Πώς οι βιοδιεγέρτες φυκιών Ascophyllum nodosum ενισχύουν την αντοχή στο στρες

Το Ascophyllum nodosum είναι ένα καφέ φύκι των ακτών του Βόρειου Ατλαντικού, που χρησιμοποιείται εδώ και δεκαετίες ως πρώτη ύλη για βιοδιεγέρτες. Δεν λειτουργεί ως κλασικό λίπασμα, αλλά ενεργοποιεί τους φυσικούς μηχανισμούς άμυνας και ανάπτυξης του φυτού, κάτι που γίνεται πολύτιμο όταν η καλλιέργεια δέχεται πίεση από ζέστη, ξηρασία ή κακή καρπόδεση. Παρακάτω βλέπουμε τι περιέχει το εκχύλισμα, πώς δρα και τι δείχνει η έρευνα σε ελιά και αμπέλι.

Τι περιέχει το εκχύλισμα φυκιών

Τα εκχυλίσματα του Ascophyllum nodosum περιέχουν ένα σύνθετο μείγμα βιοδραστικών ουσιών, όπως μαννιτόλη, αλγινικά οξέα, πολυσακχαρίτες, betaines και φυσικές φυτορμόνες, κυρίως αυξίνες και κυτοκινίνες, μαζί με πολυφαινόλες, αμινοξέα και ιχνοστοιχεία. Κάθε ομάδα ουσιών έχει διαφορετικό ρόλο. Η μαννιτόλη και οι betaines λειτουργούν ως ωσμωπροστατευτικά που βοηθούν το κύτταρο να κρατήσει νερό, τα αλγινικά και οι πολυσακχαρίτες δρουν στο έδαφος και ως σηματοδότες, ενώ οι πολυφαινόλες ενισχύουν την αντιοξειδωτική ικανότητα. Η δράση δεν αποδίδεται σε ένα μόνο συστατικό, αλλά στη συνέργεια ολόκληρου του εκχυλίσματος.

Το καφέ φύκι Ascophyllum nodosum, η πρώτη ύλη των περισσότερων βιοδιεγερτών φυκιών.

Πώς δρα στο φυτό

Αντί να προσφέρει θρεπτικά, το εκχύλισμα φυκιών ενεργοποιεί τα μονοπάτια σηματοδότησης του φυτού, ιδίως αυτά των αυξινών, των κυτοκινινών και του σαλικυλικού οξέος. Σε συνθήκες ξηρασίας, η ωσμωτική ρύθμιση από τη μαννιτόλη και τις betaines βοηθά το φυτό να διατηρήσει το νερό και τη σπαργή των ιστών, ενώ οι πολυφαινόλες περιορίζουν την οξειδωτική ζημιά. Παράλληλα, το φυτό αυξάνει την έκφραση γονιδίων που το προστατεύουν από το στρες, όπως οι πρωτεΐνες θερμικού σοκ και οι ακουαπορίνες που ελέγχουν τη ροή του νερού, με αποτέλεσμα καλύτερη αποδοτικότητα χρήσης του νερού και διατήρηση της φωτοσύνθεσης.

Πέρα από το αβιοτικό στρες

Τα οφέλη δεν περιορίζονται στη ζέστη και την ξηρασία. Η εφαρμογή εκχυλίσματος φυκιών μπορεί να προετοιμάσει το φυτό απέναντι σε παθογόνα, ενεργοποιώντας ένζυμα και γονίδια άμυνας πριν εκδηλωθεί η προσβολή. Σε αμπέλι, ο συνδυασμός εκχυλίσματος Ascophyllum nodosum με ωφέλιμο βακτήριο ενίσχυσε τους αμυντικούς μηχανισμούς απέναντι στον περονόσπορο, αυξάνοντας τη δράση ενζύμων όπως η υπεροξειδάση και τα επίπεδα των φαινολικών. Αυτή η προετοιμασία της άμυνας δεν αντικαθιστά τη φυτοπροστασία, αλλά μπορεί να τη συμπληρώσει σε ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα.

Τι δείχνει η έρευνα σε ελιά και αμπέλι

Σε δενδρύλλια ελιάς υπό υδατικό στρες, η προληπτική εφαρμογή εκχυλίσματος έδωσε αύξηση 15% στο ύψος και 34% στη φωτοσύνθεση στην ποικιλία Galega, ρυθμίζοντας το άνοιγμα των στομάτων και κρατώντας ενεργά τα προστατευτικά γονίδια. Στο αμπέλι, το ίδιο εκχύλισμα βελτίωσε τη θερμορρύθμιση των φύλλων, μειώνοντας την ευαισθησία των στομάτων στο έλλειμμα κορεσμού του αέρα και βοηθώντας το φυτό να διαχειριστεί καλύτερα τη ζέστη. Σε συνθήκες υψηλών θερμοκρασιών κατά την αναπαραγωγή, η εφαρμογή ενίσχυσε την ανάπτυξη των ανθέων, τη βιωσιμότητα της γύρης και το δέσιμο των καρπών. Ανάλογα οφέλη στην αντοχή στην ξηρασία έχουν καταγραφεί και σε εσπεριδοειδή, γεγονός που εξηγεί γιατί τα εκχυλίσματα φυκιών χρησιμοποιούνται σε ένα ευρύ φάσμα δενδρωδών καλλιεργειών.

Η διαφυλλική εφαρμογή είναι ο συνηθέστερος τρόπος χρήσης των εκχυλισμάτων φυκιών.

Πότε και πώς το εφαρμόζουμε

Το εκχύλισμα φυκιών δεν αντικαθιστά τη λίπανση, αλλά τη συμπληρώνει σε κρίσιμα στάδια. Εφαρμόζεται διαφυλλικά ή μέσω του συστήματος άρδευσης, συχνά σε συνδυασμό με αμινοξέα για ισχυρότερη δράση στο στρες, πάντα στη δόση που ορίζει η ετικέτα. Δεν είναι όλα τα προϊόντα ίδια, καθώς η μέθοδος επεξεργασίας του φύκους επηρεάζει τη δραστικότητα του τελικού εκχυλίσματος. Στην ευρωπαϊκή νομοθεσία τα σκευάσματα αυτά κατατάσσονται ως φυτικοί βιοδιεγέρτες, ξεχωριστή κατηγορία από τα λιπάσματα και τα προϊόντα φυτοπροστασίας.

Ποιον βιοδιεγέρτη επιλέγουμε για κάθε καλλιέργεια και στάδιο, το αναλύουμε στον οδηγό μας για την επιλογή βιοδιεγέρτη ανά καλλιέργεια. Διαθέσιμα σκευάσματα με βάση τα φύκια βρίσκουμε στο Farmclick.

Πηγές

• Dias, M.C. και συν. (2024), Ascophyllum nodosum Extract Improves Olive Performance Under Water Deficit, Plants (MDPI).
• Carmody, N. και συν. (2020), Ascophyllum nodosum Extract Biostimulant Processing and Heat Stress Tolerance During Fruit Set, Frontiers in Plant Science.
• Journal of Applied Phycology (2020), Ascophyllum nodosum extract improves leaf thermoregulation in Vitis vinifera.
• Chemical and Biological Technologies in Agriculture (2024), The plant growth-promoting effect of an Ascophyllum nodosum extract.
• Synergistic activation of grapevine defense against downy mildew by Ascophyllum nodosum extract (2025).
• Ευρωπαϊκή Ένωση, Κανονισμός (ΕΕ) 2019/1009 για τα προϊόντα λίπανσης, EUR-Lex.