Εβδομαδιαία επισκόπηση των ανακλήσεων με μια ματιά
Η εβδομάδα 38 ήταν ιδιαίτερα δραστήρια για τις ευρωπαϊκές αρχές ασφάλειας τροφίμων, με 77 ειδοποιήσεις για την ασφάλεια τροφίμων στο σύστημα RASFF σε ολόκληρη την ΕΕ. Τα φρέσκα φρούτα και λαχανικά κυριάρχησαν, αποτελώντας σχεδόν το 25% όλων των ανακλήσεων, με την Τουρκία να αναδεικνύεται ως η κύρια χώρα προέλευσης των περισσότερων προβληματικών προϊόντων. Καταγράφηκαν πολλά περιστατικά παραβιάσεων σε υπολείμματα φυτοφαρμάκων, κυρίως σε προϊόντα από τη Μεσόγειο, ενώ η μόλυνση με μυκοτοξίνες σε αποξηραμένα φρούτα εξακολουθεί να δημιουργεί σοβαρούς κινδύνους για τις αλυσίδες εισαγωγών.
Κύρια συμπεράσματα από την Εβδομάδα 38:
- 77 συνολικά ειδοποιήσεις ασφάλειας τροφίμων σε όλες τις κατηγορίες
- 25 ανακλήσεις νωπών προϊόντων (19 φρούτα/λαχανικά + 6 δημητριακά/βότανα)
- Η Τουρκία ηγήθηκε με 10 ανακλήσεις, εκ των οποίων οι 8 αφορούσαν νωπά προϊόντα
- Τα υπολείμματα φυτοφαρμάκων αποτέλεσαν τον συχνότερο κίνδυνο ασφάλειας τροφίμων
Κύριες κατηγορίες προϊόντων με τις περισσότερες ανακλήσεις
Η κατανομή των ανακλήσεων ανά κατηγορία προϊόντων αναδεικνύει ανησυχητικές τάσεις στο ευρωπαϊκό τοπίο ασφάλειας τροφίμων.
Γράφημα 1: Οι 5 κατηγορίες προϊόντων με τις περισσότερες ειδοποιήσεις RASFF (εβδομάδα 37)
Η κυριαρχία των νωπών προϊόντων σχετίζεται με την αυστηρότερη επιτήρηση των εισαγωγών γεωργικών προϊόντων, ιδίως από τη Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή. Η αυξημένη προσοχή σε αυτές τις περιοχές δεν είναι τυχαία, καθώς ακολουθεί μια σειρά επαναλαμβανόμενων παραβιάσεων από τα μέσα του 2024 μέχρι και σήμερα.
Ανακλήσεις νωπών προϊόντων στην Ευρώπη
Υπολείμματα φυτοφαρμάκων ως βασικός κίνδυνος ασφάλειας τροφίμων
Το πιο χαρακτηριστικό στοιχείο της εβδομάδας 38 ήταν η εκτεταμένη παρουσία μη εγκεκριμένων φυτοφαρμάκων σε φρούτα και λαχανικά. Το spirotetramat, ένα ακαρεοκτόνο που απαγορεύεται στην ΕΕ, εντοπίστηκε σε αρκετές παρτίδες τουρκικών πιπεριών, ενώ παραβιάσεις με acetamiprid καταγράφηκαν σε ντομάτες και αγγούρια από διαφορετικές χώρες.
Χαρακτηριστικά παραδείγματα:
- Spirotetramat: σε 3 παρτίδες πιπεριών από την Τουρκία
- Acetamiprid: σε τουρκικές ντομάτες και ολλανδικά αγγούρια
- Flonicamid: σε πολωνικές ντομάτες και γαλλικά πεπόνια
- Formetanate: σε τουρκικά λαχανικά (2 περιστατικά)
Οι παραβιάσεις αυτές συνέπεσαν με την πρόσφατη αυστηροποίηση των Μέγιστων Επιτρεπτών Οριών Υπολειμμάτων (MRLs) για το acetamiprid, τον Αύγουστο του 2025, όπου τα αποδεκτά επίπεδα σε βασικές καλλιέργειες μειώθηκαν έως και 80%.
Μυκοτοξίνες: Μια διαρκής απειλή
Η μόλυνση με ωχρατοξίνη Α σε αποξηραμένα φρούτα παραμένει μεγάλο πρόβλημα. Καταγράφηκαν τρία περιστατικά, που αφορούσαν τουρκικά σύκα και πακιστανικές σταφίδες. Η ουσία αυτή, που έχει χαρακτηριστεί από τον IARC ως «πιθανώς καρκινογόνα για τον άνθρωπο», αποτελεί σταθερό κίνδυνο στις εξαγωγές αποξηραμένων φρούτων της Μεσογείου.
Ανακλήσεις φρούτων και λαχανικών στην Ευρώπη
Πλήρης λίστα προϊόντων που ανακλήθηκαν:
- Μανιτάρι (Κίνα): Bacillus cereus
- Αγγούρι (Ολλανδία): acetamiprid
- Ντομάτα (Πολωνία): flonicamid
- Πεπόνι (Γαλλία): flonicamid
- Γκουάβα (Αίγυπτος): carbendazim
- Σταφίδα (Πακιστάν): ωχρατοξίνη Α
- Λεμόνι (Ιράν): acephate
- Μαρούλι (Γαλλία): Listeria monocytogenes
- Σύκο (Τουρκία): ωχρατοξίνη Α
- Πιπεριά (Τουρκία): spirotetramat (3 περιστατικά)
- Ντομάτα (Τουρκία): acetamiprid
- Ντομάτα (Τουρκία): formetanate
- Πιπεριά (Τουρκία): formetanate
- Πιπεριά (Τουρκία): fosthiazate
- Ντομάτα (Ισπανία): abamectin
- Μάνγκο (Αίγυπτος): acetamiprid
Βότανα, μπαχαρικά και δημητριακά:
- Κουρκουμάς (Ινδία): chlorpyrifos
- Μείγμα μπαχαρικών (Κίνα): ακτινοβόληση
- Δημητριακά (Πακιστάν): αφλατοξίνη B1
- Δημητριακά (Καναδάς): tartrazine
- Δημητριακό προϊόν (Ουκρανία): chlorpyrifos
Από πού προέρχονται τα τρόφιμα που ανακλήθηκαν;
Γράφημα 2: Οι 5 χώρες προέλευσης με τις περισσότερες ειδοποιήσεις RASFF (εβδομάδα 38)
Η Τουρκία στο επίκεντρο
Η Τουρκία παραμένει πρώτη στις παραβιάσεις ασφάλειας τροφίμων, συγκεντρώνοντας το 13% όλων των ειδοποιήσεων της εβδομάδας 38. Η εικόνα αυτή συνεχίζει το μοτίβο του 2024, όταν τουρκικά προϊόντα είχαν λάβει 488 κοινοποιήσεις RASFF – τον υψηλότερο αριθμό παγκοσμίως.
Ανησυχίες στη Μεσόγειο
Η συσσώρευση παραβιάσεων σε παρτίδες από πιπεριές και ντομάτες από την Τουρκία δείχνει ευρύτερα προβλήματα στον μεσογειακό αγροτικό τομέα. Έρευνα της Greenpeace στην Τουρκία αποκάλυψε ότι το 33% των δειγμάτων από αγορές της Κωνσταντινούπολης υπερέβαινε τα επιτρεπόμενα όρια φυτοφαρμάκων, με ορισμένα προϊόντα να φέρουν υπολείμματα έως και 21 διαφορετικών χημικών ουσιών.
Ανατολική Ευρώπη και Ασία
Στο Πακιστάν και την Κίνα επαναλαμβάνονται προβλήματα με μυκοτοξίνες, όπως ωχρατοξίνη Α σε αποξηραμένα φρούτα και Bacillus cereus σε επεξεργασμένα λαχανικά. Οι εξαγωγές λεμονιών από το Ιράν εντοπίστηκαν με πολλαπλές παραβιάσεις φυτοφαρμάκων, μεταξύ αυτών το acephate, το οποίο δεν επιτρέπεται στην ΕΕ.
Τι λέει η ομάδα ειδικών του Wikifarmer για αυτή την εβδομάδα;
H ανησυχητική παρουσία του spirotetramat
Η συχνή ανίχνευση spirotetramat σε τουρκικές πιπεριές δείχνει σοβαρή αδυναμία στον έλεγχο. Αν και είναι αποτελεσματικό κατά των ακάρεων, η χρήση του έχει περιοριστεί στην ΕΕ από το 2020 λόγω κινδύνων για την υγεία και το περιβάλλον. Οι συνεχείς παραβιάσεις υποδηλώνουν είτε έλλειψη ενημέρωσης στους παραγωγούς είτε ανεπαρκείς ελέγχους από τις τουρκικές αρχές.
Eποχικότητα στις μυκοτοξίνες
Οι πρόσφατες ανιχνεύσεις ωχρατοξίνης Α σε τουρκικά σύκα και πακιστανικές σταφίδες συνδέονται με εποχικά μοτίβα. Η ανάπτυξή τους ευνοείται κατά την αποξήρανση, όταν οι συνθήκες υγρασίας και θερμοκρασίας δεν είναι σωστά ελεγχόμενες.
Eπιπτώσεις για την εφοδιαστική αλυσίδα
Για εισαγωγείς και χονδρεμπόρους, τα ευρήματα της εβδομάδας 38 δείχνουν ότι χρειάζεται πιο αυστηρή αξιολόγηση προμηθευτών, ιδιαίτερα στα μεσογειακά προϊόντα την περίοδο συγκομιδής. Η συγκέντρωση παραβιάσεων σε συγκεκριμένες χώρες και κατηγορίες δείχνει ότι μια στοχευμένη στρατηγική ελέγχου μπορεί να είναι πιο αποτελεσματική από τους γενικούς μαζικούς ελέγχους.
Οι αγοραστές που κινούνται πιο έξυπνα έχουν ήδη αρχίσει να διαφοροποιούν τις πηγές τους. Παρατηρείται άνοδος στην αξία που δίνεται σε προμηθευτές με πιστοποιημένα συστήματα ιχνηλασιμότητας και ανεξάρτητους ελέγχους υπολειμμάτων. Το κόστος μιας αποτυχίας συμμόρφωσης είναι πολύ μεγαλύτερο από την επένδυση στην πρόληψη.
