Ανακλήσεις τροφίμων στην Ευρώπη | Εβδομάδα 10, 2026
Η εβδομαδιαία επισκόπηση για ανακλήσεις τροφίμων και ζητήματα συμμόρφωσης
Το Σύστημα Έγκαιρης Προειδοποίησης για Τρόφιμα και Ζωοτροφές της ΕΕ (RASFF) κατέγραψε 98 ειδοποιήσεις την περασμένη εβδομάδα (2–8 Μαρτίου 2026). Ο συνολικός αριθμός βρίσκεται περίπου στα ίδια επίπεδα με τις προηγούμενες εβδομάδες, ωστόσο προκύπτουν ορισμένα νέα περιστατικά που αξίζουν προσοχής.
Η Salmonella ευθύνεται για 17 από τις ειδοποιήσεις ανάκλησης, περισσότερες από οποιονδήποτε άλλο μεμονωμένο κίνδυνο. Από αυτές, οι 13 αφορούν κρέας πουλερικών. Σε έξι περιπτώσεις εντοπίστηκε το στέλεχος Salmonella Infantis, ένας ορότυπος που η EFSA έχει επισημάνει λόγω της ανθεκτικότητάς του σε πολλαπλά αντιβιοτικά, μεταξύ των οποίων η σιπροφλοξασίνη και το ναλιδιξικό οξύ.
Οι ειδοποιήσεις αυτές προήλθαν από τέσσερις διαφορετικές χώρες: Πολωνία, Ρουμανία, Ουκρανία και Σλοβακία. Το ίδιο ανθεκτικό στέλεχος, από τέσσερις χώρες, μέσα σε μία εβδομάδα. Αυτό δείχνει ότι πιθανότατα πρόκειται για γενικευμένο πρόβλημα στην εφοδιαστική αλυσίδα, και όχι για μεμονωμένα περιστατικά.
Τα βασικά σημεία της εβδομάδας
- 98 συνολικές ειδοποιήσεις RASFF: 89 για τρόφιμα, 5 για υλικά που έρχονται σε επαφή με τρόφιμα και 4 για ζωοτροφές
- Φρούτα και λαχανικά στην πρώτη θέση με 26 ειδοποιήσεις (26,5%), ακολουθούν τα πουλερικά με 14 (14,3%)
- Η Salmonella ήταν ο κυρίαρχος κίνδυνος της εβδομάδας με 17 ειδοποιήσεις: 13 σε πουλερικά, 3 σε ζωοτροφές και 1 σε κρέας
- Υπολείμματα φυτοφαρμάκων εμφανίστηκαν σε 22 καταγραφές κινδύνων σε φρούτα, λαχανικά, τσάι και ελαιόλαδο
- Η Γερμανία ήταν η χώρα προέλευσης με τις περισσότερες ειδοποιήσεις (11), ακολουθούμενη από Πολωνία (10), Τουρκία (9), Ολλανδία (6) και Κίνα (6)
- Τα κράτη μέλη της ΕΕ ήταν η προέλευση 43 ειδοποιήσεων (44%), ποσοστό παρόμοιο με τις προηγούμενες εβδομάδες, όπου η εγχώρια παραγωγή δημιουργεί σχεδόν όσες ειδοποιήσεις όσες και οι εισαγωγές από τρίτες χώρες
- 14 ειδοποιήσεις αφορούσαν μη εγκεκριμένες ουσίες, που περιλάμβαναν 8 διαφορετικές απαγορευμένες χημικές ουσίες σε τρόφιμα και ζωοτροφές.
Κατηγορίες προϊόντων με τις περισσότερες ανακλήσεις
Τα φρούτα και τα λαχανικά βρέθηκαν στην πρώτη θέση, επιβεβαιώνοντας την εικόνα που είχε ήδη διαμορφωθεί στα μηνιαία στοιχεία του Φεβρουαρίου, όπου η κατηγορία αντιστοιχούσε στο 27,5% όλων των ειδοποιήσεων. Από τις 26 ειδοποιήσεις για προϊόντα φυτικής προέλευσης την περασμένη εβδομάδα, τα υπολείμματα φυτοφαρμάκων ήταν ο συχνότερος κίνδυνος (18 καταγραφές), ακολουθούμενα από μυκοτοξίνες (5) και βαρέα μέταλλα (3).
Η Τουρκία ήταν η προέλευση για 8 από τις 26 ειδοποιήσεις σε φρούτα και λαχανικά, σχεδόν μία στις τρεις, κυρίως για αποξηραμένα σύκα με ωχρατοξίνη Α και για νωπά προϊόντα με υπολείμματα φυτοφαρμάκων.
Γράφημα 1: Οι 5 κατηγορίες προϊόντων με τις περισσότερες ειδοποιήσεις RASFF (Εβδομάδα 10)
Τα πουλερικά κατέγραψαν 14 ειδοποιήσεις, τον υψηλότερο εβδομαδιαίο αριθμό σε σχέση με τον συνολικό όγκο περιστατικών που έχει παρατηρηθεί πρόσφατα. Σχεδόν όλες οι ειδοποιήσεις (13 από τις 14) αφορούσαν Salmonella. Οι περισσότερες περιπτώσεις συνδέονται με προϊόντα από Πολωνία (6), Ρουμανία (3), Ουκρανία (2), Σλοβακία (1) και Γερμανία (2), αν και στη μία από αυτές η πρώτη ύλη προερχόταν από την Πολωνία.
Η μοναδική ειδοποίηση για πουλερικά που δεν σχετιζόταν με Salmonella αφορούσε ξένο σώμα από πλαστικό σε μπιφτέκια κοτόπουλου από τη Σουηδία.
Τα προϊόντα που επηρεάστηκαν περιλάμβαναν φιλέτα στήθους κοτόπουλου σε ψύξη (Ουκρανία, Σλοβακία), μαριναρισμένα μεσαία τμήματα φτερού κοτόπουλου (Πολωνία) και κατεψυγμένο κοτόπουλο χωρίς κόκαλο (Ουκρανία), όπου 4 από τις 5 μονάδες που εξετάστηκαν βρέθηκαν θετικές.
Στην κατηγορία λοιπών προϊόντων κρέατος (εκτός πουλερικών) καταγράφηκαν 8 ειδοποιήσεις, με κύριο κίνδυνο το Ι. Η Ουρουγουάη κατέγραψε 3 ειδοποιήσεις για βοδινό κρέας, όλες για E. coli που παράγει σιγκατοξίνη, ενώ η Γερμανία πρόσθεσε άλλες 3 ειδοποιήσεις, συμπεριλαμβανομένου ενός περιστατικού STEC σε βοδινό κρέας και δύο περιπτώσεων αλλοίωσης σε προϊόντα βοδινού.
Εστίαση στα νωπά και φυτικά προϊόντα
Αποξηραμένα σύκα από την Τουρκία: 5 ειδοποιήσεις για ωχρατοξίνη Α σε 7 ημέρες
Οι πέντε ειδοποιήσεις μέσα σε μία εβδομάδα τον Μάρτιο δείχνουν ότι το πρόβλημα δεν έχει υποχωρήσει με την αλλαγή της χρονιάς. Τα σύκα που προκάλεσαν αυτές τις ειδοποιήσεις πιθανότατα αποξηράθηκαν και συσκευάστηκαν κατά τη συγκομιδή του 2025 (Αύγουστος–Οκτώβριος) και τώρα κινούνται μέσω των ευρωπαϊκών αλυσίδων διανομής.
Η ωχρατοξίνη Α παράγεται από μύκητες των γενών Aspergillus και Penicillium κατά τη διάρκεια της αποξήρανσης και της αποθήκευσης όταν ο έλεγχος της υγρασίας δεν είναι επαρκής. Το σημαντικό είναι ότι η τοξίνη δεν αποδομείται στα επόμενα στάδια χειρισμού ή διακίνησης.
Για αγοραστές που διατηρούν αποθέματα αποξηραμένων σύκων από την Τουρκία ή σχεδιάζουν αγορές για την άνοιξη, οι ειδοποιήσεις της περασμένης εβδομάδας επιβεβαιώνουν ότι οι αναλύσεις για ωχρατοξίνη Α ανά παρτίδα παραμένουν απαραίτητες. Τα πιστοποιητικά ανάλυσης από τη χώρα προέλευσης από μόνα τους δεν επαρκούν. Η ανεξάρτητη επαλήθευση είτε στο σημείο εισαγωγής είτε κατά την παραλαβή στην αποθήκη θεωρείται πλέον το ελάχιστο επίπεδο ελέγχου για αυτόν τον συγκεκριμένο συνδυασμό προϊόντος και προέλευσης.
Αίγυπτος: πέντε ειδοποιήσεις, πέντε διαφορετικές απαγορευμένες ουσίες
Η Αίγυπτος κατέγραψε 5 ειδοποιήσεις την περασμένη εβδομάδα, όλες για υπολείμματα φυτοφαρμάκων, ενώ στις 4 από τις 5 περιπτώσεις οι ουσίες είναι απαγορευμένες ή μη εγκεκριμένες στην ΕΕ.
Σε αντίθεση με το μοτίβο που παρατηρήθηκε τον Φεβρουάριο, όπου κυριαρχούσε το chlorpyrifos, αυτή την εβδομάδα εμφανίστηκε μεγαλύτερη ποικιλία δραστικών ουσιών:
- Πορτοκάλια: dimethoate (οργανοφωσφορικό εντομοκτόνο που βρίσκεται υπό αυστηρούς περιορισμούς στην ΕΕ)
- Κατεψυγμένο μπρόκολο: chlorate (μη εγκεκριμένη ουσία)
- Κατεψυγμένες φράουλες: oxamyl (καρβαμιδικό εντομοκτόνο, μη εγκεκριμένο στην ΕΕ)
- Πορτοκάλια: chlorpyrifos (απαγορευμένο στην ΕΕ από το 2020 με τον Κανονισμό (ΕΕ) 2020/18)
- Πιπεριές τσίλι: chlorfenapyr (μη εγκεκριμένη ουσία στην ΕΕ)
Πέντε προϊόντα, πέντε διαφορετικές δραστικές ουσίες, από τις οποίες οι τέσσερις είναι απαγορευμένες. Το γεγονός αυτό υποδηλώνει ότι πολλές διαφορετικές κατηγορίες φυτοφαρμάκων εξακολουθούν να χρησιμοποιούνται στην αιγυπτιακή γεωργία, παρά το ότι δεν επιτρέπονται στην ευρωπαϊκή αγορά.
Αβοκάντο: τρεις χώρες, τρεις διαφορετικοί επιμολυντές
Τα αβοκάντο εμφανίστηκαν σε τρεις ξεχωριστές ειδοποιήσεις, με κινδύνους που περιλαμβάνουν τόσο χημική επιμόλυνση όσο και βαρέα μέταλλα:
- Αβοκάντο από το Περού: chlorpyrifos (μη εγκεκριμένο φυτοφάρμακο)
- Αβοκάντο από το Περού: κάδμιο (βαρύ μέταλλο)
- Νωπά αβοκάντο από το Μεξικό: μόλυβδος (βαρύ μέταλλο)
Πλήρης λίστα ανακλήσεων σε νωπά και φυτικά προϊόντα
Φρούτα και λαχανικά (26 ειδοποιήσεις)
- Kale (Βέλγιο): ξένο σώμα (πλαστικό/καουτσούκ > 7 mm)
- Amaranthus (Τόγκο): acetamiprid
- Καρύδες πόσιμες (Γερμανία): μόλυνση από μούχλα
- Μπανάνες (Ισημερινός): chlorpyrifos (μη εγκεκριμένο)
- Πορτοκάλια (Αίγυπτος): dimethoate
- Αβοκάντο (Περού): chlorpyrifos (μη εγκεκριμένο)
- Αβοκάντο (Περού): κάδμιο
- Νωπό αβοκάντο (Μεξικό): μόλυβδος
- Ανάμικτα τουρσιά (Τουρκία): μη δηλωμένο διοξείδιο του θείου
- Ρόδι (Τουρκία): imazalil, prochloraz
- Αποξηραμένα σύκα (Τουρκία): ωχρατοξίνη Α (5 ξεχωριστές ειδοποιήσεις)
- Νωπές πιπεριές (Τουρκία): tebufenpyrad
- Κατεψυγμένο μπρόκολο (Αίγυπτος): chlorate (μη εγκεκριμένο)
- Κατεψυγμένες φράουλες (Αίγυπτος): oxamyl (μη εγκεκριμένο)
- Bottle gourd (Ινδία): acephate (μη εγκεκριμένο)
- Φασόλια (Περού): κάδμιο
- Πορτοκάλια (Αίγυπτος): chlorpyrifos (μη εγκεκριμένο)
- Yard long beans (Σρι Λάνκα): metalaxyl
- Πιπεριές τσίλι (Αίγυπτος): chlorfenapyr (μη εγκεκριμένο)
Βότανα και μπαχαρικά (4 ειδοποιήσεις)
- Αποξηραμένα φύλλα δάφνης (Πολωνία): ξένο σώμα (έντομο)
- Άρκευθος / juniper (Βόρεια Μακεδονία): διοξείδιο του θείου (υψηλή συγκέντρωση)
- Εκχύλισμα Curcuma longa (Ινδία): novel food (μη εγκεκριμένο)
- Στικ κανέλας Κίνα): ξένο σώμα (περιττώματα εντόμων, ιστοί, αυγό)
Ξηροί καρποί και σπόροι (4 ειδοποιήσεις)
- Φυστίκια αποφλοιωμένα (ΗΠΑ μέσω Γερμανίας): αφλατοξίνη Β1
- Φουντούκια (Αζερμπαϊτζάν): αφλατοξίνη Β1
- Αράπικα φιστίκια (Αργεντινή): αφλατοξίνη Β1
- Φυστίκια αποφλοιωμένα (Ιράν μέσω Τουρκίας): αφλατοξίνη Β1, συνολικές αφλατοξίνες
Κακάο, καφές και τσάι (5 ειδοποιήσεις)
- Τσάι (Κίνα): dinotefuran (μη εγκεκριμένο)
- Μαύρο τσάι (Ινδία): tolfenpyrad
- Σκόνη πράσινου τσαγιού (Ιαπωνία μέσω Πολωνίας): ελλιπείς διαδικασίες εισαγωγής
- Σοκολάτα (Σουηδία): κομμάτια πλαστικού
- Τσάι (Κίνα): folpet (phthalimide)
Οι κυριότεροι κίνδυνοι για τα τρόφιμα στην Ευρώπη αυτή την εβδομάδα
Η κατανομή των κινδύνων την περασμένη εβδομάδα ανέτρεψε την εικόνα που είχε καταγραφεί τον Φεβρουάριο, όταν τα υπολείμματα φυτοφαρμάκων κυριαρχούσαν με 40,7% όλων των καταγραφών κινδύνου.
Γράφημα 2: Οι βασικοί κίνδυνοι τροφίμων στην Ευρώπη (Εβδομάδα 10)
Αυτή τη φορά, στην πρώτη θέση βρέθηκαν οι παθογόνοι μικροοργανισμοί με 27 περιστατικά, σχεδόν όλες συνδεδεμένες με Salmonella. Στη δεύτερη θέση πέρασαν τα υπολείμματα φυτοφαρμάκων με 22 καταγραφές, ενώ οι μυκοτοξίνες κατέλαβαν την τρίτη θέση με 12, αριθμός που αυξήθηκε κυρίως λόγω των πολλαπλών ειδοποιήσεων για αποξηραμένα σύκα από την Τουρκία.
Η εικόνα στις αρχές του Μαρτίου δείχνει ότι βιολογικοί και χημικοί κίνδυνοι εμφανίζονται σχεδόν στο ίδιο επίπεδο, κάτι που σημαίνει ότι οι ομάδες προμηθειών και ελέγχου ποιότητας χρειάζεται να διατηρούν ενεργές παράλληλες διαδικασίες ελέγχου, τόσο για μικροβιολογικούς κινδύνους όσο και για χημικές επιμολύνσεις.
Παρατηρήσεις για την προέλευση των προϊόντων που ανακλήθηκαν
Οι τρεις χώρες με τις περισσότερες ειδοποιήσεις την περασμένη εβδομάδα ήταν όλες ευρωπαϊκές: Γερμανία (11), Πολωνία (10) και Τουρκία (9).
Η παρουσία της Γερμανίας στην πρώτη θέση είναι ίσως η λιγότερο ανησυχητική από τις τρεις περιπτώσεις. Οι έντεκα ειδοποιήσεις κατανέμονται σε διαφορετικές κατηγορίες προϊόντων, όπως γαλακτοκομικά, κρέας, πουλερικά, φρούτα και λαχανικά, ζωοτροφές και υλικά που έρχονται σε επαφή με τρόφιμα, ενώ δεν υπάρχει επανάληψη του ίδιου τύπου κινδύνου. Αυτή είναι η εικόνα που συχνά προκύπτει όταν οι έλεγχοι των αρχών πραγματοποιούνται συστηματικά σε πολλές κατηγορίες προϊόντων.
Γράφημα 3: Οι 5 χώρες με τις περισσότερες ειδοποιήσεις RASFF (Εβδομάδα 10)
Η Αίγυπτος, αντίθετα, παρουσιάζει ένα διαφορετικό προφίλ κινδύνου, με πολλαπλές απαγορευμένες δραστικές ουσίες. Οι πέντε ουσίες που εντοπίστηκαν την περασμένη εβδομάδα (dimethoate, chlorate, oxamyl, chlorpyrifos και chlorfenapyr) ανήκουν σε διαφορετικές κατηγορίες φυτοφαρμάκων: οργανοφωσφορικά, ανόργανες ενώσεις, καρβαμιδικά και πυρρόλες. Αυτό σημαίνει ότι για τον εντοπισμό τους απαιτείται ευρύ φάσμα αναλύσεων πολλαπλών υπολειμμάτων, που καλύπτει εκατοντάδες δραστικές ουσίες.
Συνολικά, τα κράτη μέλη της ΕΕ ήταν η προέλευση 44% των 98 ειδοποιήσεων της περασμένης εβδομάδας. Δέκα διαφορετικές χώρες της ΕΕ εμφανίστηκαν ως χώρες προέλευσης. Το ποσοστό αυτό παραμένει σχετικά σταθερό, κυμαινόμενο μεταξύ 37% και 46% σε κάθε περίοδο αναφοράς από τα μέσα του 2025, όταν ξεκίνησε η παρακολούθηση των στοιχείων. Τα δεδομένα αυτά δείχνουν ότι οι κίνδυνοι για την ασφάλεια των τροφίμων δεν συνδέονται μόνο με εισαγόμενα προϊόντα, αλλά προκύπτουν συχνά και από την ίδια την ευρωπαϊκή παραγωγή.
Πώς θα κινηθεί η αγορά;
Πίσω από κάθε ειδοποίηση ή ανάκληση βρίσκεται ένα πολύ μεγαλύτερο σύστημα από παραγωγούς, μεταποιητές, εμπόρους και ελεγκτικές αρχές που προσπαθούν να διασφαλίσουν την ασφάλεια μιας ολοένα πιο παγκοσμιοποιημένης αλυσίδας τροφίμων.
Τις περισσότερες φορές, οι μηχανισμοί ελέγχου της ασφάλειας τροφίμων λειτουργούν αποτελεσματικά στο παρασκήνιο. Όταν όμως εμφανίζονται συστάδες περιστατικών σε διαφορετικές χώρες ή σε πολλαπλούς κινδύνους, αποκαλύπτονται τα σημεία όπου τα συστήματα ελέγχου αρχίζουν να πιέζονται ή να παρουσιάζουν αδυναμίες.
Η συστηματική παρακολούθηση αυτών των μοτίβων σε εβδομαδιαία βάση προσφέρει κάτι περισσότερο από μια απλή καταγραφή ανακλήσεων. Παρέχει πρώιμα σήματα για το πού ενδέχεται να εμφανιστεί η επόμενη πρόκληση στην ασφάλεια των τροφίμων.
