Περμακουλτούρα και καλλιέργεια σε υπερυψωμένα παρτέρια για μικρούς χώρους: Ο απόλυτος οδηγός για την αστική κηπουρική

Η Άνοδος της Αστικής Κηπουρικής Περμακουλτούρας

Η αστική κηπουρική γνωρίζει άνθιση καθώς οι κάτοικοι των πόλεων αναζητούν βιώσιμους, παραγωγικούς τρόπους να καλλιεργούν τρόφιμα σε περιορισμένου μεγέθους χώρους. Οι αρχές της περμακουλτούρας προσφέρουν ένα ολιστικό πλαίσιο για το σχεδιασμό ανθεκτικών, αυτοσυντηρούμενων οικοσυστημάτων ακόμη και σε μικρά αστικά περιβάλλοντα. Ανάμεσα σε αυτές, τα υπερυψωμένα παρτέρια και η συγκαλλιέργεια ξεχωρίζουν ως πρακτικές, αποτελεσματικές μέθοδοι για τη μεγιστοποίηση της απόδοσης και της υγείας του εδάφους.

Όπως τόνισε ο Bill Mollison, συν-εφευρέτης της περμακουλτούρας: «Η περμακουλτούρα είναι ένα σύνολο μόνιμων συστημάτων για την επίμονη ανθρώπινη ύπαρξη». Αυτή η φιλοσοφία αποκτά ιδιαίτερη σημασία για τους κατοίκους των πόλεων που θέλουν να δημιουργήσουν βιώσιμα συστήματα παραγωγής τροφίμων που λειτουργούν σε αρμονία με τις φυσικές διαδικασίες.

Κατανόηση των Πρακτικών της Περμακουλτούρας στην Αστική Κηπουρική

Η περμακουλτούρα αποτελεί μια σχεδιαστική φιλοσοφία που εστιάζει στη δημιουργία μόνιμων, βιώσιμων συστημάτων που συνεργάζονται με τη φύση και όχι εναντίον της. Για τους αστικούς κηπουρούς, αυτό σημαίνει προσαρμογή φυσικών μοτίβων και σχέσεων σε μικρούς χώρους, προώθηση της βιοποικιλότητας και βελτίωση της ζωτικότητας του εδάφους. Βασικές αρχές της περμακουλτούρας—όπως η παρατήρηση και αλληλεπίδραση, η αξιοποίηση και αξία της ποικιλομορφίας, και η μη παραγωγή αποβλήτων—καθοδηγούν τη δημιουργία ακμάζοντων αστικών κήπων.

Μάθετε περισσότερα για τις Δώδεκα Αρχές της Περμακουλτούρας στο άρθρο: Περμακουλτούρα στον κήπο σας: πώς θα το κάνετε βήμα - βήμα.

Υπερυψωμένο Παρτέρι: Μια Βασική Τεχνική Περμακουλτούρας για Μικρούς Χώρους

Τα υπερυψωμένα παρτέρια ενσωματώνουν την έμφαση της περμακουλτούρας στη διαχείριση του εδάφους και του νερού με αποδοτικότητα, ενώ ταυτόχρονα βελτιστοποιούν την διαχείριση του χώρου. Προσφέρουν πολλά πλεονεκτήματα στα αστικά περιβάλλοντα:

• Βελτιωμένη ποιότητα και έλεγχος του εδάφους—ουσιώδης σε περιοχές όπου το εγγενές έδαφος είναι φτωχό ή μολυσμένο

• Καλύτερη αποστράγγιση και υγεία των ριζών

• Παρατεταμένες καλλιεργητικές περίοδοι λόγω θερμότερου εδάφους

• Μειωμένη συμπίεση του εδάφους και ευκολότερη πρόσβαση για κηπουρούς όλων των ικανοτήτων

Οι βέλτιστες διαστάσεις υπερυψωμένων παρτεριών για μικρούς χώρους ισορροπούν την προσβασιμότητα και την παραγωγικότητα. Ακολουθούν μερικές προτεινόμενες διαστάσεις που θα μπορούσαν να αξιοποιήσουν πλήρως τον μικρό σας χώρο:

• Πλάτος: Για εύκολη πρόσβαση από τις δύο πλευρές, κρατήστε τα παρτέρια μεταξύ 76,2 και 121,9 εκ. (30 και 48 ίντσες). Για μπαλκόνια και πολύ μικρούς χώρους, τα 45,7 έως 61,0 εκ. (18 έως 24 ίντσες) λειτουργούν αρκετά ικανοποιητικά.

• Μήκος: Για αποδοτική χρήση των υλικών, πρέπει να είναι τουλάχιστον 121,9 εκ. (4 πόδια), αλλά μπορεί να επεκταθεί όσο επιτρέπει ο χώρος.

• Ύψος:

  • Τυπικά παρτέρια: 25,4–45,7 εκ. (10–18 ίντσες) για τα περισσότερα λαχανικά

  • Βαθιά παρτέρια: 61,0–76,2 εκ. (24–30 ίντσες) για ριζώδη λαχανικά και πολυετή φυτά

  • Προσβάσιμα παρτέρια: 61,0–91,4 εκ. (24–36 ίντσες) για κηπουρική από αναπηρικό καροτσάκι ή καθιστή θέση

Συγκαλλιέργεια: Ενίσχυση της Παραγωγικότητας και της Υγείας του Οικοσυστήματος

Η συγκαλλιέργεια αποτελεί μια από τις βασικές πρακτικές περμακουλτούρας που αξιοποιεί τις ευεργετικές σχέσεις μεταξύ φυτών για να βελτιώσει τις αποδόσεις, να μειώσει τα παράσιτα και να εμπλουτίσει τη γονιμότητα του εδάφους. Όταν συνδυάζεται με υπερυψωμένα παρτέρια, επιτρέπει στους κηπουρούς της πόλης να αξιοποιούν κάθε εκατοστό του χώρου με βιώσιμο τρόπο. Συγκεντρώσαμε μερικούς βασικούς συνδυασμούς συγκαλλιέργειας που μπορούν να εφαρμοστούν στον μικρό υπερυψωμένο κήπο σας.

Βασικά παραδείγματα συγκαλλιέργειας για μικρά υπερυψωμένα παρτέρια περιλαμβάνουν:

Η Συμμαχία των Τριών Αδελφών

Ο κλασικός συνδυασμός καλαμποκιού, φασολιών και κολοκυθιού—γνωστός ως Οι Τρεις Αδελφές—αποτελεί παράδειγμα της δύναμης της συγκαλλιέργειας και της αλληλοϋποστήριξης στον κήπο:

• Καλαμπόκι: Λειτουργεί ως φυσική στήριξη, παρέχοντας κάθετη στήριξη για τα αναρριχώμενα φασολάκια. Αυτό μεγιστοποιεί τον χώρο και εξασφαλίζει ότι τα φασόλια λαμβάνουν άφθονο ηλιακό φως.
• Φασόλια: Ως ψυχανθή, τα φασόλια δεσμεύουν το άζωτο από την ατμόσφαιρα μέσω των ριζικών τους κόμβων. Αυτή η φυσική λίπανση ωφελεί τόσο το καλαμπόκι όσο και το κολοκύθι, μειώνοντας την ανάγκη για επιπλέον λιπάσματα και προάγοντας την έντονη ανάπτυξη.
• Κολοκύθι: Τα φαρδιά φύλλα των φυτών κολοκυθιού σκιάζουν και απλώνονται στο έδαφος, βοηθώντας στη διατήρηση της υγρασίας, την καταστολή των ζιζανίων και τη δημιουργία ενός δροσερού μικροκλίματος στη βάση των φυτών. Αυτή η φυτική κάλυψη αποθαρρύνει επίσης ορισμένα παράσιτα με τους αγκαθωτούς μίσχους και τα φύλλα της.

Μαζί, αυτές οι τρεις καλλιέργειες σχηματίζουν ένα ανθεκτικό, παραγωγικό μικρό οικοσύστημα που υποστηρίζει την υγεία του εδάφους και μεγιστοποιεί τις αποδόσεις.

Συγκαλλιέργεια με επίκεντρο την Τομάτα

Οι τομάτες αποτελούν ευέλικτα κεντρικά φυτά ιδανικά για συγκαλλιέργεια, επωφελούμενες και υποστηρίζοντας μια ποικιλία γειτονικών φυτών:

• Τομάτα + Βασιλικός + Κατηφές: Πιστεύεται ότι ο βασιλικός ενισχύει τη γεύση και την ανάπτυξη της τομάτας ενώ απωθεί παράσιτα όπως αφίδες και αλευρώδη. Οι κατηφέδες συμβάλλουν περαιτέρω προσελκύοντας επικονιαστές και αποθαρρύνοντας τα νηματώδη και άλλα εδαφικά παράσιτα, δημιουργώντας μια ζωντανή, αρωματική και ανθεκτική στις ασθένειες φύτευση.
• Τομάτα + Καρότα + Μαϊντανός: Τα καρότα, με τις βαθιές πασσαλώδεις ρίζες τους, βοηθούν στην αποσυμπίεση του εδάφους κάτω από τις τομάτες, βελτιώνοντας τον αερισμό και τη διείσδυση του νερού. Ο μαϊντανός προσελκύει ωφέλιμα έντομα όπως συρφίδες και σφήκες-θηρευτές, που βοηθούν στον έλεγχο αφίδων και άλλων κοινών παρασίτων της τομάτας.
• Τομάτα + Πιπεριές + Κρεμμύδια: Αυτές οι καλλιέργειες έχουν παρόμοιες απαιτήσεις σε ηλιακό φως, νερό και έδαφος, κάνοντάς τες εύκολες στη συγκαλλιέργεια. Τα κρεμμύδια λειτουργούν ως φυσικό απωθητικό, προστατεύοντας τις τομάτες και τις πιπεριές από αφίδες, ακάρεα και άλλα έντομα.

Συγκαλλιέργεια με Φυλλώδη Λαχανικά

Για τους κηπουρούς με περιορισμένο χώρο, αυτοί οι ταχέως αναπτυσσόμενοι, αμοιβαία επωφελείς συνδυασμοί εξασφαλίζουν συνεχή συγκομιδή και φυσική καταπολέμηση των παρασίτων:

• Μαρούλι + Ραπανάκια + Σχοινόπρασο: Το μαρούλι και τα ραπανάκια ωριμάζουν γρήγορα, επιτρέποντας διαδοχικές φυτεύσεις καθ’ όλη τη διάρκεια της σεζόν. Το σχοινόπρασο απωθεί τις αφίδες και άλλα παράσιτα, ενώ η λεπτή του ανάπτυξη ενσωματώνεται εύκολα ανάμεσα στα φυλλώδη λαχανικά.

• Σπανάκι + Φασόλια + Φράουλες: Τα φασόλια δεσμεύουν άζωτο, εμπλουτίζοντας το έδαφος για το σπανάκι. Οι φράουλες λειτουργούν ως ζωντανή οργανική κάλυψη εδάφους, συγκρατώντας την υγρασία και καταστέλλοντας τα ζιζάνια, ενώ το ρηχό ριζικό τους σύστημα δεν ανταγωνίζεται τα βαθύτερα ριζωμένα φασόλια.

  Καρότα + Κρεμμύδια + Βότανα: Τα καρότα και τα κρεμμύδια συνυπάρχουν αρμονικά, με τα κρεμμύδια να απωθούν τις μύγες του καρότου και άλλα παράσιτα. Η προσθήκη αρωματικών βοτάνων όπως ο άνηθος ή ο κόλιανδρος ενισχύει περαιτέρω την ανθεκτικότητα στα παράσιτα και προσελκύει επικονιαστές.

  Μύρτιλο, Θυμάρι και Κατιφές: Τοποθετήστε έναν νάνο θάμνο μύρτιλου σε ένα μεγάλο υπερυψωμένο παρτέρι με θυμάρι ως κάλυμμα εδάφους και κατιφέ στις άκρες. Το θυμάρι και ο κατιφές απωθούν τα παράσιτα και προσελκύουν επικονιαστές· τα μύρτιλα επωφελούνται από το όξινο έδαφος και την αυξημένη επικονίαση.

   

Επιπλέον συμβουλή: Φυτά που πρέπει να αποφεύγετε να καλλιεργείτε/φυτεύετε μαζί

Η κατανόηση των συνδυασμών φυτών που πρέπει να αποφεύγονται είναι εξίσου σημαντική με τη γνώση των καλών συνδυασμών συγκαλλιέργειας. Ορισμένα φυτά μπορούν να εμποδίσουν την ανάπτυξη άλλων ή ακόμη και να προκαλέσουν τοξικότητα:

• Μάραθος: Ο μάραθος απελευθερώνει ενώσεις που εμποδίζουν την ανάπτυξη των περισσότερων λαχανικών, επομένως θα πρέπει να φυτεύεται πάντα ξεχωριστά, μακριά από άλλες καλλιέργειες.
• Καρυδιές: Οι καρυδιές παράγουν την ουσία γιουγκλόνη (juglone), η οποία είναι τοξική για τις ντομάτες και πολλά άλλα λαχανικά. Αποφύγετε τη φύτευση ευαίσθητων καλλιεργειών κοντά ή κάτω από καρυδιές.
• Φασόλια και Κρεμμύδια: Τα κρεμμύδια και άλλα φυτά της οικογένειας μπορούν να εμποδίσουν την ανάπτυξη των φασολιών, επηρεάζοντας τα ωφέλιμα βακτήρια του εδάφους. Προτιμήστε να φυτεύστε αυτές τις καλλιέργειες σε ξεχωριστές θέσεις για καλύτερα αποτελέσματα.
• Ντομάτες και Σταυρανθή: Οι ντομάτες και τα σταυρανθή (όπως το λάχανο, το μπρόκολο και το λάχανο κέιλ) ανταγωνίζονται για παρόμοια θρεπτικά συστατικά και χώρο, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε μειωμένες αποδόσεις και αυξημένα προβλήματα από παράσιτα. Κρατήστε αυτές τις καλλιέργειες χωριστά στο πλάνο του κήπου σας.

Με το να οργανώσετε σωστά τις καλλιέργειές σας σε ομάδες συμβατών φυτών (guilds) και να αποφύγετε τους ασύμβατους συνδυασμούς, μπορείτε να δημιουργήσετε έναν πιο υγιή και παραγωγικό κήπο που αντιστέκεται φυσικά στα παράσιτα, μεγιστοποιεί τις αποδόσεις και αξιοποιεί πλήρως τον διαθέσιμο χώρο.

Ενσωμάτωση Υπερυψωμένων Παρτεριών και της Μεθόδου της Συγκαλλιέργειας σε ένα Μίνι Βρώσιμο Δάσος Περμακουλτούρας

Τι είναι το Βρώσιμο Δάσος;

Ένα βρώσιμο δάσος μιμείται ένα φυσικό δάσος, όπου κάθε φυτό επιτελεί συγκεκριμένη λειτουργία και συμβάλλει στο οικοσύστημα. Με τη διάταξη των φυτών από τα ψηλότερα δέντρα έως τα μικρότερα καλυπτικά του εδάφους, μπορείτε να καλλιεργήσετε μεγαλύτερη ποσότητα τροφής σε περιορισμένο χώρο, ενώ παράλληλα ενισχύετε την ποιότητα του εδάφους και μειώνετε τα προβλήματα από παράσιτα. Η δημιουργία ενός μίνι βρώσιμου δάοσυς σε υπερυψωμένο παρτέρι εφαρμόζει τις αρχές φύτευσης σε επίπεδα της περμακουλτούρας—θάμνοι, βότανα, καλυπτικά, ρίζες και αναρριχώμενα φυτά—ώστε να μεγιστοποιηθεί η παραγωγικότητα και η λειτουργία του οικοσυστήματος σε μικρούς χώρους. Οι ομάδες συμβατών φυτών (guilds) ταιριάζουν φυσικά σε αυτόν τον πολυεπίπεδο σχεδιασμό, ενισχύοντας την αλληλοϋποστήριξη μεταξύ των φυτών.

Οδηγός για τη Δημιουργία ενός Μικρού Βρώσιμου Δάσους

Επιλέξτε τη Σωστή Τοποθεσία

• Ηλιοφάνεια: Επιλέξτε σημείο με τουλάχιστον 6 ώρες ηλιακού φωτός την ημέρα.
• Προσβασιμότητα: Βεβαιωθείτε ότι υπάρχει εύκολη πρόσβαση για φύτευση, πότισμα και συγκομιδή.
• Αποστράγγιση: Χρησιμοποιήστε έδαφος με καλή αποστράγγιση για να αποφύγετε την κατακράτηση νερού.

Δημιουργήστε το Υπερυψωμένο Παρτέρι Σας

• Διαστάσεις: Συνήθη μεγέθη μικρών υπερυψωμένων παρτεριών είναι: 60 x 120 εκ., 60 x 180 εκ., 90 x 180 εκ., 120 x 120 εκ.
• Υλικά: Χρησιμοποιήστε ακατέργαστο ξύλο, τούβλα ή ανακυκλωμένα υλικά.
• Έδαφος: Γεμίστε με μείγμα κομπόστ, επιφανειακού εδάφους και οργανικής ύλης.

Σχεδιάστε τα Επίπεδα

Τα βρώσιμα δάση της περμακουλτούρας χρησιμοποιούν επτά επίπεδα φύτευσης. Σε ένα μικρό υπερυψωμένο παρτέρι μπορείτε να επικεντρωθείτε κυρίως στα επίπεδα: θάμνων, ποωδών φυτών, καλυπτικών, ριζών και αναρριχώμενων. Τα επίπεδα ανώτερης και υποανώτερης κόμης που περιλαμβάνουν δενδρώδεις καλλιέργειες μπορούν να παραλειφθούν.

Συμπληρωματικές Πρακτικές: Διαχείριση Νερού και Εποχικός Σχεδιασμός

Διαχείριση Νερού

Η αποδοτική διαχείριση νερού είναι απαραίτητη για την εξοικονόμηση πόρων και τη διατήρηση της υγείας των φυτών στον κήπο σας. Οι πρακτικές περμακουλτούρας περιλαμβάνουν λύσεις αυτόματου ποτίσματος, όπως δοχεία με ενσωματωμένο κομμάτι σχοινιού που προσφέρουν σταθερή υγρασία στις ρίζες, μειώνοντας την ανάγκη για χειροκίνητο πότισμα. Οι θαμμένες πήλινες στάμνες προσφέρουν αργή και βαθιά άρδευση, περιορίζοντας την εξάτμιση και ενισχύοντας την ανάπτυξη ισχυρού ριζικού συστήματος. Τα συστήματα στάγδην άρδευσης αυτοματοποιούν την παροχή νερού, διατηρώντας σταθερή υγρασία στο έδαφος και μειώνοντας τη σπατάλη.

Για επιπλέον εξοικονόμηση νερού, εφαρμόστε φυτική εδαφοκάλυψη (mulch), η οποία μειώνει την εξάτμιση κατά 50–70%, και εγκαταστήστε βαρέλια ή δοχεία συλλογής βρόχινου νερού από στέγες για μελλοντική χρήση. Επιπλέον, τα συστήματα γκρίζου νερού επιτρέπουν την επαναχρησιμοποίηση νερού από νιπτήρες και πλυντήρια για άρδευση μη βρώσιμων φυτών ή καλλωπιστικών παρτεριών. Όλες αυτές οι στρατηγικές συμβάλλουν σε έναν ανθεκτικό, υδατικά αποδοτικό κήπο που υποστηρίζει την υγιή ανάπτυξη των φυτών με ελάχιστο περιβαλλοντικό αποτύπωμα.

Εποχικός Σχεδιασμός και Διαδοχικές Φυτεύσεις

Ο εποχικός σχεδιασμός και οι διαδοχικές φυτεύσεις εξασφαλίζουν συνεχείς συγκομιδές και υγιές έδαφος όλο τον χρόνο. Δείτε παρακάτω ορισμένες συμβουλές για να οργανώσετε τον ετήσιο κύκλο καλλιεργειών σας σε έναν κήπο περμακουλτούρας:

• Ανοιξιάτικη Προετοιμασία (Μάρτιος–Μάιος):

Ξεκινήστε με φύτευση λαχανικών ψυχρής εποχής όπως μαρούλι, αρακάς, ραπανάκια και σπανάκι, που αναπτύσσονται γρήγορα και αξιοποιούν ιδανικά τον περιορισμένο χώρο. Εμπλουτίστε το έδαφος με κομπόστ για να ενισχύσετε τη γονιμότητα και τη μικροβιακή ζωή του εδάφους, βασική αρχή της περμακουλτούρας. Τοποθετήστε υποστηρίγματα νωρίς για θερινές καλλιέργειες όπως φασολάκια ή αγγούρια, αξιοποιώντας το κάθετο χώρο.

• Καλοκαιρινή Διαχείριση (Ιούνιος–Αύγουστος):

Μεταβείτε σε καλλιέργειες που αγαπούν τη ζέστη όπως ντομάτες, πιπεριές, βασιλικός και αγγούρια, επιλέγοντας ποικιλίες που ευδοκιμούν σε πυκνή φύτευση. Χρησιμοποιήστε φυτική κάλυψη για να διατηρήσετε την υγρασία και να περιορίσετε τα ζιζάνια. Εφαρμόστε στάγδην άρδευση για αποδοτικό πότισμα. Κάντε διαδοχικές φυτεύσεις πράσινων φυλλωδών λαχανικών κάθε 2–3 εβδομάδες για συνεχόμενες συγκομιδές.

• Φθινοπωρινή Μετάβαση (Σεπτέμβριος–Νοέμβριος):

Μετά τη συγκομιδή των καλοκαιρινών φυτών, επαναφυτέψτε με καλλιέργειες ψυχρής εποχής όπως κέιλ, ρόκα ή ασιατικά πράσινα για όψιμη συγκομιδή. Συλλέξτε σπόρους από υγιή φυτά για να διατηρήσετε ανθεκτικό γενετικό υλικό για την επόμενη χρονιά. Αρχίστε να εφαρμόζετε κομπόστ ή φυτική κάλυψη σε άδειους χώρους για την προστασία του εδάφους τον χειμώνα.

• Χειμερινή Προετοιμασία (Δεκέμβριος–Φεβρουάριος):

Συνεχίστε την παραγωγή κομπόστ χρησιμοποιώντας οικιακά υπολείμματα, ακόμη και σε εσωτερικούς κάδους αν δεν έχετε εξωτερικό χώρο. Εκμεταλλευτείτε τον χρόνο αυτό για να σχεδιάσετε τη διάταξη του επόμενου κύκλου καλλιέργειας, εφαρμόζοντας εναλλαγή θέσεων και συνεργασιών για την αποφυγή ασθενειών και την ισορροπία θρεπτικών συστατικών. Ξεκινήστε να καλλιεργείτε σπορόφυτα σε εσωτερικό χώρο για να τα μεταφυτέψετε νωρίς την άνοιξη.

Συμπέρασμα: Ξεκινήστε το Ταξίδι της Περμακουλτούρας μέσα από το Μπαλκόνι σας

Εστιάζοντας στα υπερυψωμένα παρτέρια και τη συγκαλλιέργεια, οι κηπουροί της πόλης μπορούν να εφαρμόσουν τις αρχές της περμακουλτούρας πρακτικά και αποτελεσματικά, ακόμη και σε περιορισμένους χώρους. Αυτές οι μέθοδοι δημιουργούν ανθεκτικούς, παραγωγικούς κήπους που υποστηρίζουν τόσο τα φυτά όσο και τους ανθρώπους, μεταμορφώνοντας περιορισμένες αστικές περιοχές σε ακμάζοντα οικοσυστήματα.

Καλλιεργήστε πιο έξυπνα με πρακτική κηπουρική γνώση

Στο Wikifarmer, η βιώσιμη κηπουρική ξεκινά με τη σωστή καθοδήγηση. Είτε καλλιεργείτε σε ένα μικρό μπαλκόνι είτε ενισχύετε τη βιοποικιλότητα στην αυλή σας, τα σεμινάρια μας «Αστική Κηπουρική: Ένας Πρακτικός Οδηγός για την Καλλιέργεια της Δικής Σας Τροφής» και «Κηπουρική Φιλική προς τους Επικονιαστές: Ένας Οδηγός για Αρχάριους» προσφέρουν βασικές δεξιότητες για να πετύχετε. Από την προετοιμασία του εδάφους έως την υποστήριξη των επικονιαστών, μάθετε πώς να δημιουργείτε έναν παραγωγικό και φιλικό προς το περιβάλλον κήπο—όπου κι αν ζείτε.

🌱 Ανακαλύψτε τα Μαθήματα Αστικής Κηπουρικής και Κηπουρικής Φιλικής προς τους Επικονιαστές

Πηγές

1. https://wikifarmer.com/library/en/article/create-a-permaculture-garden-step-by-step
2. https://extension.wvu.edu/lawn-gardening-pests/gardening/creative-gardening/raised-bed-gardening
3. https://dug.org/gardening-resources/companion-planting/
4. https://rhsi.ie/permaculture-for-urban-gardens/
5. https://www.rhs.org.uk/soil-composts-mulches/no-dig-gardening