyunca kimyasal veya mikrobiyolojik bozulma belirtisi göstermeden stabil kalabilir.

 

BSFL AMP’lerinin Etki Mekanizmaları

 Defensinler gibi antimikrobiyal peptitler (AMP’ler) öncelikle Gram-pozitif bakterilere karşı etkilidir; bazıları Gram-negatif bakteriler ve mantarlara karşı da etki gösterir (Wu et al., 2018). Çoğu böcek kaynaklı AMP, pozitif yüke sahiptir ve bu sayede Gram-negatif bakterilerde lipopolisakkaritler, Gram-pozitif bakterilerde teikoik asitler gibi bakteriyel hücre yüzeyine bağlanabilir. Bu etkileşim, bakteriyel zarı bozar ve bakteriyi etkisiz hale getirir; böylece direnç geliştirmeleri zorlaşır (Luo & Song, 2021; Haidari et al., 2023).

Patrulea ve ark. (2020) tarafından yapılan araştırmalar, bakterilerin AMP’lere direnç geliştirmekte zorlandığını desteklemektedir; çünkü zarlarını değiştirerek bozulmadan kaçınmaları zordur. Özellikle Moretta ve ark. (2021), BSFL’den elde edilen AMP’lerin katyonik, yani pozitif yüklü olduğunu bulmuştur. Bu AMP’ler, elektrostatik etkileşimler yoluyla bakteriyel zarları bozarak hücre ölümüne yol açar. Bu mekanizma özellikle etkilidir çünkü bakterilerin direnç geliştirme olasılığını azaltır ve geleneksel antibiyotiklere göre önemli bir avantaj sağlar.

 

Sonuç

Siyah Asker Sineği Larvaları (BSFL), modern tarım ve sağlık alanındaki en acil sorunlardan bazılarını ele almak için büyük potansiyele sahiptir. Sürdürülebilir bir protein kaynağı olarak, geleneksel hayvan yemlerinin çevresel etkisini azaltır. Ayrıca, antimikrobiyal peptitler (AMP’ler) ve biyoaktif moleküller üretme yetenekleri, onları antimikrobiyal dirence (AMR) karşı güçlü bir doğal alternatif olarak konumlandırır. BSFL’nin hayvan sağlığını artırma ve atık yönetimine katkıda bulunma konusundaki çift yönlü rolü, onları daha sürdürülebilir ve dirençli bir tarım sistemi yaratmada değerli bir varlık haline getirir. Araştırmalar ilerledikçe, BSFL hem tarım hem de tıp alanında geleceği şekillendirmede önemli bir rol oynayabilir.

 

Kaynaklar

• Abro, Z., Macharia, I., Mulungu, K., Subramanian, S., Tanga, C. M., & Kassie, M. (2022). The potential economic benefits of insect-based feed in Uganda. Frontiers in Insect Science, 2, 968042. https://doi.org/10.3389/finsc.2022.968042
• Andersson, D. I., Hughes, D., & Kubicek-Sutherland, J. Z. (2016). Mechanisms and consequences of bacterial resistance to antimicrobial peptides. Drug Resistance Updates, 26, 43-57.
• Attia, Y. A., Bovera, F., Asiry, K. A., Alqurashi, S., & Alrefaei, M. S. (2023). Fish and Black Soldier Fly Meals as Partial Replacements for Soybean Meal Can Affect Sustainability of Productive Performance, Blood Constituents, Gut Microbiota, and Nutrient Excretion of Broiler Chickens. Animals, 13(17), 2759. https://doi.org/10.3390/ani13172759
• Batool, M., Tabinda, A. B., & Tahir, A. (2024). Black soldier fly larvae feed suitability for chicken and prospects for economic valuation and viability aspects. Journal of Insects as Food and Feed, 1(aop), 1-21.
• Belhadj Slimen, I., Yerou, H., Ben Larbi, M., M'Hamdi, N., & Najar, T. (2023). Insects as an alternative protein source for poultry nutrition: a review. Frontiers in Veterinary Science, 10, 1200031. https://doi.org/10.3389/fvets.2023.1200031
• Bosch, G., & Swanson, K. S. (2021). Effect of using insects as feed on animals: pet dogs and cats. Journal of Insects as Food and Feed, 7(5), 795-805.
• Dabbou, S., Ferrocino, I., Gasco, L., Schiavone, A., Trocino, A., Xiccato, G., Barroeta, A. C., Maione, S., Soglia, D., Biasato, I., Cocolin, L., Gai, F., & Nucera, D. M. (2020). Antimicrobial Effects of Black Soldier Fly and Yellow Mealworm Fats and Their Impact on Gut Microbiota of Growing Rabbits. Animals, 10(8), 1292. https://doi.org/10.3390/ani10081292
• Elhag, O., Zhang, Y., Xiao, X., Cai, M., Zheng, L., Jordan, H. R., ... & Zhang, J. (2022). Inhibition of zoonotic pathogens naturally found in pig manure by black soldier fly larvae and their intestine bacteria. Insects, 13(1), 66.
• Elhag, O., Zhou, D., Song, Q., Soomro, A. A., Cai, M., Zheng, L., ... & Zhang, J. (2017). Screening, expression, purification and functional characterization of novel antimicrobial peptide genes from Hermetia illucens (L.). PloS One, 12(1), e0169582.
• Fahmy, L., Ali, Y. M., Seilly, D., McCoy, R., Owens, R. M., Pipan, M., ... & Grant, A. J. (2023). An attacin antimicrobial peptide, Hill_BB_C10074, from Hermetia illucens with anti-Pseudomonas aeruginosa activity. BMC Microbiology, 23(1), 378.
• Fahmy, L., Generalovic, T., Ali, Y. M., Seilly, D., Sivanesan, K., Kalmar, L., ... & Grant, A. J. (2024). A novel family of defensin-like peptides from Hermetia illucens with antibacterial properties. BMC Microbiology, 24(1), 167. https://doi.org/10.1186/s12866-024-03325-1
• Fatima, S., Afzal, A., Rashid, H., Iqbal, S., Zafar, R., Khalid, K., Rauf, A., Majeed, M., Malik, A., & Carter, C. G. (2023). Dietary replacement of soybean meal with black soldier fly larvae meal in juvenile Labeo rohita and Catla catla: Effects on growth, nutritional quality, oxidative stress biomarkers and disease resistance. PloS One, 18(11), e0294452. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0294452
• Feng, M., Fei, S., Xia, J., Labropoulou, V., Swevers, L., & Sun, J. (2020). Antimicrobial peptides as potential antiviral factors in insect antiviral immune response. Frontiers in Immunology, 11, 2030.
• Freel, T. A., McComb, A., & Koutsos, E. A. (2021). Digestibility and safety of dry black soldier fly larvae meal and black soldier fly larvae oil in dogs. Journal of Animal Science, 99(3), skab047. https://doi.org/10.1093/jas/skab047
• Gadzama, I. U. (2024). Influence of rearing substrate on black soldier fly larvae nutritional value for animal feed. Retrieved from https://wikifarmer.com/influence-of-rearing-substrate-on-
• Gadzama, I. U., Malcolm, J., & Malcolm, C. (2024). Mineral composition in black soldier fly larvae: A promising alternative to fishmeal and soybean meal in livestock feed. In Proceedings of the 35th Biennial Conference of the Australian Association of Animal Sciences and the 20th Asian-Australasian Association of Animal Production Societies (Vol. 35, pp. 334-335). Melbourne: Australian Association of Animal Sciences. Available from: https://www.researchgate.net/publication/383122248
• Haidari, H., Melguizo-Rodríguez, L., Cowin, A. J., & Kopecki, Z. (2023). Therapeutic potential of antimicrobial peptides for treatment of wound infection. American Journal of Physiology-Cell Physiology, 324(1), C29-C38.
• Huan, Y., Kong, Q., Mou, H., & Yi, H. (2020). Antimicrobial peptides: classification, design, application and research progress in multiple fields. Frontiers in Microbiology, 11, 582779.
• Kar, S. K., Schokker, D., Harms, A. C., Kruijt, L., Smits, M. A., & Jansman, A. J. M. (2021). Local intestinal microbiota response and systemic effects of feeding black soldier fly larvae to replace soybean meal in growing pigs. Scientific Reports, 11(1), 15088. https://doi.org/10.1038/s41598-021-94604-8
• Kierończyk, B., Rawski, M., Mikołajczak, Z., Szymkowiak, P., Stuper-Szablewska, K., & Józefiak, D. (2023). Black soldier fly larva fat in broiler chicken diets affects breast meat quality. Animals, 13(7), 1137. https://doi.org/10.3390/ani13071137
• Koehbach, J., & Craik, D. J. (2019). The vast structural diversity of antimicrobial peptides. Trends in pharmacological sciences, 40(7), 517-528.
• Lacerda, A. F., Pelegrini, P. B., de Oliveira, D. M., Vasconcelos, É. A., & Grossi-de-Sá, M. F. (2016). Anti-parasitic peptides from arthropods and their application in drug therapy. Frontiers in Microbiology, 7, 91.
• Lalander, C. H., Fidjeland, J., Diener, S., Eriksson, S., & Vinnerås, B. (2015). High waste-to-biomass conversion and efficient Salmonella spp. reduction using black soldier fly for waste recycling. Agronomy for Sustainable Development, 35, 261-271.
• Lei, X. J., Kim, T. H., Park, J. H., & Kim, I. H. (2019). Evaluation of Supplementation of Defatted Black Soldier Fly Larvae Meal in Beagle Dogs. Annals of Animal Science, 19(3), 767-777. https://doi.org/10.2478/aoas-2019-0021
• Leni, G., Tedeschi, T., Faccini, A., Pratesi, F., Folli, C., Puxeddu, I., ... & Sforza, S. (2020). Shotgun proteomics, in-silico evaluation and immunoblotting assays for allergenicity assessment of lesser mealworm, black soldier fly and their protein hydrolysates. Scientific Reports, 10(1), 1228.
• Li, Z., Mao, R., Teng, D., Hao, Y., Chen, H., Wang, X., ... & Wang, J. (2017). Antibacterial and immunomodulatory activities of insect defensins-DLP2 and DLP4 against multidrug-resistant Staphylococcus aureus. Scientific Reports, 7(1), 12124.
• Liu, C., Yao, H., & Wang, C. (2021). Black soldier fly larvae can effectively degrade oxytetracycline bacterial residue by means of the gut bacterial community. Frontiers in Microbiology, 12, 663972.
• Llor, C., & Bjerrum, L. (2014). Antimicrobial resistance: risk associated with antibiotic overuse and initiatives to reduce the problem. Therapeutic Advances in Drug Safety, 5(6), 229-241.
• Luo, Y., & Song, Y. (2021). Mechanism of antimicrobial peptides: antimicrobial, anti-inflammatory and antibiofilm activities. International Journal of Molecular Sciences, 22(21), 11401.
• Marusich, E., Mohamed, H., Afanasev, Y., & Leonov, S. (2020). Fatty acids from Hermetia illucens larvae fat inhibit the proliferation and growth of actual phytopathogens. Microorganisms, 8(9), 1423.
• Miao, F., Li, Y., Tai, Z., Zhang, Y., Gao, Y., Hu, M., & Zhu, Q. (2021). Antimicrobial peptides: the promising therapeutics for cutaneous wound healing. Macromolecular Bioscience, 21(10), 2100103.
• Moretta, A., Salvia, R., Scieuzo, C., Di Somma, A., Vogel, H., Pucci, P., ... & Falabella, P. (2020). A bioinformatic study of antimicrobial peptides identified in the Black Soldier Fly (BSF) Hermetia illucens (Diptera: Stratiomyidae). Scientific Reports, 10(1), 16875.
• Moretta, A., Scieuzo, C., Petrone, A. M., Salvia, R., Manniello, M. D., Franco, A., ... & Falabella, P. (2021). Antimicrobial peptides: A new hope in biomedical and pharmaceutical fields. Frontiers in Cellular and Infection Microbiology, 11, 668632.
• Munthali, M. G., Chilora, L., Goliath, M., Burke, W. J., Benbow, E., Kang'ombe, J., & Safalaoh, A. (2023). The Economic Cost-benefit Analysis of Black Soldier Fly as an Alternative Animal and Fish Feed Ingredient in Malawi. https://ageconsearch.umn.edu/record/338590/files/WP-23-01%20BSF%20%28fv%29.pdf
• Muslykhah, U., Phupaboon, S., Suriyapha, C., Matra, M., & Wanapat, M. (2024). Encapsulation of protein-based bioactive from black soldier fly for ruminant feeding. Journal of Agriculture and Food Research, 101325.
• Patrulea, V., Borchard, G., & Jordan, O. (2020). An update on antimicrobial peptides (AMPs) and their delivery strategies for wound infections. Pharmaceutics, 12(9), 840.
• Pfalzgraff, A., Brandenburg, K., & Weindl, G. (2018). Antimicrobial peptides and their therapeutic potential for bacterial skin infections and wounds. Frontiers in Pharmacology, 9, 281.
• Raman, S. S., Stringer, L. C., Bruce, N. C., & Chong, C. S. (2022). Opportunities, challenges and solutions for black soldier fly larvae-based animal feed production. Journal of Cleaner Production, 373, 133802.
• Sepriadi, S., Hanafi, N. D., & Sadeli, A. (2022). The effect of milk replacer containing black soldier fly on pre-weaned Ettawa crossbreed goats on performance and physiological response. In IOP Conference Series: Earth and Environmental Science, 977 (1), 5. IOP Publishing. https://iopscience.iop.org/article/10.1088/1755-1315/977/1/012132
• Shu, M. K., Li, C. M., Furtado, W. E., Huang, Q., St-Hilaire, S., & Kenéz, Á. (2024). Antibacterial properties of oil extracts of black soldier fly larvae reared on bread waste. Animal Production Science, 64(8).
• Simjee, S., White, D. G., Meng, J., Wagner, D. D., Qaiyumi, S., Zhao, S., ... & McDermott, P. F. (2002). Prevalence of streptogramin resistance genes among Enterococcus isolates recovered from retail meats in the Greater Washington DC area. Journal of Antimicrobial Chemotherapy, 50(6), 877-882.
• Singh, A., & Kumari, K. (2019). An inclusive approach for organic waste treatment and valorisation using Black Soldier Fly larvae: A review. Journal of Environmental Management, 251, 109569. 
• Smets, R., Goos, P., Claes, J., & Van Der Borght, M. (2021). Optimisation of the lipid extraction of fresh black soldier fly larvae (Hermetia illucens) with 2-methyl tetrahydrofuran by response surface methodology. Separation and Purification Technology, 258, 118040.
• Spranghers, T., Michiels, J., Vrancx, J., Ovyn, A., Eeckhout, M., De Clercq, P., & De Smet, S. (2018). Gut antimicrobial effects and nutritional value of black soldier fly (Hermetia illucens L.) prepupae for weaned piglets. Animal Feed Science and Technology, 235, 33-42. https://doi.org/10.1016/j.anifeedsci.2017.08.012
• Starr, C. G., & Wimley, W. C. (2017). Antimicrobial peptides are degraded by the cytosolic proteases of human erythrocytes. Biochimica et biophysica acta. Biomembranes, 1859(12), 2319–2326. https://doi.org/10.1016/j.bbamem.2017.09.008
• Sypniewski, J., Kierończyk, B., Benzertiha, A., Mikołajczak, Z., Pruszyńska-Oszmałek, E., Kołodziejski, P., Sassek, M., Rawski, M., Czekała, W., & Józefiak, D. (2020). Replacement of soybean oil by Hermetia illucens fat in turkey nutrition: effect on performance, digestibility, microbial community, immune and physiological status and final product quality. British Poultry Science, 61(3), 294–302. https://doi.org/10.1080/00071668.2020.1716302
• Van Huis, A., & Oonincx, D. G. A. B. (2017). The environmental sustainability of insects as food and feed. A review. Agronomy for Sustainable Development, 37(5), Article 43. https://doi.org/10.1007/s13593-017-0452-8
• Veldkamp, T., Dong, L., Paul, A., & Govers, C. C. F. M. (2022). Bioactive properties of insect products for monogastric animals–a review. Journal of Insects as Food and Feed, 8(9), 1027-1040. https://doi.org/10.3920/JIFF2021.0031
• Vogel, H., Müller, A., Heckel, D. G., Gutzeit, H., & Vilcinskas, A. (2018). Nutritional immunology: diversification and diet-dependent expression of antimicrobial peptides in the black soldier fly Hermetia illucens. Developmental & Comparative Immunology, 78, 141-148.
• Wu, N., Wang, X., Xu, X., Cai, R., & Xie, S. (2020). Effects of heavy metals on the bioaccumulation, excretion and gut microbiome of black soldier fly larvae (Hermetia illucens). Ecotoxicology and Environmental Safety, 192, 110323.
• Wu, Q., Patočka, J., & Kuča, K. (2018). Insect antimicrobial peptides, a mini review. Toxins, 10(11), 461.
• Xia, J., Ge, C., & Yao, H. (2021). Antimicrobial Peptides from Black Soldier Fly (Hermetia illucens) as Potential Antimicrobial Factors Representing an Alternative to Antibiotics in Livestock Farming. Animals, 11(7), 1937. https://doi.org/10.3390/ani11071937
• Xu, J., Luo, X., Fang, G., Zhan, S., Wu, J., Wang, D., & Huang, Y. (2020). Transgenic expression of antimicrobial peptides from black soldier fly enhance resistance against entomopathogenic bacteria in the silkworm, Bombyx mori. Insect Biochemistry and Molecular Biology, 127, 103487.
• Yan, Y., Zhang, J., Chen, X., & Wang, Z. (2023). Effects of Black Soldier Fly Larvae (Hermetia illucens Larvae) Meal on the Production Performance and Cecal Microbiota of Hens. Veterinary sciences, 10(5), 364. https://doi.org/10.3390/vetsci10050364
• Yi, H. Y., Chowdhury, M., Huang, Y. D., & Yu, X. Q. (2014). Insect antimicrobial peptides and their applications. Applied Microbiology and Biotechnology, 98, 5807-5822.
• Zabulionė, A., Šalaševičienė, A., Makštutienė, N., & Šarkinas, A. (2023). Exploring the antimicrobial potential and stability of black soldier fly (Hermetia illucens) larvae fat for enhanced food shelf-life. Gels, 9(10), 793. https://doi.org/10.3390/gels9100793
• Zhan, S., Fang, G., Cai, M., Kou, Z., Xu, J., Cao, Y., ... & Huang, Y. (2020). Genomic landscape and genetic manipulation of the black soldier fly Hermetia illucens, a natural waste recycler. Cell Research, 30(1), 50-60.