Bağırsak bütünlüğü, kümes hayvanları endüstrisinin yapı taşıdır. Temel fikir, kümes hayvanlarının yemi (örneğin mısır ve soya küspesi) sindirim sistemi, özellikle bağırsaklar aracılığıyla ete veya yumurtaya dönüştürmesidir. Bağırsak bütünlüğünün en açık göstergelerinden biri, dışkının rengi, kıvamı ve hacmidir.
İshal, dışkı hacminin artması ve/veya kıvamının azalması ile karakterizedir ve genellikle daha yüksek su içeriği ile sonuçlanır.
İshalin doğrudan etkisi, sürüye verilen yemden bir kısmının kaybolmasıdır; bu durum kötü yemden yararlanma oranına (FCR) ve et veya yumurta üretiminin azalmasına yol açar.
İshal İçin Basit Bir Pratik Rehber
İshalin Rengi
Normal dışkı rengi, yemin rengi ile benzer veya biraz daha koyudur. Eğer renk değişikliği varsa, bu olası bir sorunu gösterir.
Yeşil İshal:
Bu, tavuğun iştahsızlık yaşadığını ve safranın (yeşil) yeterli miktarda yem veya dışkı ile karışmadan kaldığını gösterir. Bu renk, Kuş Gribi, Newcastle Hastalığı, Kolera gibi viral enfeksiyonlarda görülebilir.
Kırmızı İshal:
Kırmızı ishal, alt bağırsakta veya kolonda kanama olduğunu gösterir. Genellikle, cecayı etkileyen koksidiyoz enfeksiyonlarında (E. tenella) gözlemlenir. Bazı Gumboro Hastalığı vakalarında da kan görülebilir.
Sarı İshal:
Sarı ishal genellikle Gumboro Hastalığı vakalarında görülür.
Kahverengi İshal (küçük gaz kabarcıkları ve kötü koku ile):
Bu, ishalin en yaygın nedenlerinden biri olan Clostridium enfeksiyonunu gösterir. Clostridium, bağırsakta doğal olarak bulunur.
Beyazımsı İshal:
Bu, soğuk hava, Salmonella enfeksiyonu veya Enfeksiyöz Bronşit Virüsü nedeniyle olabilir. Beyazımsı ishal, böbreklerin etkilenmiş olabileceğini gösterir. Normal dışkıda, böbreklerden gelen beyaz bir ürat kapağı görünür.
Siyah İshal:
Siyah ishal genellikle üst bağırsaktan gelen sindirilmiş kan veya mikotoksinler nedeniyle oluşur.
Bazı durumlarda, ishal sulu görünebilir ancak yemin rengini korur. Bu en yaygın ishal türüdür ve birçok nedeni olabilir, bunlar arasında:
Su Hattı Sızıntısı: Genellikle küçük, eski kümeslerde dışkı birikmesi durumunda görülür.
Artan Su Tüketimi: Sıcak hava koşullarında yaygındır.
Yemde Fazla Tuz: Yemde yüksek tuz seviyeleri, su alımını artırabilir ve dışkıyı sulu hale getirebilir.
Bulaşıcı Hastalıklar: Kirli su, yem veya enfekte kuşlardan kaynaklanan bakteriyel enfeksiyonlar ishale neden olabilir.
Yem Değişiklikleri: Ani veya hatalı yem değişiklikleri geçici ishale yol açabilir.
Önemli Not: Clostridium enfeksiyonları genellikle yemin kuş dışkıları ile kontaminasyonu sonucu oluşur.
Kümes Hayvanlarında İshalin Kontrolü
İshal meydana geldiğinde, ilk adım doğru tanı ve tedavi için bir veteriner hekime danışmaktır. Bakteriyel nedenler şüpheleniliyorsa, içme suyuna klor veya uygun başka bir su dezenfektanı eklemek, zararlı patojenleri ortadan kaldırmaya ve enfeksiyonun yayılmasını azaltmaya yardımcı olur.
İshalin Önlenmesi veya Olasılığının Azaltılması
Biyogüvenlik Önlemleri: Biyogüvenlik, genellikle hastalık salgınlarını önlemede ilk ve en önemli adımdır.
Temiz, Kontamine Olmamış Su Kaynağı: Su kaynağının kontaminasyondan arınmış olması, ishali önlemeye yardımcı olur.
Temiz, Kontamine Olmamış Yem: Kontamine olmayan yem kullanmak, sindirim problemleri riskini azaltır.
Ezilmiş Yem Yerine Pelet Yem: Broiler kümeslerinde pelet yem genellikle tercih edilir; çünkü ısıtılmıştır ve kontaminasyon risklerini azaltır.
Temiz Yemlikler: Yemlikleri dışkı ve kontaminasyondan uzak tutmak, hastalığın yayılmasını önler.
Stresli Dönemlerde Probiyotikler: Yem değişimi veya taşımacılık gibi stresli dönemlerde probiyotik eklemek bağırsak sağlığını destekler.
Su Dezenfeksiyonu: Su kontaminasyonu konusunda endişeler varsa, klor veya uygun diğer su dezenfektanları potansiyel patojenleri ortadan kaldırmaya yardımcı olabilir.
Kaynaklar
https://www.wiley.com/en-br/Diseases+of+Poultry%2C+13th+Edition-p-9781118719732