Εβδομαδιαία επισκόπηση (7–13 Ιουλίου 2025)
Την περασμένη εβδομάδα (7–13 Ιουλίου), η ασφάλεια τροφίμων στην Ευρώπη παρουσίασε έντονη αστάθεια, με 106 ειδοποιήσεις ανάκλησης να καταγράφονται μέσω του Συστήματος Ταχείας Ειδοποίησης για Τρόφιμα και Ζωοτροφές (RASFF). Τα στοιχεία αυτά χρήσιμες πληροφορίες για τους παραγωγούς και τους αγοραστές νωπών προϊόντων, σε μια περίοδο όπου τα πρότυπα ασφάλειας γίνονται όλο και πιο απαιτητικά.
Βασικά στοιχεία της εβδομάδας:
- Νωπά προϊόντα: 40 περιστατικά που αφορούσαν φρούτα, λαχανικά, δημητριακά και αρωματικά φυτά (37,7% του συνόλου)
- Βαθμός επικινδυνότητας: 44 ειδοποιήσεις κατατάχθηκαν στην κατηγορία υψηλής επικινδυνότητας (41,5%)
- Προέλευση προϊόντων με τις περισσότερες ειδοποιήσεις: Πολωνία (10), Ινδία (7), Κίνα (6)
Η αγορά των φρέσκων προϊόντων
Ο τομέας των νωπών προϊόντων βρέθηκε στο επίκεντρο των ανακλήσεων αυτής της εβδομάδας, με τα φρούτα και λαχανικά να συγκεντρώνουν τις περισσότερες ειδοποιήσεις (18), ξεπερνώντας κάθε άλλη κατηγορία τροφίμων.
Τα υπολείμματα φυτοφαρμάκων αποτέλεσαν το κύριο πρόβλημα, με 12 περιστατικά, ενώ ακολούθησαν οι μυκοτοξίνες (3 περιστατικά) και οι μικροβιακές επιμολύνσεις (2 περιστατικά). Αυτή η εικόνα αποτυπώνει τις συνεχείς προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι παραγωγοί στην προσπάθειά τους να προστατεύσουν τις καλλιέργειες, διασφαλίζοντας παράλληλα την ασφάλεια των καταναλωτών.
Ανακλήσεις νωπών προϊόντων – Εβδομάδα 28
Φρούτα και Λαχανικά
- Βατόμουρα (Βέλγιο): flonicamid
- Φρούτο του δράκου (Περού): iprodione
- Σταφύλια (Αίγυπτος): ethephon
- Μαρούλι (Ιταλία): υποβαθμισμένη ποιότητα
- Πεπόνι (Ισπανία): flonicamid
- Ανάμεικτα μούρα (Βέλγιο): flonicamid
- Ανάμεικτα μούρα (Πολωνία): chlorothalonil, imidacloprid
- Ανάμεικτα μούρα (Σερβία): ιός ηπατίτιδας Α
- Πιπεριές (Αλβανία): flonicamid
- Πιπεριές (Ινδία): υποβαθμισμένη ποιότητα
- Καυτερές πιπεριές (Κένυα): chlorfenapyr (μη εγκεκριμένη ουσία)
- Σταφίδες (Σουηδία): διοξείδιο του θείου (E220 – μη δηλωμένο)
- Ρόκα (Ιταλία): Salmonella
- Αμπελόφυλλα (Τουρκία): πολλαπλά φυτοφάρμακα – cypermethrin, tebuconazole, trifloxystrobin
Δημητριακά και Σπόροι
- Ρύζι μπασμάτι (Ινδία): thiamethoxam
- Ρύζι μπασμάτι (Πακιστάν): αφλατοξίνη B1
- Καλαμπόκι (Ιταλία): φουμονισίνες
- Ρύζι (Σρι Λάνκα): πλαστικά θραύσματα
Αρωματικά φυτά και Μπαχαρικά
- Λεβιστικό (Πολωνία): αλκαλοειδή πυρρολιζιδίνης
- Πάπρικα (Ισπανία): αφλατοξίνη B1
- Σουμάκ (Αίγυπτος): χρωστικές (μη εγκεκριμένες)
Κατηγορίες προϊόντων υψηλού κινδύνου και παραβιάσεις
Η κατανομή των ειδοποιήσεων δείχνει σαφή πρότυπα ανά κατηγορία προϊόντων, με άμεσες επιπτώσεις στη διαχείριση κινδύνων στην εφοδιαστική αλυσίδα:
- Φρούτα & λαχανικά (18 ειδοποιήσεις): ευρεία ποικιλία επιμολύνσεων
- Ξηροί καρποί και σπόροι (10): κυρίως αφλατοξίνες
- Ψάρια & θαλασσινά (8): υδράργυρος και βακτηριακή επιμόλυνση
- Πουλερικά (8): Salmonella
- Δημητριακά & προϊόντα αρτοποιίας (8): υπολείμματα φυτοφαρμάκων και μυκοτοξίνες
Γράφημα 1: Κατηγορίες προϊόντων με τις περισσότερες ανακλήσεις (Εβδομάδα 27)
Η συχνότητα ειδοποιήσεων στα νωπά προϊόντα αναδεικνύει τη φυσική ευαισθησία των προϊόντων της κατηγοριίας αυτής, που οφείλεται στην έκθεση σε περιβαλλοντικούς ρύπους, στις επεμβάσεις με φυτοφάρμακα και στις προκλήσεις της μετασυλλεκτικής διαχείρισης.
Από πού προέρχονται τα προϊόντα που ανακλήθηκαν;
Η κατανομή των ειδοποιήσεων ανά χώρα προσφέρει σημαντικές ενδείξεις για το διεθνές εμπόριο και τις αποφάσεις προμήθειας:
Χώρες της ΕΕ (42 ειδοποιήσεις, 39,6% του συνόλου):
- Πολωνία: 10
- Ιταλία: 6
- Ισπανία: 6
- Γερμανία: 3
- Βέλγιο: 3
Χώρες εκτός ΕΕ με αυξημένο κίνδυνο
- Ινδία: 7 (κυρίως δημητριακά και συμπληρώματα)
- Κίνα: 6 (διάφορες κατηγορίες, περιλαμβανομένων υλικών συσκευασίας)
- Τουρκία: 5 (κυρίως ξηροί καρποί και νωπά προϊόντα)
- Ισημερινός: 5 (θαλασσινά και νωπά)
- ΗΠΑ: 3 (ξηροί καρποί και επεξεργασμένα τρόφιμα)
Γράφημα 2: Οι 5 χώρες με τις περισσότερες ειδοποιήσεις RASFF (Εβδομάδα 27)
Νέες τάσεις και κίνδυνοι
Αφλατοξίνες σε ξηρούς καρπούς
Καταγράφηκαν 13 ανακλήσεις σχετικές με αφλατοξίνες, καθιστώντας το συγκεκριμένο πρόβλημα ως μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις της εβδομάδας. Η συγκέντρωση των περιστατικών σε φιστίκια από Ιράν, Τουρκία και ΗΠΑ υποδηλώνει συστηματικά προβλήματα στον έλεγχο μυκοτοξινών σε θερμές και υγρές συνθήκες παραγωγής και διαχείρισης.
Υπολείμματα φυτοφαρμάκων
Το flonicamid εντοπίστηκε συχνότερα απ’ όλα τα μη εγκεκριμένα φυτοφάρμακα, σε προϊόντα από Βέλγιο, Ισπανία και Αλβανία. Αυτό μπορεί να δείχνει:
- Ευρεία χρήση μη εγκεκριμένων ουσιών
- Ελλιπή συμμόρφωση με τους χρόνους αναμονής
- Ανεπαρκείς έλεγχους
Μικροβιολογικές επιμολύνσεις
Η Salmonella παραμένει η κυρίαρχη μικροβιολογική απειλή, με 5 περιστατικά σε διάφορες κατηγορίες τροφίμων. Η παρουσία της σε νωπά προϊόντα (π.χ. ρόκα) και επεξεργασμένα τρόφιμα δείχνει εκτεταμένα προβλήματα υγιεινής.
Εποχιακές τάσεις
Οι περισσότερες ειδοποιήσεις σημειώθηκαν μέσα στην κύρια περίοδο συγκομιδής πολλών προϊόντων στη Μεσόγειο, επιβεβαιώνοντας έρευνες που δείχνουν αύξηση του κινδύνου επιμολύνσεων εκείνη την περίοδο. Από τις 106 ανακλήσεις, οι 19 σχετίζονταν με προϊόντα από μεσογειακές χώρες (17%), με το 73% αυτών να χαρακτηρίζεται ως σοβαρός κίνδυνος. Η Αίγυπτος, η Τουρκία και η Ισπανία είχαν τις περισσότερες ανακλήσεις, υποδεικνύοντας βαθύτερα προβλήματα στην εφαρμογή ορθών γεωργικών πρακτικών, στην επιβολή των κανονισμών και στην εποπτεία της εφοδιαστικής αλυσίδας.
Συστάσεις ειδικών – Εβδομάδα 28
Για τους παραγωγούς
Είναι συνετό να ενισχυθεί ο έλεγχος υπολειμμάτων φυτοφαρμάκων πριν τη συγκομιδή, ιδιαίτερα σε περιόδους υψηλής παραγωγής. Με δεδομένες τις επανειλημμένες ανιχνεύσεις flonicamid, η επανεξέταση της χρήσης φυτοπροστατευτικών σκευασμάτων φαίνεται απαραίτητη, ώστε να αποφεύγονται δυσάρεστες εκπλήξεις κατά τους ελέγχους.
Για αγοραστές και εισαγωγείς
Αξίζει να στραφούν σε προμηθευτές που εφαρμόζουν αξιόπιστα και πιστοποιημένα συστήματα ασφάλειας τροφίμων. Καθώς οι περισσότερες σοβαρές ανακλήσεις αφορούν μεσογειακές περιοχές, ιδιαίτερη προσοχή κατά τη θερινή περίοδο μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο.
