Πώς οι δασμοί που θέτει η Αμερική σε Μεξικό & Καναδά θα επηρεάσουν την παγκόσμια αγορά τροφίμων

Η πρόσφατη εφαρμογή μιας σειράς δασμών από τον Πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ σε βασικούς γεωργικούς εμπορικούς εταίρους, συγκεκριμένα τον Καναδά, το Μεξικό, την Κίνα, έχει προκαλέσει σημαντικές αλλαγές στις εγχώριες και παγκόσμιες αγορές τροφίμων. Τα μέτρα αυτά, που ανακοινώθηκαν τον Φεβρουάριο του 2024 και τον Μάρτιο του 2025, αναμένεται να επηρεάσουν τις τοπικές αγορές, το διεθνές εμπόριο τροφίμων, τη διαθεσιμότητα προϊόντων και τις τιμές καταναλωτών.​Παράλληλα η ανακοινώσεις για επέκταση των δαμών και σε άλλες χώρες και περιοχές όπως η Ευρωπαϊκή ένωση δημιουργεί ανησυχίες για κλιμάκωση του προβλήματος και την αρχή ενός εμπορικού “πολέμου”.

Επισκόπηση των αλλαγών στους δασμούς - Ποιά είναι τα κύρα προϊόντα που επηρεάζονται;

Το Μεξικό και ο Καναδάς βρίσκονται στο “μάτι του κυκλώνα” των αλλαγών. Και οι δύο χώρες εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από την αγορά των ΗΠΑ, με πάνω από το 75% των καναδικών εξαγωγών και πάνω από το 83% των μεξικανικών εξαγωγών να κατευθύνονται προς τις Ηνωμένες Πολιτείες. Η επιβολή δασμών 25% σε όλα τα αγαθά από αυτές τις χώρες, με εξαίρεση τις εξαγωγές καναδικού πετρελαίου και ενέργειας (που υπόκεινται σε δασμό 10%), απειλεί να μειώσει τα έσοδα από τις εξαγωγές τους και μπορεί να οδηγήσει σε οικονομική ύφεσεη. Αν και οι αρχικές συμφωνίες καθυστέρησαν την εφαρμογή αυτών των δασμών έως τις 4 Μαρτίου 2025, η πιθανότητα επιβολής τους έχει δημιουργήσει αβεβαιότητα στην αγορά.​

Ας δούμε τα κύρια προϊόντα που επηρεάζονται από τους δασμούς και το εμπόριο τροφίμων μεταξύ Μεξικού, Καναδά και ΗΠΑ.

Τα κύρια προϊόντα από το Μεξικό που θα επηρεαστούν από την επιβολή δασμών:

• Αβοκάντο: Σύμφωνα με αναφορά του Ινστιτούτου Αβοκάντο του Μεξικού, οι ΗΠΑ εισήγαγαν 2,8 δισεκατομμύρια λίβρες (1.27 δισεκατομμύρια κιλά) Hass αβοκάντο από το Μεξικό το 2023, αντιπροσωπεύοντας το 89,1% των συνολικών εισαγωγών αβοκάντο της συγκεκριμένης χρονιάς. Η αξία των εισαγωγών μεξικανικών αβοκάντο το 2023 ήταν 2,7 δισεκατομμύρια δολάρια, με μέση τιμή 1,10 δολάρια ανά λίβρα. Οι δασμοί πιθανόν να αυξήσουν τις τιμές για τους Αμερικανούς καταναλωτές και να ωθήσουν τους Μεξικανούς εξαγωγείς να διερευνήσουν άλλες διεθνείς αγορές. Ένας από αυτούς τους επίδοξους μνηστήρες είναι η ΕΕ, δημιουργώντας ένα ιδιαίτερα ανταγωνιστικό περιβάλλον, ιδίως για τους Κενυάτες εξαγωγείς που καλύπτουν μεγάλο μέρος των τρεχουσών αναγκών της Ένωσης για τους μήνες Μάιο έως Σεπτέμβριο, αναφέρει η Avocado Society of Kenya (ASOK).
• Ντομάτες: Οι μεξικανικές εισαγωγές στις ΗΠΑ ανήλθαν σε 2,38 δισεκατομμύρια δολάρια το 2021. Οι δασμοί ενδέχεται να αυξήσουν το κόστος τόσο για τους καταναλωτές όσο και για τα εστιατόρια και να ωθήσουν τους Μεξικανούς παραγωγούς να αναζητήσουν νέες αγορές για να αντισταθμίσουν την πιθανή μείωση της ζήτησης στις ΗΠΑ, αναφέρει η Texas International Produce Association.
• Μούρα: Οι ΗΠΑ εισήγαγαν 2,17 δισεκατομμύρια δολάρια σε μούρα (εκτός από φράουλες) από το Μεξικό το 2021. Οι δασμοί σε αυτά τα προϊόντα ενδεχομένως να οδηγήσουν σε σημαντική αύξηση των τιμών των αγαπημένων αυτών φρούτων για τους Αμερικάνους καταναλωτές. 
• Πιπεριές: Οι εισαγωγές από το Μεξικό έφτασαν τα 1,51 δισεκατομμύρια δολάρια το 2021 για τις πιπεριές. Και σε αυτή την περίπτωση βλέπουμε την εξάρτηση της Αμερικανικής αγοράς από το Μεξικό για προμήθεια του συγκεκριμένου προϊόντος και το ενδεχόμενο αύξησης των τιμών λόγω των δασμών θα προκαλέσει σημαντικές αλλαγές την αλυσίδα εφοδιασμού του συγκεκριμένου λαχανικού στις ΗΠΑ, σύμφωνα με αναφορές του Business Insider.
• Μπύρα: Τέλος, το Μεξικό είναι ο μεγαλύτερος εξαγωγέας μπύρας παγκοσμίως. Και εδώ αναμένουμς να δούμε σημαντικές αλλαγές τόσο στις τιμές των συγκεκριμένωνω αλκοολούχων ποτών όσο και στην αγορά και εξαγωγές του.

Καναδικές Εξαγωγές-Προϊόντα που Επηρεάζονται:

• Σιρόπι σφενδάμου: Οι επιχειρήσεις στο Βερμόντ ανησυχούν ότι οι δασμοί θα οδηγήσουν σε υψηλότερες τιμές για τους καταναλωτές και να αναγκάσουν τους καναδούς παραγωγούς να εξερευνήσουν άλλες αγορές, αναφέρει δημοσίευμα του APnews.

• Κριθάρι και βύνη: ριθάρι και βύνη: Οι δασμοί στις εισαγωγές κριθαριού και βύνης από τον Καναδά αναμένεται να προσθέσουν περίπου 60 εκατομμύρια δολάρια στη δομή του κόστους των μικρών αμερικανικών ζυθοποιών. Η αύξηση αυτή μπορεί να οδηγήσει σε υψηλότερες τιμές μπύρας για τους καταναλωτές και να ωθήσει τους Καναδούς εξαγωγείς να αναζητήσουν εναλλακτικές αγορές, όπως αναφέρεται στο Food&Wine. Ταυτόχρονα, ο δασμός 25% στις εισαγωγές αλουμινίου από τον Καναδά επηρεάζει περαιτέρω τον κλάδο (δεδομένου ότι είναι μία από τις κύριες επιλογές συσκευασίας που χρησιμοποιούνται). 

Οι δασμοί σε αυτά τα βασικά εμπορεύματα αναμένεται να οδηγήσουν σε υψηλότερες τιμές για τους Αμερικανούς καταναλωτές και ενδέχεται να διαταράξουν τις αλυσίδες εφοδιασμού. Οι παραγωγοί στο Μεξικό και τον Καναδά ενδέχεται να αναζητήσουν εναλλακτικές αγορές για να αντισταθμίσουν τις πιθανές μειώσεις της ζήτησης στις ΗΠΑ, οδηγώντας σε αλλαγές στα παγκόσμια εμπορικά πρότυπα. Οι επιχειρήσεις διερευνούν επίσης προσαρμογές στις αλυσίδες εφοδιασμού τους και εξετάζουν το ενδεχόμενο να απορροφήσουν μέρος του αυξημένου κόστους για να διατηρήσουν την ανταγωνιστικότητά τους, αναφέρει η Wall Street Journal. 

Από την άλλη πλευρά, ο Καναδάς και το Μεξικό είναι οι μεγαλύτεροι αγοραστές/εισαγωγείς των αμερικανικών προϊόντων σε περισσότερο από το 72% όλων των εξαγωγικών κατηγοριών, σύμφωνα με την ανάλυσή των τελευταίων στοιχείων του Γραφείου Απογραφής των ΗΠΑ, τονίζει το Forbes. Πιο συγκεκριμένα, τα αντίμετρα που έρχονται από το Μεξικό μετά την αναμενόμενη εφαρμογή των δασμών μπορούν να βλάψουν σημαντικά την αμερικανική αγορά καλαμποκιού και χοιρινού κρέατος, καθώς το Μεξικό είναι ο μεγαλύτερος εισαγωγέας αυτών των δύο προϊόντων.

Κίνα:

Δασμός 10% στα κινεζικά προϊόντα (πέραν των υφιστάμενων δασμών) τέθηκε σε ισχύ στις 4 Φεβρουαρίου 2025, επηρεάζοντας ένα ευρύ φάσμα προϊόντων, συμπεριλαμβανομένων και των γεωργικών προϊόντων.

Πιθανή Επέκταση των Δασμών και Σε Άλλες Χώρες

• Ευρωπαϊκή Ένωση: Η κυβέρνηση απείλησε με δασμό 200% στις ευρωπαϊκές εισαγωγές αλκοόλ, ιδίως οίνων και οινοπνευματωδών ποτών, κλιμακώνοντας τις εμπορικές εντάσεις και διαταράσσοντας τη βιομηχανία ποτών. Οι διαφαινόμενοι δασμοί στα ευρωπαϊκά αλκοολούχα ποτά έχουν ήδη αναγκάσει τους εισαγωγείς των ΗΠΑ να σταματήσουν τις εισαγωγές/προμήθειες, οδηγώντας σε πιθανή υπερπροσφορά στην Ευρώπη και ελλείψεις στην αμερικανική αγορά. Αυτή η διαταραχή θα μπορούσε να βλάψει τους Ευρωπαίους εξαγωγείς και να περιορίσει τις επιλογές των Αμερικανών καταναλωτών. Σύμφωνα με την έκθεση OENsights, η Ιταλία (24,5%), η Γαλλία (20,7%) και η Ελλάδα (19,4%) είναι οι τρεις χώρες της ΕΕ με τη μεγαλύτερη εξάρτηση από τις εξαγωγές κρασιού προς τις ΗΠΑ. Πιο συγκεκριμένα, μεγάλα οινοποιεία όπως η CAVINO Winery & Distillery S.A. (Ελλάδα), Cantine Riunite & CIV (Ιταλία), και διάσημες γαλλικές μάρκες όπως η LVMH (Moët Hennessy Louis Vuitton) εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τις εξαγωγές, ενώ τα κρασιά τους κατέχουν εξέχουσα θέση στην αγορά των ΗΠΑ, παρακολουθούν στενά τις συζητήσεις. Πολλοί οινοποιοί έχουν ήδη εκφράσει την ανησυχία τους και έχουν αρχίσει να εξετάζουν όλα τα σενάρια, αναζητώντας εναλλακτικές αγορές για να μετριάσουν τα αποτελέσματα αυτών των μέτρων. 
• Βενεζουέλα: Η κυβέρνηση εξετάζει την παράταση της άδειας λειτουργίας της Chevron στη Βενεζουέλα, σε συνδυασμό με νέους δασμούς ή οικονομικές κυρώσεις στις χώρες που αγοράζουν πετρέλαιο από τη Βενεζουέλα, αναφέρει η New York Post. Η κίνηση αυτή αποσκοπεί στο να πιέσει τον πρόεδρο Νικολάς Μαδούρο να επιστρέψει στις διαπραγματεύσεις και να αποτρέψει έθνη όπως η Κίνα από την πρόσβαση στους πετρελαϊκούς πόρους της Βενεζουέλας, αναφέρουν η New York Post και το Reuters. 

Επιπτώσεις στις Τοπικές και Παγκόσμιες Αγορές

Οι ΗΠΑ ιστορικά υπήρξαν σημαντικός εξαγωγέας γεωργικών προϊόντων. Ωστόσο, τα πρόσφατα στοιχεία δείχνουν μια αλλαγή: το 2024, οι εισαγωγές αγροτικών προϊόντων των ΗΠΑ έφτασαν το ρεκόρ των 263 δισεκατομμυρίων δολαρίων, ενώ οι εξαγωγές μειώθηκαν στα 191 δισεκατομμύρια δολάρια, με αποτέλεσμα να σημειωθεί το μεγαλύτερο χάσμα εισαγωγών-εξαγωγών μέχρι σήμερα. Οι πρόσφατα επιβληθέντες δασμοί είναι πιθανό να επιδεινώσουν αυτή την τάση με: 

• Μείωση Ανταγωνιστικότητας Εξαγωγών: Τα ενδεχόμενα αντίποινα από τις θιγόμενες χώρες μειώνουν την ανταγωνιστικότητα των αμερικανικών γεωργικών προϊόντων στο εξωτερικό.
• Αλλαγή Εμπορικών Σχέσεων: Οι χώρες μπορεί να αναζητήσουν εναλλακτικούς προμηθευτές και πελάτες, μειώνοντας τον ρόλο των ΗΠΑ στις αγορές και της επιλογές του Αμερικάνικου καταναλωτικού κοινού.

Σημαντικές είναι και οι επιπτώσεις για τους:

Αγρότες: 

Οι Αμερικανοί αγρότες αντιμετωπίζουν μια διπλή πρόκληση: μειωμένες εξαγωγικές ευκαιρίες λόγω των ενδεχόμενων αντιποίνων και αυξημένο κόστος για βασικές εισροές. Για παράδειγμα, περίπου το 85% του εφοδιασμού των ΗΠΑ με ποτάσα, ένα κρίσιμο συστατικό των λιπασμάτων, εισάγεται από τον Καναδά. Οι επιβαλλόμενοι δασμοί θα μπορούσαν να αυξήσουν τις τιμές των λιπασμάτων, κλιμακώνοντας έτσι το κόστος παραγωγής για τους αγρότες. Επιπλέον, με χώρες όπως το Μεξικό και η Κίνα να εφαρμόζουν αντίτιμους στα γεωργικά προϊόντα των ΗΠΑ, οι Αμερικανοί αγρότες ενδέχεται να δυσκολευτούν να βρουν εναλλακτικές αγορές, οσηγούμενοι σε πιθανή μείωση εσόδων. Οι ανησυχίες αυτές έχουν καταγραφεί από πολλές σημαντικές ειδησεογραφικές ιστοσελίδες και τοπικές οργανώσεις αγροτών. Μια πρόσφατη δημοσκόπηση που διεξήχθη από την AgWeb (σε 3.000 αγρότες) δείχνει ότι περισσότεροι από τους μισούς αγρότες από τις ΗΠΑ δεν υποστηρίζουν τη εφαρμογή δασμών από τον Πρόεδρο Τραμπ ως στρατηγική διαπραγμάτευσης. Επιπλέον, πολλοί αγρότες ανησυχούν για τις πιθανές αρνητικές επιπτώσεις αυτών των δασμών στις γεωργικές εξαγωγές και την πρόσβαση στις αγορές.

Εμπόρους τροφίμων και διαχειριστές εφοδιαστικής αλυσίδας: 

Οι δασμοί αυτοί αναμένεται να επιφέρουν αστάθεια στις αλυσίδες εφοδιασμού, αναγκάζοντας τους εμπόρους τροφίμων και τους υπέυθυνους logistics να αντιμετωπίσουν αυξημένες επιχειρησιακές δυσκολίες. Η αβεβαιότητα σχετικά με την εφαρμογή των δασμών και τα πιθανά αντίποινα επιβάλλουν στρατηγικές προσαρμογές, όπως η αναζήτηση εναλλακτικών προμηθευτών ή η επαναδιαπραγμάτευση των συμβάσεων. Αυτές οι προσαρμογές θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε υψηλότερα λειτουργικά κόστη και υλικοτεχνικές προκλήσεις. Ωστόσο, όπως ανέφερε ο υπεύθυνος logistics της Wikifarmer, "είναι πολύ νωρίς για να κάνουμε οποιαδήποτε υπόθεση. Είναι σημαντικό να παρακολουθούμε τις εξελίξεις και να μην αντιδρούμε πρόωρα για να αποφύγουμε λανθασμένους για να αποφύγουμε λανθασμένους χειρισμούς".

Καταναλωτές:

Οι καταναλωτές είναι πιθανό να αντιμετωπίσουν υψηλότερες τιμές για διάφορα είδη διατροφής. Δεδομένου ότι το Μεξικό και ο Καναδάς παρέχουν σχεδόν το 70-90% των αμερικανικών εισαγωγών φρέσκων λαχανικών και πάνω από το ήμισυ των εισαγωγών φρέσκων φρούτων, οι δασμοί 25% θα μπορούσαν να αυξήσουν σημαντικά τους λογαριασμούς στο καλάθι των καταναλωτών. Προϊόντα όπως τα αβοκάντο, οι ντομάτες και τα μούρα, που προέρχονται κυρίως από το Μεξικό, ενδέχεται να δουν αισθητές αυξήσεις τιμών. Επιπλέον, ο προτεινόμενος δασμός 200% για τα ευρωπαϊκά κρασιά θα μπορούσε να καταστήσει τα ποτά αυτά απαγορευτικά ακριβά, μειώνοντας τη διαθεσιμότητά τους στην αμερικανική αγορά, όπως αναλύουμε λεπτομερώς παραπάνω.

Συμπέρασμα

Οι πρόσφατες δασμολογικές πολιτικές του προέδρου Τραμπ αναμένεται να έχουν εκτεταμένες επιπτώσεις στον γεωργικό τομέα, επηρεάζοντας τις τοπικές αγορές, τη δυναμική του παγκόσμιου εμπορίου, τη διαθεσιμότητα τροφίμων και τις τιμές καταναλωτή. Οι αγρότες, οι έμποροι τροφίμων, οι διαχειριστές logistics και οι καταναλωτές πρέπει να προετοιμαστούν για μια περίοδο προσαρμογής καθώς η αγορά ανταποκρίνεται σε αυτές τις αλλαγές. Οι ενδιαφερόμενοι φορείς ενδέχεται να χρειαστεί να διερευνήσουν νέες στρατηγικές, όπως η διαφοροποίηση των πηγών εφοδιασμού, η επένδυση σε εγχώριες παραγωγικές δυνατότητες και η υπεράσπιση πολιτικών που μετριάζουν τις δυσμενείς επιπτώσεις στην αλυσίδα εφοδιασμού τροφίμων.

Πηγές

https://gr.oensights.com/blog/eu-vs-usa- wine-trade-2018-2024/

https://cavino.gr/exports/

https://www.tradeimex.in/blogs/Italian-Wine-Exports

https://apnews.com/article/74c133a51219c49ce8b807e978757cf7

https://www.reuters.com/world/us/trump-promises-25-tariff-products-mexico-canada-2024-11-25/

https://nypost.com/2025/03/20/business/us-booze-importers-cancel-european-wine-shipments-and-brace-for-devastating-losses-as-trump-tariffs-loom/

https://nypost.com/2025/03/20/business/trump-considers-extending-chevron-license-in-venezuela-more-tariffs-report/

https://avocadoinstitute.org/wp-content/uploads/2024/12/Texas-AM-Report_US-Economic-Benefits-of-Avocado-Imports-from-Mexico_2024-Update.pdf

https://www.bloomberg.com/news/articles/2025-03-04/trump-s-slew-of-tariffs-to-drive-sky-high-food-costs-even-higher

https://east-fruit.com/en/news/trump-gave-europe-cheap-avocados-on-expense-of-us-consumers/

https://www.agweb.com/news/policy/politics/poll-results-more-half-u-s-farmers-say-they-dont-support-trumps-use-tariffs?mkt_tok=ODQzLVlHQi03OTMAAAGZa_Jg1Ckqrn_6Aa0bU0rOmGK_egmX4oQt_4U4Hx4tyzPz77LqvzVVorCvNegyUmHNORGPam9P7AylvZvnwYsox40fNRold3toydUTlnlaTtMXINkDX-I