Είδη και ποικιλίες τριανταφυλλιάς

Το γένος Rosa περιλαμβάνει περίπου 100 με 150 άγρια είδη και πάνω από 30.000 καλλιεργούμενες ποικιλίες, όμως στο φυτώριο η επιλογή γίνεται πολύ πιο απλή. Οι τριανταφυλλιές του εμπορίου κατατάσσονται σε έξι βασικές κατηγορίες με βάση τον τρόπο ανάπτυξης, και η κατηγορία καθορίζει πού φυτεύεται το φυτό, πόσο χώρο χρειάζεται και πώς κλαδεύεται. Η ποικιλία, δηλαδή το όνομα πάνω στην ετικέτα, καθορίζει το χρώμα, το άρωμα και τη συχνότητα της ανθοφορίας. Σε αυτόν τον οδηγό θα δούμε τις έξι κατηγορίες με τα χαρακτηριστικά τους, πώς διαλέγουμε ανάλογα με τον χώρο, τη διαφορά ανάμεσα σε ποικιλίες μίας και συνεχούς ανθοφορίας, και τι σημαίνουν οι όροι που συναντά κανείς στην αγορά.

Οι έξι κατηγορίες τριανταφυλλιάς

Θαμνώδεις τριανταφυλλιές και υβρίδια τσαγιού

Τα υβρίδια τσαγιού είναι η εικόνα που έχουν οι περισσότεροι στο μυαλό τους όταν ακούν τριαντάφυλλο. Κάθε στέλεχος φέρει ένα μεγάλο άνθος με ψηλό, κωνικό κέντρο, και ακριβώς αυτή η δομή τα κάνει την πρώτη επιλογή για κομμένο λουλούδι. Ανθίζουν επαναλαμβανόμενα από την άνοιξη ως το φθινόπωρο, με διαστήματα ξεκούρασης ανάμεσα στα κύματα.

Στην ευρύτερη κατηγορία των θαμνωδών ανήκουν και οι σύγχρονες ρομαντικές ποικιλίες, με πολυπέταλα, σφαιρικά άνθη και έντονο άρωμα, που συνδυάζουν την όψη των παλιών τριανταφυλλιών με τη συνεχή ανθοφορία των νεότερων. Είναι η κατηγορία με τις περισσότερες διαθέσιμες επιλογές στην ελληνική αγορά.

Πολυανθείς τριανταφυλλιές και floribunda

Οι πολυανθείς τριανταφυλλιές σχηματίζουν συστάδες με πολλά μικρότερα άνθη σε κάθε βλαστό, αντί για ένα μεγάλο. Το αποτέλεσμα είναι λιγότερο επιβλητικό στο μεμονωμένο άνθος και πολύ πιο εντυπωσιακό στο σύνολο του φυτού, με χρώμα που κρατά σχεδόν αδιάκοπα όλη τη σεζόν. Είναι από τις πιο ανθεκτικές και ολιγαρκείς κατηγορίες, γι' αυτό και επιλέγονται σε δημόσιους χώρους και σε κήπους που δεν δέχονται καθημερινή φροντίδα.

Αναρριχώμενες τριανταφυλλιές

Οι αναρριχώμενες τριανταφυλλιές δεν αναρριχώνται μόνες τους, καθώς δεν έχουν έλικες ή βεντούζες. Οι μακριοί βλαστοί τους δένονται χειρωνακτικά σε πέργκολα, καμάρα, φράχτη ή σύρματα στον τοίχο, και εκεί βρίσκεται και το μυστικό της ανθοφορίας τους. Όσο πιο οριζόντια δένονται οι κύριοι βλαστοί, τόσο περισσότεροι πλευρικοί ανθοφόροι βλαστοί εκπτύσσονται σε όλο τους το μήκος.

Μια σημαντική διάκριση μέσα στην κατηγορία αφορά τον χρόνο σχηματισμού των ανθέων. Ορισμένες ποικιλίες, κυρίως οι πολύ ζωηρές που καλύπτουν μεγάλες επιφάνειες, ανθίζουν στο ξύλο της προηγούμενης χρονιάς και δίνουν ένα μεγάλο κύμα άνθησης την άνοιξη, ενώ οι σύγχρονες αναρριχώμενες ανθίζουν επαναλαμβανόμενα στη νέα βλάστηση. Η διαφορά αυτή αλλάζει τον τρόπο και την εποχή του κλαδέματος, όπως εξηγείται αναλυτικά στον οδηγό μας για το κλάδεμα της τριανταφυλλιάς.

Δενδρώδεις τριανταφυλλιές

Οι δενδρώδεις, γνωστές και ως τριανταφυλλιές κορμού, δεν αποτελούν βοτανική κατηγορία αλλά τεχνική διαμόρφωση. Μια ποικιλία θαμνώδους ή πολυανθούς εμβολιάζεται στην κορυφή ενός ίσιου κορμού άγριας τριανταφυλλιάς, σε ύψος 80 εκ. ως 1,4 μ., και η κόμη διαμορφώνεται σε σφαίρα. Υπάρχουν και κλαίουσες εκδοχές, όπου εμβολιάζεται έρπουσα ποικιλία και οι βλαστοί πέφτουν προς τα κάτω. Επειδή όλο το φυτό στηρίζεται σε έναν λεπτό κορμό, χρειάζονται σταθερός πάσσαλος και προστασία από τους δυνατούς ανέμους.

Εδαφοκάλυψης και νάνες τριανταφυλλιές

Οι τριανταφυλλιές εδαφοκάλυψης απλώνονται οριζόντια με πυκνή, πλαγιόκλαδη βλάστηση και ύψος που σπάνια ξεπερνά τα 30 εκ. Καλύπτουν γρήγορα την επιφάνεια, περιορίζουν τα ζιζάνια και συγκρατούν το χώμα σε πρανή, ενώ κλαδεύονται σπάνια, κάθε δύο ως τρία χρόνια.

Οι μινιατούρες, με ύψος 20 ως 50 εκ., έχουν μικρά φύλλα και άνθη σε αναλογία με το μέγεθός τους και είναι η φυσική επιλογή για γλάστρα και μπαλκόνι. Χρειάζονται ελαφρύ φυτόχωμα με καλή στράγγιση, συχνότερο πότισμα από τις φυτεμένες στο έδαφος και τακτική θρέψη με οργανικό λίπασμα, ενώ, όπως όλες οι τριανταφυλλιές, ανθίζουν μόνο σε θέση με πολύ ήλιο.

Ποικιλίες τριανταφυλλιάς μίας και συνεχούς ανθοφορίας

Η πιο πρακτική διάκριση κατά την αγορά δεν είναι το χρώμα αλλά η συχνότητα της ανθοφορίας. Οι ποικιλίες συνεχούς ή επαναλαμβανόμενης ανθοφορίας δίνουν διαδοχικά κύματα άνθησης από την άνοιξη ως το φθινόπωρο, εφόσον αφαιρούνται τα μαραμένα άνθη, και καλύπτουν τις περισσότερες σύγχρονες θαμνώδεις, πολυανθείς και μινιατούρες. Οι ποικιλίες μίας ανθοφορίας, κυρίως παλιές και άγριες τριανταφυλλιές αλλά και ορισμένες πολύ ζωηρές αναρριχώμενες, δίνουν ένα εντυπωσιακό κύμα την άνοιξη και τίποτα μετά, συχνά όμως με σαφώς εντονότερο άρωμα και με διακοσμητικούς καρπούς, τα κυνόροδα, το φθινόπωρο.

Παλιές και ιστορικές τριανταφυλλιές

Στα ελληνικά φυτώρια κυκλοφορούν και παλιές ποικιλίες που συνεχίζουν να καλλιεργούνται εδώ και αιώνες. Η δαμασκηνή τριανταφυλλιά, γνωστή και ως ροδή, είναι εκείνη από την οποία παράγεται το ροδέλαιο και το ροδόνερο, ενώ η εκατόφυλλη της Χίου δίνει τα πυκνά, πολυπέταλα άνθη που χρησιμοποιούνται παραδοσιακά στο γλυκό τριαντάφυλλο. Οι ποικιλίες αυτές έχουν συνήθως μία ανθοφορία τον χρόνο και έντονο άρωμα, και ταιριάζουν σε όποιον θέλει τριανταφυλλιά για χρήση και όχι μόνο για διακόσμηση.

Πώς διαλέγουμε τριανταφυλλιά

• Ξεκινάμε από τον χώρο και τον σκοπό: μπαλκόνι σημαίνει μινιατούρα ή συμπαγής θαμνώδης, πέργκολα σημαίνει αναρριχώμενη, παρτέρι με χρώμα σημαίνει πολυανθής, βάζο σημαίνει υβρίδιο τσαγιού
• Ελέγχουμε τις ώρες ήλιου: όλες οι κατηγορίες χρειάζονται τουλάχιστον 6 ώρες άμεσου φωτός, και καμία ποικιλία δεν λύνει το πρόβλημα μιας σκιερής θέσης
• Προτιμάμε ανθεκτικές στις ασθένειες ποικιλίες: το χαρακτηριστικό αυτό αναφέρεται συχνά στην ετικέτα και μειώνει δραστικά τα προβλήματα με τη μελανή κηλίδωση και το ωίδιο
• Επιβεβαιώνουμε το άρωμα: πολλές σύγχρονες ποικιλίες κομμένου άνθους έχουν επιλεγεί για αντοχή στη μεταφορά και δεν μυρίζουν καθόλου
• Διαβάζουμε το τελικό ύψος και πλάτος: μια ζωηρή αναρριχώμενη που φτάνει τα 5 μ. δεν χωρά σε μικρή αυλή

Γυμνόριζες ή σε γλάστρα

Στην αγορά οι τριανταφυλλιές διατίθενται σε δύο μορφές. Οι γυμνόριζες πωλούνται μέσα στον χειμώνα, χωρίς χώμα και με τις ρίζες τυλιγμένες σε υγρή τύρφη, κοστίζουν λιγότερο και προσφέρουν μεγαλύτερη ποικιλία, αλλά φυτεύονται υποχρεωτικά μέσα στη ληθαργική περίοδο. Οι προφυτεμένες σε γλάστρα φυτεύονται σχεδόν όλο τον χρόνο και είναι η ασφαλέστερη επιλογή για αρχάριους, όπως αναλύεται και στον οδηγό για τη φροντίδα της τριανταφυλλιάς. Σχεδόν όλα τα φυτά του εμπορίου είναι εμβολιασμένα σε υποκείμενο άγριας τριανταφυλλιάς, κάτι που τους δίνει γρηγορότερη ανάπτυξη και μεγαλύτερη αντοχή στο έδαφος.

Συχνές ερωτήσεις

Ποια είναι τα βασικά είδη τριανταφυλλιάς

Έξι κατηγορίες καλύπτουν σχεδόν όλη την αγορά. Θαμνώδεις και υβρίδια τσαγιού, πολυανθείς, αναρριχώμενες, δενδρώδεις, εδαφοκάλυψης και μινιατούρες.

Ποια τριανταφυλλιά ανθίζει συνέχεια

Οι ποικιλίες επαναλαμβανόμενης ανθοφορίας, δηλαδή οι περισσότερες σύγχρονες θαμνώδεις, οι πολυανθείς και οι μινιατούρες. Δίνουν διαδοχικά κύματα άνθησης από την άνοιξη ως το φθινόπωρο, αρκεί να αφαιρούνται τακτικά τα μαραμένα άνθη.

Υπάρχει τριανταφυλλιά χωρίς αγκάθια

Ναι, υπάρχουν ποικιλίες με ελάχιστα ή καθόλου αγκάθια, με γνωστότερη τη μπάνξια (Rosa banksiae), μια πολύ ζωηρή αναρριχώμενη με μικρά λευκά ή κίτρινα άνθη και μία ανθοφορία την άνοιξη.

Ποια τριανταφυλλιά ταιριάζει σε γλάστρα

Οι μινιατούρες και οι νανώδεις ποικιλίες ύψους 20 ως 50 εκ. είναι οι πιο βολικές, ενώ θαμνώδεις και δενδρώδεις αποδίδουν σε μεγάλα δοχεία βάθους τουλάχιστον 40 εκ. με άριστη στράγγιση.

Ποιες τριανταφυλλιές είναι οι πιο αρωματικές

Το άρωμα εξαρτάται από την ποικιλία και όχι από την κατηγορία. Οι παλιές τριανταφυλλιές, όπως η δαμασκηνή και η εκατόφυλλη, και οι σύγχρονες ρομαντικές ποικιλίες ξεχωρίζουν, ενώ αρκετές ποικιλίες κομμένου άνθους δεν έχουν άρωμα.

Τι σημαίνει γυμνόριζη τριανταφυλλιά

Πρόκειται για φυτό που πωλείται τον χειμώνα χωρίς χώμα, με τις ρίζες τυλιγμένες σε υγρή τύρφη. Κοστίζει λιγότερο και προσφέρει μεγαλύτερη ποικιλία, αλλά πρέπει να φυτευτεί όσο το φυτό βρίσκεται σε λήθαργο.

Πηγές

• Royal Horticultural Society, Rose types.
• Missouri Botanical Garden, Roses.