Καλλιέργεια ντάλιας στον κήπο και στη γλάστρα

Η ντάλια (Dahlia) είναι πολυετές φυτό με κονδυλώδεις ρίζες, από την οικογένεια Asteraceae, με καταγωγή από το Μεξικό και την Κεντρική Αμερική, που καλλιεργείται για τα εντυπωσιακά άνθη της από το καλοκαίρι ως τους πρώτους παγετούς. Οι κόνδυλοι φυτεύονται την άνοιξη, από τον Μάρτιο ως τον Μάιο, όταν περάσει ο κίνδυνος παγετού και ζεσταθεί το χώμα, σε βάθος 10 ως 15 εκατοστών, σε ηλιόλουστη, προστατευμένη θέση με γόνιμο, στραγγιζόμενο χώμα. Μετά τη φύτευση δεν ποτίζονται ως να βγει η πρώτη βλάστηση, γιατί σαπίζουν εύκολα. Οι ψηλές ποικιλίες θέλουν στήριξη από την αρχή, και το κορυφολόγημα δίνει πιο θαμνώδη φυτά με περισσότερα λουλούδια. Τον χειμώνα, στις ήπιες περιοχές με στραγγιζόμενο χώμα οι κόνδυλοι μένουν στο έδαφος κάτω από ένα παχύ στρώμα εδαφοκάλυψης, ενώ στις ψυχρές ξεριζώνονται και φυλάγονται. Η ντάλια είναι ελαφρά τοξική για τα κατοικίδια. Σε αυτόν τον οδηγό θα δούμε τους τύπους της, πότε και πώς φυτεύεται, το πότισμα και τη λίπανση, το κορυφολόγημα και τη στήριξη, την ανθοφορία, γιατί ξεραίνεται, τι γίνεται με τους κονδύλους τον χειμώνα, τον πολλαπλασιασμό, τη γλάστρα και τα προβλήματα.

Τύποι και μεγέθη

Τύπος	Ύψος	Τι χρειάζεται
Νάνες, εποχιακές	Περίπου 30 ως 60 εκατοστά	Κατάλληλες για μπορντούρες και γλάστρες, χωρίς στήριξη
Μεσαίες	Περίπου 60 εκατοστά ως 1 μέτρο	Ένα υποστύλωμα στις εκτεθειμένες θέσεις
Ψηλές	1 ως 1,5 μέτρα και πάνω	Γερό υποστύλωμα από τη φύτευση

Οι ποικιλίες διαφέρουν και στο σχήμα του άνθους. Υπάρχουν ντάλιες με μονά άνθη, με μία ή δύο σειρές πετάλων γύρω από ένα κεντρικό δίσκο, και ντάλιες με διπλά άνθη, όπως οι πομπόν, οι κάκτοι και οι διακοσμητικές με τα πελώρια άνθη.

Πότε φυτεύουμε ντάλιες

Η ντάλια είναι τρυφερό φυτό που δεν αντέχει τον παγετό, οπότε οι κόνδυλοι φυτεύονται την άνοιξη, όταν έχει περάσει ο κίνδυνος παγετού και το χώμα έχει ζεσταθεί, συνήθως από τον Μάρτιο ως τον Μάιο. Στη νότια Ελλάδα η φύτευση γίνεται νωρίτερα, ενώ στις βόρειες και ορεινές περιοχές αργότερα. Στο κρύο και υγρό χώμα οι κόνδυλοι κινδυνεύουν να σαπίσουν πριν βλαστήσουν.

Για πρωιμότερη ανθοφορία, οι κόνδυλοι μπορούν να ξεκινήσουν σε γλάστρες τον Μάρτιο ή τον Απρίλιο, σε φωτεινό και προστατευμένο από τον παγετό χώρο, και να μεταφυτευτούν στον κήπο όταν ζεστάνει ο καιρός.

Πώς φυτεύεται ο κόνδυλος

Βάθος: ένας λάκκος 10 ως 15 εκατοστών, με λίγο κομπόστ ανακατεμένο στο χώμα
Θέση του κονδύλου: οριζόντια, με το «μάτι», δηλαδή το σημείο βλάστησης στο λαιμό του φυτού, προς τα πάνω
Αποστάσεις: 40 ως 60 εκατοστά ανάμεσα στα φυτά, ανάλογα με το τελικό τους μέγεθος
Στήριξη: το υποστύλωμα για τις ψηλές ποικιλίες μπαίνει μαζί με τον κόνδυλο, ώστε να μην τον τραυματίσει αργότερα
Πότισμα: δεν ποτίζουμε μετά τη φύτευση, εκτός αν το χώμα είναι εντελώς ξερό. Ο κόνδυλος έχει αρκετή υγρασία για να ξεκινήσει, και το πότισμα αρχίζει όταν βγουν οι πρώτοι βλαστοί

Θέση και έδαφος

Η ντάλια χρειάζεται πλήρη ήλιο, τουλάχιστον 6 ως 8 ώρες την ημέρα, και προστατευμένη θέση, μακριά από τους δυνατούς ανέμους που σπάνε τους βλαστούς. Στις πολύ θερμές περιοχές, λίγη σκιά το απόγευμα την προστατεύει από τη ζέστη. Σύμφωνα με τη Royal Horticultural Society, αναπτύσσεται σε γόνιμο, πλούσιο σε οργανική ουσία και καλά στραγγιζόμενο χώμα, εμπλουτισμένο με κομπόστ πριν τη φύτευση. Στα βαριά, λασπωμένα εδάφη οι κόνδυλοι σαπίζουν.

Πότισμα

Μόλις βγουν οι βλαστοί, το πότισμα γίνεται βαθύ και τακτικό, ώστε το χώμα να μένει υγρό αλλά όχι λασπωμένο. Το καλοκαίρι, στον κήπο, η ντάλια ποτίζεται δύο ως τρεις φορές την εβδομάδα στις ξηρές περιόδους, ενώ στη γλάστρα συχνά καθημερινά στις ζέστες. Το νερό δίνεται στη βάση του φυτού και όχι στα φύλλα, γιατί τα βρεγμένα φύλλα ευνοούν τις ασθένειες. Το υπερβολικό νερό σαπίζει τους κονδύλους.

Λίπανση

Η ντάλια χρειάζεται γόνιμο χώμα, εμπλουτισμένο με οργανική ουσία και ένα λίπασμα γενικής χρήσης κατά τη φύτευση. Στη διάρκεια της ανάπτυξης, ένα λίπασμα ανθοφορίας, φτωχό σε άζωτο και πλούσιο σε φώσφορο και κάλιο, στηρίζει τα λουλούδια, ενώ το πολύ άζωτο δίνει πολλά φύλλα και λιγότερα άνθη. Στη γλάστρα, όπου τα θρεπτικά ξεπλένονται με το συχνό πότισμα, η λίπανση γίνεται συχνότερα, κάθε δύο ως τέσσερις εβδομάδες.

Πώς γίνεται η ντάλια πιο θαμνώδης και ανθισμένη

Όταν ο κεντρικός βλαστός έχει τρία ως τέσσερα ζευγάρια φύλλων, η κορυφή του κόβεται πάνω από ένα ζευγάρι φύλλων. Έτσι το φυτό βγάζει πλάγιους βλαστούς και γίνεται πιο θαμνώδες, με περισσότερα λουλούδια. Οι βλαστοί των ψηλών ποικιλιών δένονται χαλαρά στο υποστύλωμα καθώς μεγαλώνουν, γιατί είναι εύθραυστοι και τα άνθη βαριά.

Τα μαραμένα άνθη κόβονται τακτικά, ώστε να συνεχίζεται η ανθοφορία. Ένα χρήσιμο σημάδι είναι ότι τα μαραμένα άνθη έχουν σχήμα κώνου, ενώ τα νέα μπουμπούκια είναι στρογγυλά.

Πότε ανθίζει η ντάλια

Η ντάλια ανθίζει από τις αρχές ή τα μέσα του καλοκαιριού ως τους πρώτους παγετούς του φθινοπώρου, και με τακτική αφαίρεση των μαραμένων ανθέων συνεχίζει να βγάζει νέα λουλούδια όλη την περίοδο. Στις πολύ ζεστές μέρες του καλοκαιριού η ανθοφορία μπορεί να επιβραδυνθεί και να ξαναδυναμώσει όταν δροσίσει.

Γιατί ξεράθηκε η ντάλια

Φυσικός λήθαργος: στο τέλος της ανθοφορίας, και ιδίως μετά τον πρώτο παγετό, το υπέργειο μέρος ξεραίνεται. Ο κόνδυλος όμως είναι ζωντανός και ξαναβγάζει την άνοιξη
Ζέστη και ξηρασία: το καλοκαίρι, η έλλειψη νερού και ο καυτός ήλιος μαραίνουν το φυτό. Βοηθούν το τακτικό πότισμα και λίγη σκιά το απόγευμα
Υπερβολικό νερό: όταν το χώμα μένει συνεχώς υγρό, οι κόνδυλοι σαπίζουν, τα φύλλα κιτρινίζουν και οι βλαστοί μαλακώνουν. Το πότισμα σταματά ώσπου να στεγνώσει το χώμα, και ελέγχεται η αποστράγγιση

Οι κόνδυλοι τον χειμώνα

Σύμφωνα με τη RHS, στις ήπιες περιοχές και στα στραγγιζόμενα εδάφη οι κόνδυλοι μπορούν να μείνουν στο χώμα τον χειμώνα, κάτω από ένα στρώμα εδαφοκάλυψης 7,5 ως 15 εκατοστών, από φλοιό ή κομπόστ, που τους προστατεύει από τον παγετό. Αυτό ισχύει για μεγάλο μέρος της πεδινής Ελλάδας.

Στις ψυχρές περιοχές και στα βαριά εδάφη οι κόνδυλοι ξεριζώνονται:

Πότε: αφού ο πρώτος παγετός μαυρίσει το φύλλωμα
Κόψιμο: οι βλαστοί κόβονται στα 10 ως 15 εκατοστά από το έδαφος, και ο κόνδυλος ξεριζώνεται προσεκτικά με τσουγκράνα, χωρίς να τραυματιστεί
Στέγνωμα: οι κόνδυλοι στεγνώνουν ανάποδα, με τους βλαστούς προς τα κάτω, για περίπου δύο εβδομάδες σε στεγνό χώρο χωρίς παγετό
Αποθήκευση: τοποθετούνται σε ρηχά κιβώτια με ξερή άμμο ή κομπόστ, που τους σκεπάζει αφήνοντας τον λαιμό ελεύθερο, σε δροσερό, ξηρό χώρο χωρίς παγετό, και ελέγχονται κατά διαστήματα για σήψη

Οι ντάλιες της γλάστρας κόβονται και η γλάστρα μεταφέρεται σε χώρο χωρίς παγετό, όπου το χώμα αφήνεται να στεγνώσει εντελώς ως την άνοιξη.

Χέρια κρατούν μια τούφα κονδύλων ντάλιας μόλις ξεριζωμένη, με χώμα πάνω της

Κόνδυλοι ντάλιας μόλις ξεριζωμένοι. Στις ψυχρές περιοχές στεγνώνουν και φυλάγονται τον χειμώνα σε δροσερό χώρο χωρίς παγετό

Πολλαπλασιασμός

Σύμφωνα με τη RHS, η ντάλια πολλαπλασιάζεται με διαίρεση των κονδύλων την άνοιξη, με την προϋπόθεση ότι κάθε κομμάτι έχει ένα ζωντανό μάτι στο λαιμό του φυτού, γιατί χωρίς αυτό δεν βλαστάνει. Πολλαπλασιάζεται επίσης με μοσχεύματα από τους νέους βλαστούς που βγάζουν οι αποθηκευμένοι κόνδυλοι την άνοιξη. Η ντάλια βγαίνει και από σπόρο, που σπέρνεται σε σπορεία στα τέλη του χειμώνα ή την άνοιξη, όμως τα φυτά από σπόρο διαφέρουν συνήθως από τα αρχικά, ενώ σχηματίζουν τους δικούς τους κονδύλους από την πρώτη χρονιά.

Ντάλια σε γλάστρα

Η ντάλια, και ιδίως οι νάνες ποικιλίες, μεγαλώνει πολύ καλά σε γλάστρα. Η γλάστρα έχει τουλάχιστον 30 εκατοστά πλάτος και βάθος, μεγαλύτερη για τις ψηλές ποικιλίες, με οπές αποστράγγισης και καλό φυτόχωμα γενικής χρήσης. Σε κάθε γλάστρα μπαίνει ένας κόνδυλος, μαζί με το υποστύλωμα αν χρειάζεται, και η γλάστρα τοποθετείται σε ηλιόλουστη, προστατευμένη θέση. Το χώμα της γλάστρας στεγνώνει γρήγορα, οπότε το καλοκαίρι ελέγχεται καθημερινά.

Εχθροί και ασθένειες

Ωίδιο: λευκή επικάλυψη σαν αλεύρι στα φύλλα, κυρίως σε ξηρές συνθήκες
Τεφρά σήψη και άλλες σήψεις: σε υγρό καιρό και σε λασπωμένο έδαφος, όπου σαπίζουν και οι κόνδυλοι
Κηλιδώσεις των φύλλων: όπως η λευκή κηλίδωση που προκαλεί ο μύκητας Entyloma
Ιώσεις: καχεκτικά φυτά με παραμορφωμένα, κηλιδωμένα φύλλα, που απομακρύνονται
Αφίδες, τετράνυχος και θρίπες: στους τρυφερούς βλαστούς και στα φύλλα, ιδίως τη ζεστή περίοδο. Οι αφίδες αντιμετωπίζονται όπως οι αφίδες στα άλλα φυτά του κήπου
Σαλιγκάρια και ψαλίδες: τρώνε τους νέους βλαστούς και τα άνθη

Η ντάλια στον κήπο με μέλισσες και κατοικίδια

Σύμφωνα με τη RHS, οι ντάλιες με μονά άνθη έχουν στο κέντρο μικρά σωληνοειδή ανθίδια, πολύτιμα για τις μέλισσες και τις πεταλούδες, ενώ τα διπλά άνθη δεν τους προσφέρουν τροφή. Ο κήπος που θέλει να προσελκύσει επικονιαστές επιλέγει ποικιλίες με μονά άνθη.

Σύμφωνα με το ASPCA, η ντάλια είναι τοξική για σκύλους, γάτες και άλογα, με ήπια συμπτώματα, δηλαδή στομαχικές διαταραχές και ερεθισμό του δέρματος.

Συχνές ερωτήσεις

Πότε φυτεύουμε ντάλιες

Την άνοιξη, συνήθως από τον Μάρτιο ως τον Μάιο, όταν περάσει ο κίνδυνος παγετού και ζεσταθεί το χώμα. Στη νότια Ελλάδα νωρίτερα, στις βόρειες και ορεινές περιοχές αργότερα.

Πόσο βαθιά φυτεύεται ο κόνδυλος της ντάλιας

Σε βάθος 10 ως 15 εκατοστών, οριζόντια, με το μάτι προς τα πάνω, και σε απόσταση 40 ως 60 εκατοστών από τα διπλανά φυτά.

Ποτίζουμε τη ντάλια μετά τη φύτευση

Όχι, εκτός αν το χώμα είναι εντελώς ξερό. Το πότισμα αρχίζει όταν βγουν οι πρώτοι βλαστοί, γιατί ο κόνδυλος σαπίζει εύκολα σε υγρό χώμα.

Χρειάζεται μούλιασμα ο κόνδυλος πριν τη φύτευση

Συνήθως όχι. Οι γεροί, υγιείς κόνδυλοι φυτεύονται όπως είναι σε ζεστό χώμα, και το σημαντικό είναι να μη μείνουν σε υγρασία πριν αρχίσουν να βλαστάνουν.

Πότε ανθίζει η ντάλια

Από τις αρχές ή τα μέσα του καλοκαιριού ως τους πρώτους παγετούς του φθινοπώρου, με νέα άνθη όσο κόβονται τα μαραμένα.

Βγάζουμε τους κονδύλους τον χειμώνα

Στις ήπιες περιοχές με στραγγιζόμενο χώμα μπορούν να μείνουν στο έδαφος κάτω από παχιά εδαφοκάλυψη. Στις ψυχρές περιοχές και στα βαριά εδάφη ξεριζώνονται μετά τον πρώτο παγετό, στεγνώνουν και φυλάγονται σε δροσερό, ξηρό χώρο χωρίς παγετό.

Γιατί ξεράθηκε η ντάλια μου

Συνήθως από τον φυσικό λήθαργο στο τέλος της ανθοφορίας, οπότε ο κόνδυλος ξαναβγάζει την άνοιξη. Το καλοκαίρι, η αιτία είναι συνήθως η ζέστη και η ξηρασία, ενώ όταν το χώμα μένει συνεχώς υγρό, ο κόνδυλος σαπίζει.

Εφόδια για τη ντάλια στο Farmclick

Δες τα εδαφοβελτιωτικά και υποστρώματα για τη φύτευση και τη γλάστρα, τα κρυσταλλικά λιπάσματα για τη λίπανση ανθοφορίας και τα βιολογικά φυτοπροστατευτικά για τις αφίδες, από προμηθευτές όλης της Ελλάδας.

Σημαντικές σημειώσεις

Για επίμονα προβλήματα εχθρών ή ασθενειών, η επικοινωνία με γεωπόνο βοηθά στη σωστή διάγνωση, και κάθε επέμβαση γίνεται μόνο με εγκεκριμένα σκευάσματα, σύμφωνα με τις οδηγίες της συσκευασίας.