Η Chiara Capretti εργάζεται για τη βελτίωση της ευζωίας των αγελάδων, με στόχο τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου και την ενίσχυση της βιωσιμότητας στην παραγωγή της παρμεζάνας και συγκεκριμένα της Parmigiano Reggiano.
Μάντοβα, Ιταλία – Στην ύπαιθρο της Μάντοβα, στην καρδιά της περιοχής παραγωγής του ΠΟΠ προϊόντος Parmigiano Reggiano, μια γαλακτοκομική «επανάσταση» βρίσκεται σε εξέλιξη. Στη φάρμα Serraglio 2, που είναι μια οικογενειακή μονάδα τέταρτης γενιάς που παράγει γάλα για ένα από τα πιο διάσημα τυριά στον κόσμο, η ερευνήτρια Chiara Capretti ξεκινά τη δουλειά της κάθε πρωί περιστοιχισμένη από 700 αγελάδες και μια σειρά από ψηφιακούς πίνακες ελέγχου. Η αποστολή της είναι ξεκάθαρη: να αποδείξει ότι οι υγιέστερες αγελάδες ωφελούν τόσο το περιβάλλον όσο και την κερδοφορία της φάρμας.
Ένα πάθος που γεννήθηκε στην αίθουσα διδασκαλίας
Σε αντίθεση με πολλούς αγρότες, η Capretti δεν μεγάλωσε σε φάρμα.
«Δεν προέρχομαι από αγροτική οικογένεια», λέει. «Είναι ένα πάθος που γεννήθηκε μέσα από τις σπουδές και τις εμπειρίες μου στο πανεπιστήμιο.»
Από μικρή ένιωθε έλξη για τα ζώα και ονειρευόταν να γίνει κτηνίατρος μικρών ζώων. Στο πανεπιστήμιο, όμως, επέλεξε να ασχοληθεί με τα διατροφικά συστήματα και τη βιωσιμότητα της κτηνοτροφίας.
«Ένας από τους καθηγητές μου με ενέπνευσε πραγματικά», θυμάται. «Ξεχώριζε γιατί, πέρα από το πανεπιστήμιο, εργαζόταν και σε εταιρεία παραγωγής ζωοτροφών για γαλακτοπαραγωγές αγελάδες. Μου άρεσε το πάθος του για τη δουλειά και ο τρόπος που μας μετέδιδε δεξιότητες χρήσιμες για την πραγματική αγροτική πράξη.»
Αυτή η εμπειρία την οδήγησε να ακολουθήσει διδακτορικές σπουδές στη βιώσιμη γαλακτοπαραγωγή, σε μια εμπορική φάρμα που παράγει γάλα αποκλειστικά για την παραγωγή της παρμεζάνας, Parmigiano Reggiano.
Έξυπνη γεωργία στην παραγωγή του Parmigiano Reggiano
Η φάρμα Serraglio 2 παράγει αποκλειστικά γάλα για Parmigiano Reggiano (ΠΟΠ).
«Αν βρίσκεσαι μέσα στη ζώνη παραγωγής της παρμεζάνας, μπορείς να πουλήσεις το γάλα σου μόνο για την παραγωγή αυτού του τυριού», εξηγεί η Capretti.
Τη φάρμα διαχειρίζεται μια δυναμική ομάδα που συνδυάζει την παράδοση με την καινοτομία. Ο Pietro, τέταρτης γενιάς παραγωγός, είναι υπεύθυνος για την παραγωγή και τη βιωσιμότητα, ενώ η σύντροφός του Francesca ηγείται του τεχνολογικού εκσυγχρονισμού σε συνεργασία με την Capretti. Η μητέρα του Pietro, Sara, παρέχει καθοδήγηση στα οικονομικά και στη συνολική διαχείριση.
Το κοπάδι αριθμεί περίπου 320 αγελάδες σε γαλακτοπαραγωγή και συνολικά 700 ζώα, που στεγάζονται σε σταύλους ελεύθερης κίνησης (freestall) και τρέφονται με ολικά αναμεμειγμένα σιτηρέσια (Total Mixed Ration - TMR).
«Η διατροφή προσαρμόζεται στις διατροφικές ανάγκες των ζώων ανάλογα με την περίοδο», εξηγεί. «Όλα σχεδιάζονται ώστε να διατηρείται υψηλή ευζωία και σταθερή παραγωγή.»
Ο ρόλος είναι να συνδυάσει την παράδοση με την τεχνολογία.
«Χρησιμοποιούμε διάφορα συστήματα διαχείρισης: ένα για τις αγελάδες που έχουν γεννήσει, ένα για αυτές που δεν έχουν γεννήσει ακόμα, κι ένα συνδυαστικό», λέει. «Επιπλέον, υπάρχει και μια εθνική πλατφόρμα όπου, σύμφωνα με τη νομοθεσία, καταγράφεται κάθε κτηνιατρική αγωγή.»
Κάθε ζώο φορά βηματόμετρο και κολάρο δραστηριότητας, συνδεδεμένα με το λογισμικό της φάρμας.
«Χάρη σε αυτά τα συστήματα, μπορούμε να παρακολουθούμε την παραγωγή γάλακτος, να ανιχνεύουμε ασθένειες σε πρώιμο στάδιο και να εντοπίζουμε τον οίστρο. Έτσι, προλαμβάνουμε πολλά προβλήματα πριν εκδηλωθούν.»
Έρευνα που συνδέει την ευζωία με το περιβάλλον
Το διδακτορικό έργο της Capretti ερευνά τη σχέση μεταξύ ευζωίας των ζώων και εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. Η μελέτη της περιλαμβάνει τέσσερις εμπορικές φάρμες στη βόρεια Ιταλία, ανάμεσά τους και τη Serraglio 2.
«Ο στόχος είναι να αξιολογήσουμε το περιβαλλοντικό αποτύπωμα των γαλακτοκομικών φαρμών και να κατανοήσουμε πώς η υγεία των ζώων μπορεί να μειώσει τις εκπομπές», εξηγεί.
Η έρευνα πραγματοποιείται μέσα στους στάβλους, χρησιμοποιώντας τα πρωτόκολλα Welfare Quality®, ένα διεθνώς αναγνωρισμένο σύστημα αξιολόγησης της ευζωίας των αγροτικών ζώων. Η ομάδα της εξετάζει δείκτες όπως:
- υγεία των οπλών
- μαστίτιδα και κέτωση
- τραυματισμοί στα άκρα ή στο ρύγχος
- κατάσταση σώματος, καθαριότητα και συνολική άνεση των ζώων
Με βάση αυτά, πραγματοποιούν Ανάλυση Κύκλου Ζωής (Life Cycle Assessment – LCA) μέσω του εργαλείου Agrecalc, ώστε να υπολογιστούν οι συνολικές εκπομπές της φάρμας.
Στη συνέχεια, τα δεδομένα διασταυρώνονται: συνδέεται άραγε η καλύτερη υγεία των αγελάδων με χαμηλότερες εκπομπές;
«Προσπαθούμε να αποδείξουμε ότι η βελτιστοποίηση της υγείας των αγελάδων είναι ωφέλιμη τόσο για τον πλανήτη όσο και για την οικονομία της φάρμας», εξηγεί η Capretti.
Σε αντίθεση με πολλές ακαδημαϊκές έρευνες, αυτή διεξάγεται σε πραγματικές, εμπορικές φάρμες, όχι σε ελεγχόμενα πανεπιστημιακά περιβάλλοντα. «Αυτό είναι που την κάνει ενδιαφέρουσα», προσθέτει. «Πρόκειται για φάρμες που παράγουν γάλα καθημερινά για την αγορά.»
Αλλαγή νοοτροπίας: γιατί η βιωσιμότητα αποδίδει
Το να πείσουμε τους αγρότες ότι η βιωσιμότητα είναι κερδοφόρα αποτελεί τη μεγαλύτερη πρόκληση. «Κάποιες φορές οι παραγωγοί θεωρούν ότι η βιωσιμότητα αφορά μόνο τις εκπομπές και ότι κοστίζει ακριβά», λέει. «Στην πραγματικότητα, όμως, βελτιώνει την υγεία του κοπαδιού και μειώνει τα έξοδα. Είναι οικονομική και περιβαλλοντική βιωσιμότητα μαζί.»
Κάθε χρόνο, η ομάδα της αναλύει τα αποτελέσματα με τους ιδιοκτήτες και τους κτηνιάτρους των φαρμών, προσαρμόζοντας τα πρωτόκολλα ευζωίας και τις πρακτικές διαχείρισης με βάση τα δεδομένα. «Έτσι καινοτομούμε μέσα στην παράδοση», εξηγεί.
Τα ευρήματα έχουν ήδη δείξει μετρήσιμα οφέλη. «Όταν έκανα τη στατιστική ανάλυση στη φάρμα, τα δεδομένα έδειξαν ότι όσο βελτιωνόταν η υγεία των οπλών, αυξανόταν και η παραγωγή γάλακτος», λέει με υπερηφάνεια. «Και ο ιδιοκτήτης ήταν ικανοποιημένος. Ήταν κέρδος τόσο για την ευζωία όσο και για την παραγωγικότητα.»
Παράδοση προστατευμένη από την καινοτομία
Η παραγωγή Parmigiano Reggiano ακολουθεί κανονισμούς αιώνων, που διασφαλίζουν τη μοναδική του ποιότητα και διατηρούν τις παραδοσιακές μεθόδους τυροκόμησης. Για την Capretti, αυτοί οι κανόνες δεν αποτελούν περιορισμό, αλλά ευκαιρία.
«Η διαδικασία παραγωγής του τυριού προστατεύεται αυστηρά από τη νομοθεσία, κάτι που διαφυλάσσει την αυθεντικότητά του», εξηγεί. «Έτσι, μπορούμε να επικεντρωθούμε στην καινοτομία στη διαχείριση των ζώων και στην παρακολούθηση της υγείας τους.»
Η έρευνά της στοχεύει επίσης να ενισχύσει τη διεθνή φήμη του Parmigiano Reggiano. «Οι καταναλωτές σε χώρες όπως η Γαλλία ή οι ΗΠΑ ζητούν αποδείξεις ότι το προϊόν που αγοράζουν είναι βιώσιμο», λέει. «Αν οι παραγωγοί μπορούν να το αποδείξουν, το προϊόν αποκτά ακόμα μεγαλύτερη αξία στην αγορά.»
Σπάζοντας τα εμπόδια και εμπνέοντας τους άλλους
Η συμβουλή της προς τους νέους ερευνητές είναι απλή, αλλά ειλικρινής:«Μην τα παρατάτε. Είναι ένα πολύ απαιτητικό και ανταγωνιστικό πεδίο, αλλά με συνεργασία και ανταλλαγή γνώσεων μπορούμε να πετύχουμε τους στόχους μας», λέει η Capretti.
Ως μία από τις λίγες γυναίκες ερευνήτριες στον τομέα της ζωικής παραγωγής στην περιοχή της, ελπίζει να εμπνεύσει και άλλες:
«Είναι ένας ανδροκρατούμενος χώρος, αλλά μου αρέσει να εργάζομαι εδώ. Με προκαλεί και με εξελίσσει.»
Οι μέρες της τελειώνουν όπως αρχίζουν , μέσα στη φάρμα, μπροστά σε οθόνες, συγχρονίζοντας δεδομένα και ελέγχοντας κάθε αριθμό, ώστε να επιβεβαιώσει την υπόθεση που τη συνοδεύει σε όλη της τη διαδρομή: ότι η βιωσιμότητα δεν είναι μόδα, αλλά επιχειρηματικό πλεονέκτημα.
«Ελπίζω η δουλειά μου να βοηθήσει και άλλες φάρμες», καταλήγει. «Αυτός είναι ο στόχος – να βρούμε πρακτικούς τρόπους για να εφαρμόσουμε όσα μαθαίνουμε.»
