Στο χονδρικό εμπόριο, το ελαιόλαδο αγοράζεται και πωλείται με το βάρος του, σε τόνους. Για τη μεταφορά του, ανάλογα με την ποσότητα, χρησιμοποιούνται βαρέλια, παλετοδεξαμενές IBC, flexitank, δεξαμενές ISO ή βυτιοφόρα.
Ο οδηγός εξηγεί κάθε συσκευασία, πώς κλείνονται οι συμφωνίες χύμα και πώς φτάνει το λάδι στον προορισμό του στην καλύτερη δυνατή κατάσταση.
Σε τόνους ή σε λίτρα;
Το ελαιόλαδο πωλείται με το βάρος, αλλά μεταφέρεται και αποθηκεύεται με τον όγκο. Έχει πυκνότητα περίπου 0,916 κιλά ανά λίτρο, πράγμα που σημαίνει ότι
- 1 τόνος αντιστοιχεί σε περίπου 1.092 λίτρα
- 1.000 λίτρα ζυγίζουν περίπου 916 κιλά
- ένα βαρέλι 200 λίτρων χωρά περίπου 183 κιλά
- μια παλετοδεξαμενή IBC 1.000 λίτρων χωρά περίπου 916 κιλά
- ένα γεμάτο flexitank (24.000 λίτρα) χωρά περίπου 22 τόνους
Τα flexitank έχουν ιδιαίτερη βαρύτητα στο διεθνές χύμα εμπόριο. Ένα εμπορευματοκιβώτιο 20 ποδών με flexitank μεταφέρει περίπου 21-22 τόνους ελαιόλαδο.
Οι βασικές συσκευασίες χύμα
Βαρέλια
Τα μεταλλικά βαρέλια των 200 περίπου λίτρων, με εσωτερική επένδυση κατάλληλη για τρόφιμα, είναι το πρώτο σκαλί της χύμα αγοράς. Παλετάρονται εύκολα, ταιριάζουν σε μικρότερες και δοκιμαστικές παραγγελίες και επιτρέπουν στον αγοραστή να μοιράσει την αγορά του σε περισσότερα λάδια ή κατηγορίες.
Τα μειονεκτήματά τους είναι το κόστος και η προστασία. Ανά λίτρο, το βαρέλι είναι ο ακριβότερος τρόπος μεταφοράς. Προσθέτει απόβαρο, και κάθε βαρέλι είναι ένα ακόμη σημείο έκθεσης σε οξυγόνο και φως.
Χρησιμοποιούνται για μικρότερες ποσότητες ή όταν στο ίδιο φορτίο ταξιδεύουν περισσότερα προϊόντα.
Παλετοδεξαμενές IBC
Η παλετοδεξαμενή IBC (Intermediate Bulk Container) είναι δεξαμενή περίπου 1.000 λίτρων, κατάλληλη για τρόφιμα, μέσα σε μεταλλικό κλωβό. Είναι η συνηθισμένη επιλογή για μεσαίου μεγέθους παραγγελίες.
Είναι επαναχρησιμοποιούμενες, στοιβάζονται και μετακινούνται εύκολα με κλαρκ ή παλετοφόρο, και βολεύουν στην περιφερειακή διανομή και όσους αγοραστές καταναλώνουν το απόθεμά τους σταδιακά. Χωρούν περισσότερο λάδι ανά μονάδα από τα βαρέλια και θέλουν λιγότερη διαχείριση.
Το μειονέκτημα είναι ότι το κόστος ανά λίτρο παραμένει υψηλότερο από ένα γεμάτο flexitank και ότι, όταν επαναχρησιμοποιούνται, χρειάζονται καθαρισμό και οργάνωση για την επιστροφή τους.
Flexitank
Το flexitank είναι ένας μεγάλος σάκος μίας χρήσης από πολυστρωματικό πολυαιθυλένιο κατάλληλο για τρόφιμα, που τοποθετείται μέσα σε ένα κοινό εμπορευματοκιβώτιο 20 ποδών και το μετατρέπει σε ενιαία δεξαμενή. Χάρη στο χαμηλό του κόστος, είναι η συνηθισμένη λύση για τις εξαγωγές ελαιολάδου σε μεγάλες αποστάσεις.
Το flexitank μεταφέρει περισσότερο λάδι ανά κοντέινερ από τα βαρέλια ή τις παλετοδεξαμενές και είναι πιο οικονομικό, γιατί εξαλείφει το απόβαρο και τη διαχείριση των ενδιάμεσων συσκευασιών.
Τα flexitank για λάδι διαθέτουν στρώμα φράγματος οξυγόνου (τύπου EVOH), που επιβραδύνει την είσοδο του οξυγόνου, της κύριας αιτίας οξείδωσης και ταγκίσματος στη μεταφορά, ενώ για τα μεγάλα ταξίδια υπάρχουν και θερμομονωτικές επενδύσεις που περιορίζουν τις μεταβολές της θερμοκρασίας.
Η πλήρωση και η εκκένωση γίνονται με αντλία και διαρκούν συνήθως γύρω στη μισή ώρα, με βαλβίδες που εμποδίζουν τις διαρροές και δεν αφήνουν υπόλειμμα προϊόντος στη δεξαμενή.
Το μειονέκτημα είναι ότι το flexitank είναι μίας χρήσης και δεν μοιράζεται σε περισσότερες αποστολές, οπότε συμφέρει κυρίως όταν γεμίζει ολόκληρο κοντέινερ.
Δεξαμενές ISO
Η δεξαμενή ISO είναι επαναχρησιμοποιούμενη ανοξείδωτη δεξαμενή στις τυποποιημένες διαστάσεις εμπορευματοκιβωτίου. Χωρά περίπου όσο ένα flexitank, προσφέρει όμως και ενεργό έλεγχο θερμοκρασίας και ένα πλήρως αδρανές, καθαριζόμενο ανοξείδωτο εσωτερικό, δυνατότητες που το flexitank δεν έχει. Έτσι, ταιριάζει ιδανικά στα πιστοποιημένα λάδια και στα λάδια ανώτερης ποιότητας, σε παγιωμένες εμπορικές διαδρομές.
Τα μειονεκτήματα είναι ότι η μίσθωσή της κοστίζει περισσότερο, ότι μετά τη χρήση πρέπει να μεταφερθεί εκεί που θα ξαναχρειαστεί και ότι οι καθυστερήσεις μπορεί να φέρουν επισταλίες (demurrage).
Βυτιοφόρα
Μέσα στις χώρες παραγωγής, οι μεγάλες ποσότητες ελαιολάδου μετακινούνται με ανοξείδωτα βυτιοφόρα των 20 έως 30 τόνων. Με βυτίο ταξιδεύει το λάδι από το ελαιοτριβείο στη ραφιναρία, από τη ραφιναρία στο τυποποιητήριο ή από τον προμηθευτή στον αγοραστή. Έτσι εκτελούνται τα περισσότερα μεγάλα εγχώρια συμβόλαια, πριν το λάδι συσκευαστεί για εξαγωγή.
Πώς να διαλέξετε τη σωστή συσκευασία
Η επιλογή εξαρτάται από την ποσότητα και την αξία του λαδιού. Για λίγες εκατοντάδες κιλά, τα βαρέλια αρκούν. Για μεσαίες, επαναλαμβανόμενες ποσότητες περιφερειακής διανομής, οι παλετοδεξαμενές IBC είναι η καλύτερη λύση. Για εισαγωγές ολόκληρων κοντέινερ με το χαμηλότερο κόστος ανά λίτρο, το flexitank με φράγμα οξυγόνου κάνει τη δουλειά. Για λάδι ανώτερης ποιότητας ή πιστοποιημένο, που χρειάζεται έλεγχο θερμοκρασίας, η σωστή επιλογή είναι η δεξαμενή ISO. Και για τον εγχώριο εφοδιασμό ανάμεσα σε ελαιοτριβεία και τυποποιητές, το βυτιοφόρο. Οι περισσότεροι διεθνείς αγοραστές ελαιολάδου χρησιμοποιούν flexitank.
Πώς πωλείται και πώς κλείνει μια συμφωνία χύμα
Μια συμφωνία χύμα ελαιολάδου στηρίζεται σε τρία βασικά στοιχεία.
Κατηγορία και προδιαγραφές. Το ελαιόλαδο κατατάσσεται σε κατηγορίες (εξαιρετικά παρθένο, παρθένο, λαμπάντε, ραφιναρισμένο, πυρηνέλαιο). Κάθε κατηγορία συνοδεύεται από πιστοποιητικό ανάλυσης, που καλύπτει την ελεύθερη οξύτητα, τον αριθμό υπεροξειδίων, τους δείκτες απορρόφησης στο υπεριώδες (K232 και K270) και, για το εξαιρετικά παρθένο, επιτυχημένη οργανοληπτική αξιολόγηση από πάνελ δοκιμαστών. Η τιμή ακολουθεί στενά την κατηγορία και την προέλευση.
Incoterms. Το χύμα ελαιόλαδο τιμολογείται με τυποποιημένους εμπορικούς όρους όπως EXW, FOB, CIF ή DAP, που καθορίζουν πού περνούν η ευθύνη και το κόστος από τον πωλητή στον αγοραστή. Πριν συγκρίνετε προσφορές, επιβεβαιώστε πάντα σε ποιον όρο αναφέρεται η κάθε τιμή.
Ελάχιστη ποσότητα παραγγελίας (MOQ). Οι ελάχιστες ποσότητες συνήθως ακολουθούν τη συσκευασία. Στο κάτω άκρο βρίσκεται μια παλέτα βαρέλια ή παλετοδεξαμενές, ενώ οι τιμές για flexitank και δεξαμενή ISO αφορούν ολόκληρο κοντέινερ, γύρω στους 22 τόνους.
Να θυμάστε ότι η διάρκεια ζωής του ελαιολάδου μετρά από την τυποποίηση, όχι από τη συγκομιδή. Όταν λοιπόν το λάδι ταξιδεύει χύμα και εμφιαλώνεται στον προορισμό, η διάρκεια ζωής του ξεκινά στην αγορά όπου θα πουληθεί.
Ποιος είναι ο φθηνότερος τρόπος μεταφοράς
Για ολόκληρα κοντέινερ, το flexitank είναι συνήθως η φθηνότερη λύση ανά λίτρο, αφού εξαλείφει το βάρος και τη διαχείριση των ενδιάμεσων συσκευασιών. Μειώνει επίσης τις φθορές και το βάρος αποστολής, επιτρέπει την επισήμανση και το χτίσιμο μάρκας τοπικά, και αποτελεί το καθιερωμένο μοντέλο για την παραγωγή προϊόντων ιδιωτικής ετικέτας.
Πώς φτάνει το λάδι εξαιρετικά παρθένο στον προορισμό του
Η χύμα μεταφορά είναι πιο οικονομική, κρύβει όμως κινδύνους για την ποιότητα. Ένα εξαιρετικά παρθένο που κακομεταχειριστεί στη διαδρομή εκτίθεται σε θερμότητα και οξυγόνο, ανεβάζει ελεύθερα λιπαρά οξέα, οξειδώνεται και αποκτά κακές γεύσεις.
Φροντίστε τα εξής:
- Περιορίστε το οξυγόνο: χρησιμοποιήστε συσκευασίες κατάλληλες για τρόφιμα με φράγμα οξυγόνου και, στη χύμα αποθήκευση, κρατάτε τις δεξαμενές γεμάτες ή καλυμμένες με αδρανές αέριο, ώστε να ελαχιστοποιείται ο κενός χώρος που έρχεται σε επαφή με το λάδι.
- Ελέγξτε τη θερμοκρασία: ζητήστε θερμική προστασία στη διαδρομή και προτιμήστε δεξαμενή ISO όταν ο ενεργός έλεγχος θερμοκρασίας είναι απαραίτητος.
- Κόψτε το φως και απαιτήστε καθαριότητα: το χύμα λάδι πρέπει να ταξιδεύει σε αδιαφανή συστήματα κατάλληλα για τρόφιμα, με τεκμηριωμένο ιστορικό καθαρισμού, ώστε να μηδενίζεται ο κίνδυνος επιμόλυνσης.
