Τι ισχύει για τη δήλωση συγκομιδής ελαιοκάρπου και το ελαιοκομικό μητρώο

Η δήλωση συγκομιδής ελαιοκάρπου γίνεται υποχρεωτική για όλους τους κατόχους ελαιοτεμαχίων από την 1η Οκτωβρίου 2027, και τα πρόστιμα για όσους δεν δηλώσουν ή δηλώσουν λάθος στοιχεία δεν θα επιβάλλονται πριν από την 1η Οκτωβρίου 2028. Η μετάθεση έγινε με την υπουργική απόφαση 220379/2026, που δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ Β' 5397 της 1ης Σεπτεμβρίου 2026. Για την ελαιοκομική περίοδο 2026/27 επομένως δεν υπάρχει υποχρέωση ούτε κίνδυνος προστίμου, το ελαιοκομικό μητρώο όμως, από το οποίο εξαρτάται η δήλωση, χρειάζεται ενημέρωση από τώρα.

Η υποχρέωση μετατέθηκε δύο φορές

Η δήλωση θεσπίστηκε με την υπουργική απόφαση 77979/2025 (ΦΕΚ Β' 1749), που εφαρμόζει το άρθρο 49 του ν. 5035/2023 και έχει στόχο τη συλλογή στοιχείων συγκομιδής για τις κοινοποιήσεις της χώρας προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το Διεθνές Συμβούλιο Ελαιολάδου. Η αρχική απόφαση προέβλεπε κυρώσεις από την 1η Οκτωβρίου 2026, όμως κατά την πιλοτική εφαρμογή σε αρκετές Περιφερειακές Ενότητες προέκυψαν τεχνικά προβλήματα στην ενημέρωση του ελαιοκομικού μητρώου.

Η πρώτη τροποποίηση, με την απόφαση 266683/2025, μετέφερε την υποχρέωση στην περίοδο 2026/27. Η δεύτερη, με την απόφαση του Αυγούστου 2026, τη μετέφερε ξανά κατά έναν χρόνο, στην 1η Οκτωβρίου 2027, με μεταβατική περίοδο ενός ακόμη χρόνου για τα πρόστιμα. Επειδή πολλά δημοσιεύματα και οι αυτόματες απαντήσεις των μηχανών αναζήτησης γράφουν ακόμη ότι η δήλωση είναι υποχρεωτική από φέτος, η ημερομηνία που ισχύει είναι αυτή του κωδικοποιημένου κειμένου της απόφασης.

Ποιοι είναι υπόχρεοι

Υπόχρεοι είναι όλοι οι νόμιμοι κάτοχοι ελαιοτεμαχίων, δηλαδή οι ιδιοκτήτες αλλά και όσοι καλλιεργούν ελαιώνα με μίσθωση ή με άλλη νόμιμη σύμβαση εκμετάλλευσης. Η απόφαση δεν κάνει διάκριση ανάμεσα σε επαγγελματίες αγρότες, συνταξιούχους ή ιδιώτες με λίγα δέντρα, και η δήλωση υποβάλλεται ακόμη και όταν η παραγωγή της χρονιάς είναι μηδενική.

Η κλίμακα των προστίμων για μη υποβολή ξεκινά από τις εκμεταλλεύσεις με 21 ελαιόδεντρα. Η απόφαση δεν προβλέπει πρόστιμο μη υποβολής για λιγότερα δέντρα, η υποχρέωση δήλωσης όμως διατυπώνεται για όλους τους κατόχους χωρίς εξαίρεση.

Το ελαιοκομικό μητρώο είναι η προϋπόθεση για τη δήλωση

Στο ελαιοκομικό μητρώο καταχωρίζονται υποχρεωτικά όλα τα ελαιοτεμάχια της χώρας, με τον αριθμό των δέντρων, την ποικιλία, την πυκνότητα φύτευσης, την άρδευση και τα γεωχωρικά στοιχεία κάθε τεμαχίου, δηλαδή τον κωδικό, τη θέση, τις συντεταγμένες, το εμβαδόν και την περίμετρο. Η δήλωση συγκομιδής αντλεί τα στοιχεία της από εκεί, οπότε ένας ελαιώνας που λείπει από το μητρώο ή είναι καταχωρισμένος με λάθος αριθμό δέντρων δεν μπορεί να δηλωθεί σωστά. Η ευθύνη για την ενημέρωση ανήκει στον κάτοχο κάθε ελαιοτεμαχίου.

Η εγγραφή και οι αλλαγές γίνονται με αίτηση στη Διεύθυνση Αγροτικής Οικονομίας και Κτηνιατρικής της Περιφερειακής Ενότητας, είτε αυτοπροσώπως ή ταχυδρομικά είτε ηλεκτρονικά μέσω του gov.gr με κωδικούς Taxisnet, στις Περιφέρειες που έχουν ενταχθεί στην ψηφιακή υπηρεσία. Η διαδικασία δεν έχει κόστος και ολοκληρώνεται σε 20 έως 40 ημέρες, και αφορά κάθε μεταβολή, από τα προσωπικά στοιχεία και τη μεταβίβαση ολόκληρου ή μέρους τεμαχίου έως την προσθήκη νέου τεμαχίου και την αλλαγή του αριθμού ή της ποικιλίας των δέντρων.

Τα δικαιολογητικά για το μητρώο

Το Εθνικό Μητρώο Διοικητικών Διαδικασιών καταγράφει τρία δικαιολογητικά. Ο ιδιοκτήτης καταθέτει τίτλο ιδιοκτησίας, δηλαδή απόσπασμα του κτηματολογίου όπου λειτουργεί ή πράξη μεταγραφής, όπως συμβόλαιο, αποδοχή κληρονομιάς ή δικαστική απόφαση, μαζί με πιστοποιητικό μεταγραφής. Όποιος καλλιεργεί χωρίς να είναι ιδιοκτήτης καταθέτει τη θεωρημένη σύμβαση μίσθωσης, επίμορτης αγροληψίας ή χρησιδανείου, πάντα με αντίγραφο του τίτλου του ιδιοκτήτη.

Για κάθε αλλαγή στη θέση ή στα όρια των τεμαχίων χρειάζεται επιπλέον διάγραμμα με τις καρτεσιανές συντεταγμένες των κορυφών κάθε τεμαχίου. Όταν η απόκτηση τίτλου ιδιοκτησίας είναι αποδεδειγμένα δύσκολη, γίνεται δεκτή σε εξαιρετικές περιπτώσεις υπεύθυνη δήλωση με αντίγραφο του θεωρημένου εντύπου Ε9, μετά από επιτόπιο έλεγχο της υπηρεσίας. Οι Περιφέρειες εκδίδουν συχνά δικούς τους αναλυτικούς καταλόγους με υποδείγματα αιτήσεων, οπότε αξίζει να ελέγχεται και η ανακοίνωση της τοπικής υπηρεσίας.

Πότε και πώς υποβάλλεται η δήλωση

Η δήλωση υποβάλλεται στην ψηφιακή υπηρεσία «Δήλωση Συγκομιδής Ελιάς» μέσω του gov.gr, με κωδικούς Taxisnet, από την 1η Οκτωβρίου κάθε έτους έως τα μεσάνυχτα της 31ης Μαΐου του επόμενου. Γίνεται αμέσως μετά την ολοκλήρωση της συγκομιδής και την παράδοση του καρπού στο ελαιοτριβείο ή στη μονάδα επεξεργασίας επιτραπέζιας ελιάς, και έχει θέση υπεύθυνης δήλωσης.

Πριν από την οριστική υποβολή, ο παραγωγός επιβεβαιώνει τις εκτάσεις, τις ποικιλίες και τις αποδόσεις κάθε ελαιοτεμαχίου, και όπου τα στοιχεία του μητρώου δεν είναι σωστά ζητά πρώτα την επικαιροποίησή τους. Η ευθύνη για την ορθότητα της δήλωσης ανήκει στον παραγωγό, ενώ ο έλεγχος γίνεται από τη ΔΑΟΚ.

Τι πρέπει να γράφει το παραστατικό του ελαιοτριβείου

Κατά την παραλαβή του καρπού, το τιμολόγιο ή το δελτίο παραλαβής του ελαιοτριβείου ή της μονάδας επιτραπέζιας ελιάς αναγράφει το ονοματεπώνυμο και το ΑΦΜ του παραγωγού, την ποικιλία ελιάς και τον δεκατριψήφιο κωδικό του ελαιοτεμαχίου στο ελαιοκομικό μητρώο. Όταν ένα φορτίο προέρχεται από περισσότερα τεμάχια, το παραστατικό σημειώνει την ποσότητα που αντιστοιχεί σε καθένα.

Στην πράξη ο παραγωγός χρειάζεται να έχει μαζί του στο ελαιοτριβείο τους κωδικούς των τεμαχίων του από την καρτέλα του μητρώου και να ξέρει ποια ποικιλία ελιάς καλλιεργεί σε κάθε τεμάχιο, κάτι που σε παλιούς ελαιώνες με ανάμεικτα δέντρα δεν είναι πάντα αυτονόητο. Τα παραστατικά αυτά είναι και η βάση για τις ποσότητες που θα δηλωθούν.

Κατά την παραλαβή του καρπού, το τιμολόγιο ή το δελτίο παραλαβής αναγράφει την ποικιλία και τον κωδικό κάθε ελαιοτεμαχίου στο μητρώο.

Τα πρόστιμα που θα ισχύσουν από το 2028

Οι ΔΑΟΚ θα ελέγχουν κάθε χρόνο δείγμα τουλάχιστον 5% των δηλώσεων, επιλεγμένο με ανάλυση κινδύνου. Από την 1η Οκτωβρίου 2028, η ανακριβής δήλωση αριθμού δέντρων θα επισύρει πρόστιμο 60 € για κάθε δέντρο πάνω ή κάτω από τον πραγματικό αριθμό, και η ανακριβής δήλωση ποσότητας 60 € ανά 100 κιλά καρπού για ελαιοποίηση ή 150 € ανά 100 κιλά για επιτραπέζια ελιά.

Για τη μη υποβολή μέσα στην προθεσμία τα πρόστιμα κλιμακώνονται με το μέγεθος της εκμετάλλευσης.

Πηγή: ΥΑ 77979/2025, άρθρο 6, όπως ισχύει μετά την ΥΑ 220379/2026. Τα πρόστιμα δεν επιβάλλονται πριν από την 1η Οκτωβρίου 2028.

Σε κάθε επανάληψη παράβασης τα ποσά αυξάνονται κατά 50%. Τα πρόστιμα δεν επιβάλλονται σε περιπτώσεις ανωτέρας βίας ή εξαιρετικών περιστάσεων, και τα προφανή λάθη μιας δήλωσης μπορούν να διορθωθούν από τη ΔΑΟΚ με αίτηση του παραγωγού και τα σχετικά παραστατικά.

Τι αξίζει να κάνει ο παραγωγός από φέτος

Η περίοδος 2026/27 είναι ουσιαστικά η τελευταία χρονιά προετοιμασίας. Ο παραγωγός ελέγχει την καρτέλα του στο ελαιοκομικό μητρώο, διορθώνει όπου χρειάζεται τον αριθμό των δέντρων, την ποικιλία και τα τεμάχια που έχουν αλλάξει χέρια, και κρατά από φέτος τα παραστατικά του ελαιοτριβείου με τους κωδικούς των τεμαχίων. Επειδή η ενημέρωση του μητρώου χρειάζεται έως 40 ημέρες και οι υπηρεσίες των Περιφερειών δέχονται πολλά αιτήματα ταυτόχρονα, όσο νωρίτερα γίνει τόσο λιγότερος ο κίνδυνος να βρεθεί κάποιος το φθινόπωρο του 2027 με μητρώο που δεν αντιστοιχεί στον ελαιώνα του.

Το ΥΠΑΑΤ είχε ήδη συστήσει στους παραγωγούς, ιδιοκτήτες και μισθωτές ελαιοκτημάτων να απευθυνθούν στις τοπικές Διευθύνσεις Αγροτικής Ανάπτυξης για να ενημερώσουν το μητρώο τους πριν από την έναρξη της υποχρέωσης. Η φετινή συγκομιδή γίνεται επομένως χωρίς νέα υποχρέωση, και όσοι θέλουν να συγκρίνουν πότε μαζεύουν οι παραγωγοί σε άλλες περιοχές βρίσκουν τις εμπειρίες παραγωγών από όλη την Ελλάδα.

Συχνές ερωτήσεις

Είναι υποχρεωτική η δήλωση συγκομιδής ελιάς φέτος;

Όχι. Με την απόφαση 220379/2026 η υποχρέωση ισχύει από την 1η Οκτωβρίου 2027, και τα πρόστιμα δεν επιβάλλονται πριν από την 1η Οκτωβρίου 2028. Το ελαιοκομικό μητρώο όμως αξίζει να ενημερωθεί από τώρα.

Ποια είναι η προθεσμία της δήλωσης συγκομιδής;

Από την 1η Οκτωβρίου έως τα μεσάνυχτα της 31ης Μαΐου του επόμενου έτους, αμέσως μετά την ολοκλήρωση της συγκομιδής και την παράδοση του καρπού. Οι ημερομηνίες είναι αποκλειστικές.

Πρέπει να κάνω δήλωση αν έχω λίγα ελαιόδεντρα;

Η απόφαση ορίζει ως υπόχρεους όλους τους νόμιμους κατόχους ελαιοτεμαχίων. Η κλίμακα των προστίμων για μη υποβολή ξεκινά από τα 21 δέντρα, οπότε για μικρότερους ελαιώνες δεν προβλέπεται πρόστιμο μη υποβολής, η υποχρέωση όμως δεν εξαιρεί κανέναν.

Τι γίνεται αν δεν μάζεψα καθόλου ελιές;

Η δήλωση υποβάλλεται κανονικά με μηδενική παραγωγή.

Πού γίνεται η εγγραφή στο ελαιοκομικό μητρώο;

Στη ΔΑΟΚ της Περιφερειακής Ενότητας όπου βρίσκεται ο ελαιώνας, αυτοπροσώπως, ταχυδρομικά ή μέσω gov.gr στις Περιφέρειες που έχουν ενταχθεί στην ψηφιακή υπηρεσία. Η διαδικασία είναι δωρεάν και διαρκεί 20 έως 40 ημέρες.

Τι πρόστιμο υπάρχει για λάθος αριθμό δέντρων;

Από την 1η Οκτωβρίου 2028, 60 € για κάθε δέντρο πάνω ή κάτω από τον πραγματικό αριθμό, με αύξηση 50% σε επανάληψη. Γι' αυτό ο αριθμός των δέντρων στο μητρώο πρέπει να αντιστοιχεί με τον αριθμό στη δήλωση.

Σημαντικές σημειώσεις

Οι πληροφορίες αντιστοιχούν στο κωδικοποιημένο κείμενο της υπουργικής απόφασης 77979/2025, όπως ισχύει μετά την τροποποίηση 220379/2026, στις 24 Σεπτεμβρίου 2026. Το πλαίσιο έχει ήδη αλλάξει δύο φορές και μπορεί να αλλάξει ξανά, οπότε για την ισχύουσα μορφή του και για τα δικαιολογητικά της κάθε Περιφέρειας η ασφαλής πηγή είναι η ΔΑΟΚ της περιοχής και η επίσημη ιστοσελίδα του ΥΠΑΑΤ. Το άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αποτελεί νομική συμβουλή.

Πηγές

• Taxheaven. Υπουργική απόφαση 77979/21-03-2025 για τη δήλωση συγκομιδής ελαιοκάρπου, κωδικοποιημένη με τις τροποποιήσεις 266683/2025 και 220379/2026.
• e-nomothesia. Υπουργική απόφαση 220379/2026, ΦΕΚ Β' 5397/1-9-2026.
• Taxheaven. Άρθρο 49 του ν. 5035/2023.
• Εθνικό Μητρώο Διοικητικών Διαδικασιών. Ελαιοκομικό μητρώο, εγγραφή και τροποποίηση.
• gov.gr. Ελαιοκομικό μητρώο.
• Taxheaven (2026). Μετατίθεται για την ελαιοκομική περίοδο 2026-2027 η υποχρεωτική υποβολή δηλώσεων συγκομιδής ελαιοκάρπου.
• ΑγροΤύπος (2026). Μετατίθεται για την περίοδο 2026/2027 η υποχρεωτική υποβολή δηλώσεων συγκομιδής ελαιοκάρπου.