Πώς αντιμετωπίζουμε τον ρυγχίτη στην ελιά

Ο ρυγχίτης, γνωστός και ως μπίμπικας, μαζί με τον ωτιόρυγχο ευθύνονται για φαινόμενα σοβαρής πρόωρης καρπόπτωσης που εμφανίζονται αυτή την εποχή σε ελαιώνες της Κρήτης και της Κεντρικής Ελλάδας. Τα δελτία γεωργικών προειδοποιήσεων του ΥΠΑΑΤ συνδέουν τις προσβολές κυρίως με ελαιώνες όπου δεν έγινε έγκαιρη επέμβαση κατά της καρπόβιας γενιάς του πυρηνοτρήτη. Παρακάτω βλέπουμε τον βιολογικό κύκλο των δύο εντόμων, τα σημάδια της προσβολής και πότε γίνεται η επέμβαση.

Ο βιολογικός κύκλος και η ζημιά

Ο ρυγχίτης (Rhynchites cribripennis) και ο ωτιόρυγχος (Otiorrhynchus cribricollis) είναι μικρά ρυγχοφόρα σκαθάρια που διαχειμάζουν στο έδαφος και εμφανίζονται μαζικά ύστερα από συγκεκριμένες κλιματικές συνθήκες τον χειμώνα και την άνοιξη. Τα ακμαία του ρυγχίτη τρέφονται από τη σάρκα των αναπτυσσόμενων καρπών και ανοίγουν χαρακτηριστικές οπές σε σχήμα κρατήρα, ενώ τα θηλυκά εναποθέτουν ένα αυγό στο ενδοκάρπιο, όπου η προνύμφη τρέφεται από το σπέρμα. Το αποτέλεσμα είναι πτώση των καρπών, συχνά μαζί με τον ποδίσκο, και υποβάθμιση της παραγωγής.

Ακμαίο και τροφικά βοθρία σε καρπούς απο ρυγχύτη

Ο ωτιόρυγχος ανεβαίνει στο δέντρο από το έδαφος και προκαλεί πριονωτά περιφερειακά φαγώματα στα φύλλα, εκτός από τη ζημιά στους καρπούς. Επειδή ανέρχεται περπατώντας, η κάλυψη του κορμού και των βραχιόνων με το ψεκαστικό υγρό εμποδίζει τη δίοδό του προς την κόμη. Οι ελαιώνες με μικρή ή μέτρια καρποφορία έχουν μεγαλύτερη ανάγκη προστασίας, καθώς η ζημιά συγκεντρώνεται σε λιγότερους καρπούς.

Πότε γίνεται η επέμβαση

Η καταπολέμηση των δύο σκαθαριών συνδυάζεται με την επέμβαση κατά της καρπόβιας γενιάς του πυρηνοτρήτη, καθώς τα έντομα δραστηριοποιούνται αμέσως μετά την καρπόδεση. Σε ελαιώνες χωρίς έγκαιρη αντιμετώπιση του πυρηνοτρήτη ο κίνδυνος είναι μεγαλύτερος, οπότε συστήνονται τακτικοί έλεγχοι και άμεση επέμβαση μόλις διαπιστωθεί έναρξη καρπόπτωσης με τα χαρακτηριστικά σημάδια.

Στους ελαιώνες με ιστορικό σοβαρής προσβολής τα δύο προηγούμενα χρόνια, η παρακολούθηση ξεκινά νωρίς, από τον Απρίλιο ως την ολοκλήρωση της καρπόδεσης, τινάζοντας κλάδους πάνω σε υποδοχείς τις πρωινές ώρες για να εκτιμηθεί ο πληθυσμός.

Οι υπόλοιποι εχθροί της εποχής

Στα ίδια δελτία καταγράφεται αυξημένη δραστηριότητα της καρπόβιας γενιάς του πυρηνοτρήτη, που παραμένει ο βασικός στόχος της επέμβασης. Η μαργαρόνια προσβάλλει την τρυφερή βλάστηση και κατά τόπους τους πράσινους καρπούς, με σοβαρότερη ζημιά σε φυτώρια και νεαρά δέντρα. Η κηκιδόμυγα των βλαστών είναι δευτερεύων εχθρός που προκαλεί ξηράνσεις σε λεπτά κλαδιά, με χαρακτηριστικό κοκκινωπό μεταχρωματισμό του φλοιού, και αντιμετωπίζεται με αφαίρεση και καταστροφή των προσβεβλημένων κλαδιών. Τα κοκκοειδή ελέγχονται κυρίως με καλλιεργητικά μέτρα, όπως το σωστό κλάδεμα και η ισορροπημένη θρέψη.

Πώς διαλέγουμε και εφαρμόζουμε τα σκευάσματα

Χρησιμοποιούμε μόνο σκευάσματα εγκεκριμένα για την ελιά και για τον συγκεκριμένο εχθρό, από την επίσημη βάση του ΥΠΑΑΤ, και τηρούμε την ετικέτα για τη δοσολογία, τον τρόπο και τον χρόνο εφαρμογής, καθώς και το διάστημα μέχρι τη συγκομιδή. Για τον ωτιόρυγχο η κάλυψη του κορμού και των βραχιόνων είναι καθοριστική.

Στο Farmclick βρίσκουμε εγκεκριμένα εντομοκτόνα για την ελιά από προμηθευτές όλης της Ελλάδας.

Οι παραπάνω ημερομηνίες προέρχονται από τα δελτία της κάθε περιοχής και ισχύουν ως γενική τάση. Η πορεία της προσβολής διαφέρει από ελαιώνα σε ελαιώνα, οπότε οι τελικές αποφάσεις στηρίζονται στους δικούς μας ελέγχους και στο πιο πρόσφατο τοπικό δελτίο. Για σοβαρές ή αμφίβολες προσβολές συμβουλευόμαστε γεωπόνο, και χρησιμοποιούμε μόνο εγκεκριμένα σκευάσματα σύμφωνα με την ετικέτα και τα μέτρα προστασίας του ψεκαστή.

Πηγές

Όλα τα στοιχεία προέρχονται από τα δελτία γεωργικών προειδοποιήσεων του ΥΠΑΑΤ:

• Περιφερειακό Κέντρο Προστασίας Φυτών Ηρακλείου, δελτίο φυτοπροστασίας ελιάς Νο9 (22 Ιουνίου 2026).
• Περιφερειακό Κέντρο Προστασίας Φυτών Βόλου, δελτίο ελιάς Νο6 (16 Ιουνίου 2026).
• Περιφερειακό Κέντρο Προστασίας Φυτών Θεσσαλονίκης, δελτίο πυρηνοτρήτη ελιάς Νο40 (19 Ιουνίου 2026).