Στη βιολογική καλλιέργεια επιτρέπονται μόνο εισροές που πληρούν συγκεκριμένα κριτήρια, και οι βιοδιεγέρτες δεν αποτελούν εξαίρεση. Ο χαρακτηρισμός «φυσικό» ή «βιολογικής προέλευσης» στη συσκευασία δεν αποτελεί από μόνος του απόδειξη καταλληλότητας. Αυτή κρίνεται από το θεσμικό πλαίσιο, τη σύνθεση του σκευάσματος και την πιστοποίηση της παραγωγικής διαδικασίας.
Ποια κριτήρια ορίζουν την καταλληλότητα
Ένας βιοδιεγέρτης επιτρέπεται στη βιολογική καλλιέργεια όταν τα συστατικά του περιλαμβάνονται στις εγκεκριμένες εισροές του εκτελεστικού κανονισμού (ΕΕ) 2021/1165, ο οποίος καθορίζει τα προϊόντα και τις ουσίες που επιτρέπονται στη βιολογική παραγωγή στο πλαίσιο του κανονισμού (ΕΕ) 2018/848. Το Παράρτημα ΙΙ του εκτελεστικού κανονισμού απαριθμεί τα λιπάσματα, τα βελτιωτικά εδάφους και τα θρεπτικά που μπορούν να χρησιμοποιηθούν.
Πέρα από τη φυσική προέλευση, μετράει η απουσία μη επιτρεπόμενων ουσιών και η μη χρήση γενετικά τροποποιημένων οργανισμών. Η τελική επιβεβαίωση δεν γίνεται από τους ισχυρισμούς της ετικέτας αλλά από τον φορέα πιστοποίησης της εκμετάλλευσης, ενώ κάθε εισροή καταγράφεται στα αρχεία της.
Ποιοι τύποι βιοδιεγερτών χρησιμοποιούνται
Στη βιολογική καλλιέργεια χρησιμοποιούνται πέντε βασικές κατηγορίες, καθεμία με διαφορετικό τρόπο δράσης. Τα εκχυλίσματα φυκιών ενισχύουν την αντοχή σε ξηρασία και υψηλές θερμοκρασίες και φέρουν φυσικά ρυθμιστικά μόρια. Τα φυτικά υδρολύματα πρωτεΐνης και τα αμινοξέα προσφέρουν άζωτο σε οργανική μορφή και στηρίζουν το φυτό σε περιόδους καταπόνησης. Οι μικροβιακοί βιοδιεγέρτες, με μυκόρριζες και ριζοβακτήρια, βελτιώνουν την πρόσληψη φωσφόρου και νερού και τη δραστηριότητα της ρίζας. Τα χουμικά και φουλβικά οξέα δρουν στη δομή του εδάφους, στην ικανότητα ανταλλαγής κατιόντων και στη διαθεσιμότητα ιχνοστοιχείων. Τέλος, η χιτοζάνη συνδυάζει τη διέγερση της ανάπτυξης με την επαγωγή της άμυνας του φυτού.
Οι βιοδιεγέρτες της βιολογικής καλλιέργειας εφαρμόζονται διαφυλλικά ή μέσω της άρδευσης.
Ο ρόλος της χιτοζάνης
Η χιτοζάνη προέρχεται από τη χιτίνη, τον πολυσακχαρίτη του εξωσκελετού των καρκινοειδών και του κυτταρικού τοιχώματος ορισμένων μυκήτων, μέσω μερικής αποακετυλίωσης. Δρα ως βιοδιεγέρτης και επαγωγέας των αμυντικών μηχανισμών του φυτού, ρυθμίζοντας παράλληλα μεταβολικές διεργασίες. Η ενεργοποίηση αυτή προετοιμάζει το φυτό να αντιδράσει ταχύτερα σε μελλοντικές προσβολές, με συσσώρευση φυτοαλεξινών και πρωτεϊνών που σχετίζονται με την άμυνα.
Παράλληλα, η χιτοζάνη στηρίζει την ανάπτυξη και βελτιώνει την αντοχή σε συνθήκες στρες, όπως η ξηρασία και η αλατότητα, ενισχύοντας το αντιοξειδωτικό σύστημα, με μηχανισμούς που θυμίζουν εκείνους των ωφέλιμων ριζοβακτηρίων. Η δραστικότητά της εξαρτάται από το μοριακό βάρος και τον βαθμό αποακετυλίωσης, με τα ολιγομερή κλάσματα να είναι πιο διαλυτά και δραστικά σε χαμηλότερες συγκεντρώσεις. Εφαρμόζεται διαφυλλικά, στον σπόρο ή στο έδαφος.
Η καταλληλότητα κάθε σκευάσματος για βιολογική καλλιέργεια επιβεβαιώνεται τελικά από την ετικέτα και από τον φορέα πιστοποίησης της εκμετάλλευσης. Ποιο σκεύασμα ταιριάζει σε κάθε καλλιέργεια, το αναλύουμε στον οδηγό για την επιλογή βιοδιεγέρτη ανά καλλιέργεια. Σχετικά σκευάσματα διατίθενται στην κατηγορία βιολογικοί βιοδιεγέρτες στο Farmclick.
Πηγές
- Εκτελεστικός κανονισμός (ΕΕ) 2021/1165 για τις εγκεκριμένες εισροές στη βιολογική παραγωγή.
- Κανονισμός (ΕΕ) 2018/848 για τη βιολογική παραγωγή και την επισήμανση των βιολογικών προϊόντων.
- Protective, biostimulating, and eliciting effects of chitosan and its derivatives on crop plants, Molecules.
- Effects of chitosan on plant growth under stress conditions, Frontiers in Plant Science.
