Στις περισσότερες ελαιοκομικές περιοχές της χώρας η καρπόδεση έχει ολοκληρωθεί και οι μικροί καρποί έχουν ήδη το μέγεθος κόκκου σταριού. Αυτή την περίοδο ξεκινά η καρπόβια γενιά του πυρηνοτρήτη, η πιο ζημιογόνος του έτους, και τα δελτία γεωργικών προειδοποιήσεων του ΥΠΑΑΤ από την Κρήτη, την Ανατολική Μακεδονία-Θράκη και την Κεντρική Ελλάδα συγκλίνουν στο ότι ο Ιούνιος κρίνει μεγάλο μέρος της παραγωγής.
Γιατί η καρπόβια γενιά του πυρηνοτρήτη είναι η πιο επικίνδυνη
Ο πυρηνοτρήτης ολοκληρώνει τον ετήσιο κύκλο του με την καρπόβια γενιά, οι προνύμφες της οποίας αναπτύσσονται αποκλειστικά μέσα στον πυρήνα του ελαιόκαρπου. Το θηλυκό αφήνει τα αυγά του πάνω στον κάλυκα των μικρών καρπών, και μόλις εκκολαφθεί η προνύμφη εισχωρεί κατευθείαν στο εσωτερικό τους. Η ζημιά είναι διπλή. Ένα μέρος των προσβεβλημένων καρπών μαυρίζει και πέφτει πρόωρα μέσα στο καλοκαίρι, η λεγόμενη καρπόπτωση «πιπέρι», ενώ άλλοι πέφτουν τον Σεπτέμβριο, όταν η ώριμη προνύμφη βγαίνει από τον καρπό κόβοντας τον ποδίσκο, η καρπόπτωση «καλογρί».
Η γενιά αυτή προκαλεί τις σοβαρότερες ζημιές, καθώς προσβάλλει απευθείας τον καρπό. Μόλις εκκολαφθεί, η προνύμφη μπαίνει αμέσως στο εσωτερικό του. Γι' αυτό το εντομοκτόνο πρέπει να βρίσκεται ήδη πάνω στον καρπό τη στιγμή της εκκόλαψης, ώστε ο ψεκασμός να προλάβει τις προνύμφες στο σύντομο διάστημα πριν μπουν μέσα.
Αρσενικά ακμαία πυρηνοτρήτη σε κολλώδη επιφάνεια φερομονικής παγίδας
Το πότε γίνεται η επέμβαση αλλάζει από περιοχή σε περιοχή, ανάλογα με το πόσο έχει προχωρήσει η πτήση και το μέγεθος του καρπού.
| Περιοχή | Κατάσταση καλλιέργειας | Ενδεικτικό παράθυρο ψεκασμού |
|---|---|---|
| Κρήτη (Ηράκλειο), μέση πρωιμότητα δελτίο 2 Ιουνίου |
Ωοτοκίες σε μικρούς καρπούς, εκκολάψεις σε εξέλιξη | 3-6 Ιουνίου, σε συνδυασμό με τον ρυγχίτη |
| Ανατολική Μακεδονία-Θράκη (Καβάλα) δελτίο 5 Ιουνίου |
Καρπόδεση στις πρώιμες, λήξη άνθησης στις όψιμες | 1-2 ημέρες στις πρώιμες, περίπου 4 στις όψιμες, από 5 Ιουνίου. Στις επιτραπέζιες ποικιλίες επανάληψη σε 10-12 ημέρες |
| Κεντρική Ελλάδα (Βόλος) δελτίο 2 Ιουνίου |
Συλλήψεις σε εξέλιξη με μεγάλες διαφορές ανά ελαιώνα, υψηλές σε Φθιώτιδα και Θεσσαλία | Όταν τα καρπίδια φτάσουν 4-5 χιλ. και πάντως κάτω από 8-9 χιλ., με βάση τις παγίδες |
Οι ημερομηνίες αυτές είναι ενδεικτικές και αλλάζουν γρήγορα. Κάθε ελαιώνας είναι ξεχωριστή περίπτωση, οπότε παρακολουθήστε τις συλλήψεις στις φερομονικές παγίδες του χωραφιού σας, ακολουθήστε το πιο πρόσφατο τοπικό δελτίο και, όπου χρειάζεται, συμβουλευτείτε τον γεωπόνο σας. Για τις όψιμες περιοχές, οδηγίες θα δοθούν σε επόμενα δελτία.
Ρυγχίτης και ωτιόρυγχος στα νεαρά καρπίδια
Μαζί με τον πυρηνοτρήτη, στην Κρήτη το δελτίο επισημαίνει αυξημένη δραστηριότητα του ρυγχίτη, του γνωστού μπίμπικα. Πρόκειται για ένα μικρό καστανέρυθρο σκαθάρι που ανοίγει χαρακτηριστικές τρύπες σε σχήμα κρατήρα πάνω στους καρπούς και προκαλεί κατά τόπους σημαντική πρώιμη καρπόπτωση. Ο έλεγχος γίνεται νωρίς το πρωί, τινάζοντας λεπτά κλαδιά πάνω σε μια λευκή επιφάνεια. Όταν πέσουν περισσότερα από τρία ή τέσσερα ακμαία, χρειάζεται άμεση επέμβαση, που μπορεί να συνδυαστεί με αυτή για τον πυρηνοτρήτη.
Στις ίδιες περιοχές εμφανίζεται και ο ωτιόρυγχος, ένα νυχτόβιο σκαθάρι που κρύβεται στο έδαφος και ανεβαίνει το σούρουπο στα δέντρα. Αφήνει πριονωτά φαγώματα στα φύλλα και ρίχνει καρπούς μαζί με τον ποδίσκο τους. Όπου είχε εμφανιστεί την προηγούμενη χρονιά, ο ψεκασμός κατευθύνεται στον λαιμό και τον κορμό και μπορεί να γίνει μαζί με τον πυρηνοτρήτη.
Πότε επεμβαίνουμε στα κοκκοειδή
Την ίδια περίοδο οι νεαρές, έρπουσες προνύμφες των κοκκοειδών μετακινούνται για να εγκατασταθούν σε κλαδιά, φύλλα και καρπούς, και είναι το στάδιο στο οποίο γίνονται πιο ευάλωτες. Στα δελτία αναφέρονται κυρίως τρία είδη:
- Πολλίνια (Pollinia pollini): εγκαθίσταται στους οφθαλμούς και εξασθενεί έντονα τα δέντρα.
- Ασπιδιωτός (Aspidiotus nerii) και παρλατόρια (Parlatoria oleae): ψώρες που προσβάλλουν βλάστηση και καρπούς.
Η βάση της αντιμετώπισης είναι καλλιεργητική. Με κλάδεμα, θερινούς καθαρισμούς και καλή θρεπτική κατάσταση τα δέντρα αντέχουν καλύτερα και περιορίζεται η εξάπλωση. Όπου χρειαστεί χημική επέμβαση, αυτή στοχεύει τα ευαίσθητα προνυμφικά στάδια. Τα παραφινικά λάδια εφαρμόζονται μόνο όταν η θερμοκρασία δεν ξεπερνά τους 30°C για τις δύο επόμενες ημέρες, σε δέντρα ποτισμένα και σε καλή κατάσταση, ποτέ σε δέντρα που υποφέρουν από στρες ή έλλειψη νερού. Ειδικά για την παρλατόρια, η καταπολέμηση συνιστάται μόνο σε ελαιώνες με έντονο πρόβλημα την προηγούμενη χρονιά και συνδυάζεται με τον ψεκασμό για τον πυρηνοτρήτη.
Ακάρεα στις επιτραπέζιες ελιές
Στην Ανατολική Μακεδονία-Θράκη το δελτίο προσθέτει και τα ακάρεα, με έμφαση στις επιτραπέζιες ποικιλίες. Από το στάδιο της καρπόδεσης και μετά, καθώς ο καρπός μεγαλώνει, η αντιμετώπισή τους γίνεται σημαντική. Όπου το πρόβλημα ήταν σοβαρό και δεν έχει γίνει προηγούμενη επέμβαση, συνιστάται άμεσα ένας ψεκασμός με κατάλληλο ακαρεοκτόνο.
Πώς διαλέγουμε και εφαρμόζουμε τα σκευάσματα
Σε κάθε επέμβαση χρησιμοποιούμε μόνο σκευάσματα εγκεκριμένα για την ελιά και για τον συγκεκριμένο εχθρό. Τον πλήρη κατάλογο των εγκεκριμένων προϊόντων ανά καλλιέργεια και εχθρό τον βρίσκουμε στην επίσημη βάση του ΥΠΑΑΤ. Διαβάζουμε προσεκτικά την ετικέτα για τη δοσολογία, τη συνδυαστικότητα και το διάστημα μέχρι τη συγκομιδή, και αποφεύγουμε τους ψεκασμούς με μελισσοτοξικά σκευάσματα κατά την άνθηση. Όπου είναι εφικτό, προτιμάμε λύσεις χαμηλής επιβάρυνσης, όπως τα σκευάσματα του βακίλου Bacillus thuringiensis για τις νεαρές προνύμφες του πυρηνοτρήτη.
Στο Farmclick βρίσκουμε εγκεκριμένα σκευάσματα φυτοπροστασίας για την ελιά από προμηθευτές όλης της Ελλάδας.
| Φυτοπροστασία ελιάς στο Farmclick Δες τα εγκεκριμένα εντομοκτόνα και ακαρεοκτόνα από προμηθευτές όλης της Ελλάδας. |
Οι παραπάνω ημερομηνίες και συστάσεις προέρχονται από τα δελτία της κάθε περιοχής και ισχύουν ως γενική τάση. Οι συνθήκες αλλάζουν ανά ελαιώνα, ανάλογα με το μικροκλίμα, την έκθεση, την ηλικία και το φορτίο των δέντρων, οπότε οι τελικές αποφάσεις πρέπει να στηρίζονται στις δικές σας φερομονικές παγίδες και στο πιο πρόσφατο τοπικό δελτίο.
Για σοβαρές ή αμφίβολες προσβολές, συμβουλευτείτε γεωπόνο. Προτιμήστε όπου γίνεται τα καλλιεργητικά μέτρα και τις λύσεις χαμηλής επιβάρυνσης, και χρησιμοποιείτε μόνο εγκεκριμένα σκευάσματα, σύμφωνα με τις οδηγίες της ετικέτας και τα μέτρα προστασίας του ψεκαστή.
Πηγές
Όλα τα στοιχεία προέρχονται από τα δελτία γεωργικών προειδοποιήσεων του ΥΠΑΑΤ:
- Περιφερειακό Κέντρο Προστασίας Φυτών Ηρακλείου, δελτίο ελιάς Νο7 (2 Ιουνίου 2026).
- Περιφερειακό Κέντρο Προστασίας Φυτών Καβάλας, ΔΑΟΚ ΑΜΘ, δελτίο ελιάς Νο20 (5 Ιουνίου 2026).
- Περιφερειακό Κέντρο Προστασίας Φυτών Βόλου, Κεντρική Ελλάδα, δελτίο ελιάς Νο5 (2 Ιουνίου 2026).
