Ο πυρηνοτρήτης είναι ο σοβαρότερος εχθρός της ελιάς το καλοκαίρι, και από τις τρεις γενιές του τον χρόνο η καρπόβια είναι αυτή που κρίνει την παραγωγή. Μετά την καρπόδεση, με τους μικρούς καρπούς να αποκτούν μέγεθος κόκκου σιταριού, το έντομο ωοτοκεί πάνω τους και οι προνύμφες μπαίνουν στον πυρήνα, οπότε η ζημιά γίνεται μη αναστρέψιμη μόλις περάσουν μέσα. Φέτος τα δελτία γεωργικών προειδοποιήσεων του ΥΠΑΑΤ δείχνουν ότι η πτήση της καρπόβιας γενιάς βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη και οι εκκολάψεις πέφτουν μέσα στο δεύτερο δεκαπενθήμερο του Ιουνίου. Παρακάτω βλέπουμε τον βιολογικό κύκλο, τη ζημιά και τον σωστό χρόνο επέμβασης ανά περιοχή.
Ο βιολογικός κύκλος και η ζημιά της καρπόβιας γενιάς
Ο πυρηνοτρήτης (Prays oleae) αλλάζει ξενιστή σε κάθε γενιά. Νωρίτερα την άνοιξη δραστηριοποιείται η ανθόβια γενιά πάνω στις ταξιανθίες, ενώ τώρα ακολουθεί η καρπόβια, που είναι και η πιο ζημιογόνος. Η προνύμφη μετά την εκκόλαψη εισέρχεται στον μικρό καρπό κάτω από τον κάλυκα και τρέφεται στον πυρήνα. Η διαδρομή εισόδου και εξόδου κοντά στη βάση του ποδίσκου προκαλεί καρπόπτωση το καλοκαίρι και το φθινόπωρο, οπότε κάθε προσβεβλημένος καρπός είναι ουσιαστικά χαμένος.
Η αντιμετώπιση είναι αποτελεσματική μόνο όσο οι νεαρές προνύμφες βρίσκονται ακόμη στην επιφάνεια του καρπού, πριν προλάβουν να μπουν μέσα. Γι' αυτό ο χρονισμός είναι το παν, και καθορίζεται από τις φερομονικές παγίδες και από τον υπολογισμό των εκκολάψεων με βάση τη θερμοκρασία.
Πότε γίνεται ο ψεκασμός ανά περιοχή
Οι ημερομηνίες παρακάτω προέρχονται από τα τρέχοντα δελτία και διαφέρουν ανάλογα με την περιοχή και την πρωιμότητα. Λειτουργούν ως οδηγός, με τις τοπικές παγίδες να δίνουν την τελική εικόνα στον κάθε ελαιώνα.
| Περιοχή | Στάδιο πυρηνοτρήτη | Ενδεικτικό παράθυρο ψεκασμού |
|---|---|---|
| Πιερία και ορεινή Χαλκιδική δελτίο 10 Ιουνίου |
Πτήση καρπόβιας γενιάς 6-9 Ιουνίου, εκκολάψεις 13-16 Ιουνίου | 13-16 Ιουνίου |
| Όψιμες περιοχές Κρήτης (Ηράκλειο) δελτίο 11 Ιουνίου |
Πτήση από τα τέλη Μαΐου, εκκολάψεις τις επόμενες ημέρες | 12-15 Ιουνίου, με προτεραιότητα σε ελαιώνες μικρής και μέτριας καρποφορίας |
Ποιοι άλλοι εχθροί καλύπτονται με την ίδια επέμβαση
Το πλεονέκτημα του ψεκασμού για τον πυρηνοτρήτη είναι ότι, με σωστό χρονισμό, καθαρίζει ταυτόχρονα και τους υπόλοιπους εχθρούς της εποχής. Ο ρυγχίτης (Rhynchites cribripennis), ο μπίμπικας, ανοίγει ξηρές οπές σε σχήμα κρατήρα στους καρπούς και οι προνύμφες του ζουν μέσα στον πυρήνα, προκαλώντας πρώιμη καρπόπτωση. Μετά την καρπόδεση παρακολουθούμε τον πληθυσμό τινάζοντας τα κλαδιά πάνω σε λευκή επιφάνεια νωρίς το πρωί, και όταν εντοπίζονται περισσότερα από 3 ως 4 ακμαία ανά κλαδί η αντιμετώπιση συνδυάζεται με αυτή του πυρηνοτρήτη.
Ο ωτιόρρυγχος (Otiorhynchus cribricollis), ένα μικρό νυχτόβιο σκαθάρι, προκαλεί πριονωτά φαγώματα στην περιφέρεια των φύλλων και πτώση καρπών ή τρυφερών κορυφών. Σε ελαιώνες με ιστορικό προσβολής ψεκάζουμε επιπλέον τον λαιμό και τον κορμό. Στη Βόρεια Ελλάδα προστίθεται και η μαργαρόνια (Palpita unionalis), που ζημιώνει τις τρυφερές κορυφές κυρίως σε φυτώρια, νεαρά δέντρα και δέντρα μετά από κλάδεμα ανανέωσης, ενώ ο ίδιος ψεκασμός καλύπτει και τις νεαρές προνύμφες της.
Πώς διαλέγουμε και εφαρμόζουμε τα σκευάσματα
Χρησιμοποιούμε μόνο σκευάσματα εγκεκριμένα για την ελιά και για τον συγκεκριμένο εχθρό, από την επίσημη βάση του ΥΠΑΑΤ, και διαβάζουμε προσεκτικά την ετικέτα για τη δοσολογία, τον τρόπο και τον χρόνο εφαρμογής. Δίνουμε ιδιαίτερη προσοχή στο διάστημα μέχρι τη συγκομιδή, ώστε να μη μείνουν υπολείμματα, και όπου είναι εφικτό εναλλάσσουμε τρόπους δράσης για να αποφύγουμε την ανθεκτικότητα.
Στο Farmclick βρίσκουμε εγκεκριμένα σκευάσματα φυτοπροστασίας για την ελιά από προμηθευτές όλης της Ελλάδας.
|
Φυτοπροστασία ελιάς στο Farmclick
Δες τα εγκεκριμένα εντομοκτόνα για τον πυρηνοτρήτη, τον ρυγχίτη και τους υπόλοιπους εχθρούς της ελιάς, από προμηθευτές όλης της Ελλάδας. |
Οι παραπάνω ημερομηνίες προέρχονται από τα δελτία της κάθε περιοχής και ισχύουν ως γενική τάση. Οι συνθήκες αλλάζουν ανά ελαιώνα, ανάλογα με την περιοχή, την πρωιμότητα και το ιστορικό προσβολών, οπότε οι τελικές αποφάσεις στηρίζονται στις δικές μας παγίδες και στο πιο πρόσφατο τοπικό δελτίο. Για σοβαρές ή αμφίβολες προσβολές συμβουλευόμαστε γεωπόνο, και χρησιμοποιούμε μόνο εγκεκριμένα σκευάσματα σύμφωνα με την ετικέτα και τα μέτρα προστασίας του ψεκαστή.
Πηγές
Όλα τα στοιχεία προέρχονται από τα δελτία γεωργικών προειδοποιήσεων του ΥΠΑΑΤ:
- Περιφερειακό Κέντρο Προστασίας Φυτών Θεσσαλονίκης, δελτίο ελιάς Νο37 (Πιερία, ορεινή Χαλκιδική) (10 Ιουνίου 2026).
- Περιφερειακό Κέντρο Προστασίας Φυτών Ηρακλείου, δελτίο ελιάς Νο8 (όψιμες περιοχές Κρήτης) (11 Ιουνίου 2026).
