Ένα κιλό ελαιολάδου κοστίζει 5,31 ευρώ για να παραχθεί σε παραδοσιακό ξηρικό ελαιώνα που δεν μηχανοποιείται και 3,08 ευρώ σε αρδευόμενο υπερεντατικό, σύμφωνα με τη μελέτη κόστους της AEMO για το 2026. Στο ίδιο διάστημα η μέση σταθμισμένη τιμή παραγωγού στην Ισπανία, για όλες τις κατηγορίες μαζί, βρισκόταν τον Ιούλιο στα 3,26 ευρώ το κιλό. Η σύγκριση των δύο αριθμών εξηγεί γιατί η ίδια η AEMO εκτιμά ότι πάνω από το 75% της ισπανικής ελαιοκαλλιέργειας λειτουργεί σήμερα με ζημία ή στα όρια της οικονομικής βιωσιμότητας.
Η μελέτη διεξάγεται από το 2010 από την Ισπανική Ένωση Δήμων της Ελιάς και επικαιροποιείται τακτικά, ενώ η έκδοση του 2026 προσθέτει για πρώτη φορά τον ξηρικό υπερεντατικό ελαιώνα. Το βασικό της συμπέρασμα είναι ότι μέσα σε έξι μόλις χρόνια, από το 2020 έως το 2026, το μέσο κόστος παραγωγής αυξήθηκε κατά 57% συνολικά, χωρίς να ευθύνεται ένας μόνο παράγοντας, αφού ακρίβυναν ταυτόχρονα τα εργατικά, τα μηχανήματα, η ενέργεια, τα καύσιμα και τα λιπάσματα.
Η κλίση του εδάφους καθορίζει το κόστος περισσότερο από την πυκνότητα
Η AEMO ξεχωρίζει τέσσερις βασικούς τύπους ελαιώνα με βάση την πυκνότητα φύτευσης. Ο παραδοσιακός έχει συνήθως 8 έως 12 δέντρα ανά στρέμμα, ο εντατικός 20 έως 60 και ο υπερεντατικός ή γραμμικός φτάνει τα 60 έως 200 δέντρα ανά στρέμμα.
Η διάκριση όμως ανάμεσα σε παραδοσιακό μηχανοποιήσιμο και μη μηχανοποιήσιμο ελαιώνα δεν έχει να κάνει με τον αριθμό των δέντρων, καθώς και οι δύο έχουν παρόμοια πυκνότητα. Τους χωρίζει η κλίση του εδάφους, αφού σε πλαγιές με μεγάλη κλίση η χρήση μηχανημάτων είναι περιορισμένη ή αδύνατη και οι ανάγκες σε χειρωνακτική εργασία αυξάνονται δραματικά, ιδίως στη συγκομιδή. Γι' αυτό η συγκομιδή παραμένει η μεγαλύτερη δαπάνη στους παραδοσιακούς ελαιώνες, ενώ στους υπερεντατικούς γίνεται με ειδικές μηχανές που κινούνται πάνω από τις γραμμές των δέντρων και ρίχνουν σημαντικά το κόστος ανά κιλό.
Το κόστος ανά κιλό σε κάθε τύπο ελαιώνα
| Τύπος ελαιώνα | Κόστος ανά κιλό ελαιολάδου |
| Παραδοσιακός ξηρικός, μη μηχανοποιήσιμος | 5,31 ευρώ |
| Παραδοσιακός ξηρικός, μηχανοποιήσιμος | 4,67 ευρώ |
| Παραδοσιακός αρδευόμενος, μηχανοποιήσιμος | 4,18 ευρώ |
| Εντατικός ξηρικός | 3,52 ευρώ |
| Εντατικός αρδευόμενος | 3,20 ευρώ |
| Υπερεντατικός ξηρικός | 3,17 ευρώ |
| Υπερεντατικός αρδευόμενος | 3,08 ευρώ |
Τα μεγέθη αυτά δεν περιλαμβάνουν μόνο τα ετήσια έξοδα καλλιέργειας, καθώς συνυπολογίζουν και την απόσβεση της εγκατάστασης των σύγχρονων ελαιώνων μαζί με το κόστος χρήσης της γης, αποτυπώνοντας έτσι το πραγματικό οικονομικό κόστος. Με τιμή παραγωγού στα 3,26 ευρώ, μόνο ο υπερεντατικός ελαιώνας μένει οριακά πάνω από το κόστος του, ενώ ο παραδοσιακός μη μηχανοποιήσιμος χάνει πάνω από 2 ευρώ σε κάθε κιλό που παράγει.
Η ελληνική εικόνα ακολουθεί τον παραδοσιακό ελαιώνα
Στην Ελλάδα κυριαρχούν οι μικρές οικογενειακές εκμεταλλεύσεις, με χιλιάδες στρέμματα παραδοσιακών ελαιώνων σε επικλινείς περιοχές, οπότε το μεγαλύτερο μέρος της ελληνικής παραγωγής αντιστοιχεί στις δύο ακριβότερες γραμμές του πίνακα. Οι Έλληνες παραγωγοί αντιμετωπίζουν τις ίδιες αυξήσεις στο κόστος εργασίας, ενέργειας, λιπασμάτων και εφοδίων, οπότε τα συμπεράσματα της ισπανικής μελέτης περιγράφουν σε μεγάλο βαθμό και τη δική τους πραγματικότητα.
Η τιμή που εισπράττει ο Έλληνας παραγωγός κινείται στα ίδια επίπεδα με την ισπανική. Από τα 7,85 ευρώ το κιλό στην έναρξη της περιόδου 2025/26 υποχώρησε στα 4 με 5,5 ευρώ τον Ιανουάριο και βρίσκεται σήμερα γύρω στα 4 ευρώ. Για τη νέα σοδειά, παραγωγοί της Λέσβου εκτιμούν ότι το βιομηχανικό ελαιόλαδο βάσης πέντε μπορεί να κινηθεί περίπου στα 2,50 ευρώ το κιλό και ένα καλό εξαιρετικά παρθένο περίπου στα 4 ευρώ σε τιμές εμπόρου, νούμερα που σε συνδυασμό με τα ημερομίσθια και το κόστος καυσίμων θέτουν ανοιχτά το ερώτημα αν συμφέρει η συγκομιδή.
Ως ενδεικτικές τιμές προέλευσης, η πλατφόρμα Oleista κατέγραψε στις 22 Σεπτεμβρίου το ελληνικό εξαιρετικά παρθένο στα 3,75 ευρώ το κιλό και το ισπανικό στα 3,53 ευρώ, μεγέθη που προκύπτουν ως μέσος όρος ελάχιστης και μέγιστης τιμής και όχι ως σταθμισμένη τιμή αγοράς.
Πού διαφωνούν οι πηγές για το ισπανικό κόστος
Δημοσιεύματα του ελληνικού Τύπου, επικαλούμενα εκτιμήσεις φορέων του κλάδου, τοποθετούν το ισπανικό κόστος παραγωγής στα 1,70 με 2 ευρώ το κιλό, δηλαδή στο μισό του ελληνικού. Η μελέτη της AEMO δίνει για την Ισπανία εύρος από 3,08 έως 5,31 ευρώ, ανάλογα με τον τύπο του ελαιώνα, και συμπεραίνει ότι τα τρία τέταρτα της ισπανικής ελαιοκαλλιέργειας βρίσκονται σε ζημία ή στα όρια.
Η διαφορά πιθανότατα οφείλεται στο τι περιλαμβάνεται κάθε φορά, καθώς η AEMO υπολογίζει και την απόσβεση της εγκατάστασης και το κόστος χρήσης της γης, ενώ ένα λειτουργικό κόστος υπερεντατικού ελαιώνα χωρίς αυτά τα σκέλη είναι πολύ χαμηλότερο. Το άρθρο χρησιμοποιεί τα μεγέθη της AEMO, επειδή προέρχονται από μεθοδολογικά τεκμηριωμένη μελέτη που επαναλαμβάνεται από το 2010.
Ο παραδοσιακός ελαιώνας συγκρατεί το έδαφος και τις κοινότητες
Όταν μια καλλιέργεια παύει να είναι βιώσιμη, αργά ή γρήγορα εγκαταλείπεται, και ο παραδοσιακός ελαιώνας προσφέρει περισσότερα από παραγωγή. Σε πολλές ορεινές περιοχές συγκρατεί το έδαφος από τη διάβρωση, συμβάλλει στην πρόληψη των πυρκαγιών μέσα από την ίδια την καλλιέργεια και κρατά ζωντανές κοινότητες που διαφορετικά θα ερήμωναν. Η AEMO επισημαίνει ότι η συνέχιση της οικονομικής πίεσης θέτει σε κίνδυνο ένα παραγωγικό μοντέλο με μεγάλη περιβαλλοντική, κοινωνική και εδαφική αξία.
Το ίδιο φαινόμενο φαίνεται ήδη σε αριθμούς αλλού στη Μεσόγειο, με την ιταλική παραγωγή ελαιολάδου να έχει μειωθεί κατά 37,6% μέσα σε είκοσι χρόνια. Στην Ελλάδα, όπου οι εξαγωγές τυποποιημένου ελαιολάδου κινούνται περίπου στους 50.000 τόνους, ο πρόεδρος του ΣΕΒΙΤΕΛ Κώστας Κουτσιούμπης επισημαίνει το έλλειμμα οργανωμένης προβολής του ελληνικού προϊόντος στο εξωτερικό, αντιπαραβάλλοντας τη σαφώς ισχυρότερη παρουσία της Τουρκίας στις διεθνείς εκθέσεις.
| Εφόδια για τον ελαιώνα
Στο Farmclick θα βρείτε λιπάσματα για τη φθινοπωρινή λίπανση της ελιάς, ιχνοστοιχεία για τη διόρθωση ελλείψεων και βιοδιεγέρτες για την ανάκαμψη των δέντρων μετά τη θερμική καταπόνηση. |
Συχνές ερωτήσεις
Πόσο κοστίζει η παραγωγή ενός κιλού ελαιολάδου; Σύμφωνα με τη μελέτη AEMO του 2026 το κόστος κυμαίνεται από 3,08 ευρώ στον αρδευόμενο υπερεντατικό ελαιώνα έως 5,31 ευρώ στον παραδοσιακό ξηρικό που δεν μηχανοποιείται. Στα μεγέθη περιλαμβάνονται η απόσβεση εγκατάστασης και το κόστος χρήσης της γης.
Γιατί κοστίζει τόσο περισσότερο ο παραδοσιακός ελαιώνας; Κυρίως λόγω της συγκομιδής, που σε επικλινή εδάφη γίνεται χειρωνακτικά επειδή τα μηχανήματα δεν μπορούν να κινηθούν. Η διαφορά δεν προκύπτει από την πυκνότητα φύτευσης, αφού μηχανοποιήσιμος και μη μηχανοποιήσιμος παραδοσιακός ελαιώνας έχουν παρόμοιο αριθμό δέντρων ανά στρέμμα.
Πόσο αυξήθηκε το κόστος τα τελευταία χρόνια; Κατά 57% από το 2020 έως το 2026, λόγω ταυτόχρονης αύξησης στα εργατικά, στα μηχανήματα, στην ενέργεια, στα καύσιμα και στα λιπάσματα. Η AEMO σημειώνει ότι τα 3 ευρώ το κιλό μιας δεκαετίας πριν αντιστοιχούν περίπου σε 5 ευρώ σήμερα.
Ισχύουν τα ισπανικά στοιχεία για την Ελλάδα; Η μελέτη αφορά την Ισπανία, όμως η δομή της ελληνικής ελαιοκαλλιέργειας, με μικρές οικογενειακές εκμεταλλεύσεις και παραδοσιακούς ελαιώνες σε πλαγιές, αντιστοιχεί στους ακριβότερους τύπους του πίνακα. Επίσημη αντίστοιχη ελληνική μελέτη κόστους δεν υπάρχει.
Πόσο είναι σήμερα η τιμή παραγωγού στην Ελλάδα; Από 7,85 ευρώ το κιλό στην αρχή της περιόδου 2025/26 υποχώρησε στα 4 με 5,5 ευρώ τον Ιανουάριο και κινείται σήμερα γύρω στα 4 ευρώ. Οι εκτιμήσεις για τη νέα σοδειά τοποθετούν το καλό εξαιρετικά παρθένο περίπου στα 4 ευρώ σε τιμές εμπόρου.
Συμφέρει η συγκομιδή με αυτές τις τιμές; Η απάντηση εξαρτάται από τον τύπο του ελαιώνα, την κλίση του εδάφους και το αν η συγκομιδή γίνεται με μηχανήματα ή με ημερομίσθια. Για τον καθορισμό του κόστους σε συγκεκριμένη εκμετάλλευση απαιτείται αναλυτικός υπολογισμός των δικών της δαπανών.
Σημαντικές σημειώσεις
Η μελέτη AEMO αφορά την ισπανική ελαιοκαλλιέργεια και τα μεγέθη της δεν μεταφέρονται αυτούσια στην Ελλάδα, όπου δεν υπάρχει αντίστοιχη επίσημη μελέτη κόστους. Οι τιμές παραγωγού που αναφέρονται προέρχονται από δημοσιεύματα και από πλατφόρμες καταγραφής τιμών προέλευσης, δεν αποτελούν επίσημες σταθμισμένες τιμές και διαφέρουν ανά περιοχή, ποιότητα και τρόπο πώλησης. Οι εκτιμήσεις για τη νέα σοδειά είναι δηλώσεις φορέων και παραγωγών, όχι επίσημα στοιχεία. Για τον υπολογισμό του κόστους παραγωγής σε συγκεκριμένη εκμετάλλευση συνιστάται η συνεργασία με γεωπόνο ή γεωργικό σύμβουλο.
Πηγές
- AEMO, Asociación Española de Municipios del Olivo. (2026). Μελέτη κόστους παραγωγής ελαιολάδου, έκδοση 2026, μέσω Ελαίας Καρπός, 12 Αυγούστου 2026.
- Capital. (2026). Ελαιόλαδο, τι φέρνει η νέα σοδιά. Δηλώσεις Κ. Κουτσιούμπη, ΣΕΒΙΤΕΛ, 20 Σεπτεμβρίου 2026.
- Dnews. (2026). Λέσβος, βουτιά στις τιμές του ελαιολάδου. Σεπτέμβριος 2026.
- Ελεύθερος Τύπος. (2026). Αυξημένη παραγωγή ελαιολάδου, φθηνό στο ράφι. Σεπτέμβριος 2026.
- Ελαίας Καρπός. (2026). Μειώθηκε κατά 37,6% η παραγωγή ιταλικού ελαιολάδου την τελευταία εικοσαετία. 4 Σεπτεμβρίου 2026.
