Damla Sulama Sisteminin Bileşenleri ve Çeşitleri

Damla sulama, suyun bir boru ve emitör ağı aracılığıyla doğrudan bitkinin köklerine ulaştığı bir tür mikro sulama sistemidir. Diğer sulama yöntemleriyle karşılaştırıldığında damla sulama, uygun şekilde tasarlanır, kurulur, işletilir ve bakımı/yönetimi yapılırsa son derece verimlidir.

Damla Sulamanın Gelişimi

Eski Çinli çiftçiler su ile doldurulmuş gömülü kil kaplar kullanarak ilkel bir damla sulama sistemi kullanmışlardır. Modern damla sulama, 1860 yılında Almanya'da araştırmacıların yüzey altı sulamayı denemeye başlamasıyla bir kavram haline gelmeye başladı. Delikli boru sistemleri 1920'lerde araştırmaya dahil edilmiştir. Suyu daha iyi tutmak ve dağıtmak için plastik kullanımı daha sonra Avustralya'da geliştirilirken, damla sulamada plastik emitör 1964 yılında İsrail'de geliştirildi. 2010'lara gelindiğinde damla sulama, tarla sulamanın en verimli yolu haline gelmiştir ve giderek daha popüler hale gelmektedir.

Damla Sulama Sisteminin Bileşenleri ve Çeşitleri 2.jpg

Damla Sulama Sisteminin Bileşenleri

Damla sulama sistemleri, suyu kaynağından yönlendiren çeşitli bileşenlerden oluşur: pompa veya basınçlı su kaynağı, su filtreleri, geri yıkama kontrol vanası, basınç kontrol vanası, dağıtım hatları, sayaçlar, elle çalıştırılan veya elektronik kontrol blok vanaları, borular, bağlantı parçaları, dağıtma cihazları ve kimyasal enjektörler. Büyük damla sulama sistem tıkanmayı önlemek için genellikle bir tür filtre içerir. Etkili filtreleme olmadan ekipman tıkanabilir.

Su Kaynağı: Sulama suyu bir kuyudan, sarnıçtan, şehir şebekesinden veya yeterli su sağlayan başka bir kaynaktan gelebilir.
Pompa veya Basınçlı Su Kaynağı: Su kaynağı, suyu sulama sistemi boyunca hareket ettirmek ve iyi bir su dağılımı sağlamak için yeterli basınca sahip olmalıdır. Basınç, çiftlik büyüklüğüne bağlı olarak yerçekiminden veya pompaların gücünden yararlanmak için yükseltilmiş tanklar kurularak sağlanabilir. Pompalar, su kaynağına ve basınç gereksinimine bağlı olarak santrifüj, dalgıç veya türbin olabilir. Pompaların elektrik, jeneratör veya güneş enerjisi gerektirdiğini unutmamak önemlidir.
Filtreler: Partiküllerin sistemi tıkamasını önler. Filtre, temizliği kolaylaştırmak için erişilebilir olmalıdır. Başlıca filtre türleri disk filtreler, elek filtreler ve çakıl filtreleridir.
Geri Yıkama Kontrol Vanası: Bu cihazlar suyun, su besleme sistemine geri akmasını önler. Su kaynağının kirlenmesini önlemek için bir sıhhi tesisat uzmanı tarafından kurulmalıdır.
Basınç Kontrol Vanaları: Su besleme hattındaki su basıncını koruyarak damlatıcılar için her zaman uygun basıncı sağlar. Bu, emitörlerin doğru çalışmasını, daha uzun ömürlü olmasını ve bitkilerin aşırı veya yetersiz sulanmasını önler.
Borular: Suyu kaynaktan mahsullere taşıyan sistem plastik borulardan oluşur. HDPE/PVC veya polietilen olabilirler. Farklı çaplarda, uzunluklarda ve renklerde bulunabilir. Siyah borular UV ışığından kaynaklanan bozulmaya karşı dirençli olduğundan dış mekân kullanımı için idealdir. Borular ana hattan alt ana hatta ve oradan da yatay hatlara uzanır.
Ek Parçalar: Borular ve emitörler/damlatıcılar arasındaki bağlantı parçalarından oluşur. Kullanılan tüp ve emitörlerin/damlatıcıların boyutuna ve türüne göre seçilirler. Bağlantı parçaları dirsekler, kuplörler, uç kapakları ve vanaları içerir ancak bunlarla sınırlı değildir.
Emitörler veya Damlatıcılar: Bunlar damla sulama sisteminin ana bileşenidir. Emitörler/damlatıcılar, yetiştirilen bitki türüne göre belirlenen bir aralık ve ürün su ihtiyacına göre belirlenen boyutlarla yanal hatlara oturur. Su, emitörler/damlatıcılar aracılığıyla ürünlere ulaşır. Emitörler/damlatıcılar basınç dengelemeli veya basınç dengelemesiz olabilir.
Kimyasal Enjektörler: Besin maddelerini sulama sistemine belirli miktarlarda ve zaman aralıklarında vermek üzere ayarlanmış alt sistemlerdir. Bazı örnekler arasında elektrikli dozaj pompası, pistonlu motor enjektörü ve venturi enjektörü bulunur.
Sayaç: Bir çiftliğe verilen su hacmini ölçmek için bir sulama sistemine monte edilir.
Zamanlayıcı: Sulama sistemini belirli aralıklarla açıp kapatacak şekilde programlanarak sulama sıklığını ve süresini kontrol eder, serin havalarda sulamayı azaltır ve sıcak/kuru mevsimlerde sulama sıklığını artırır.

Damla Sulama Çeşitleri

Bütün damla sulama sistemleri su tasarrufu sağlamak, verimliliği en üst düzeye çıkarmak ve mahsul verimini artırırken çevresel etkileri azaltmak için tasarlanmıştır. Damla sulama sistemleri dört farklı şekilde sınıflandırılır.

Geleneksel Damla Sulama

Geleneksel damla sulama, toprak yüzeyine boru veya hortum döşenmesini ve suyu toprağa bırakmak için damlatıcılar kullanılmasını içerir. Bu tür bir sistem en çok sıralı ekinler ve meyve bahçeleri için uygundur.

Avantajları

Su tasarrufu sağlar. Su doğrudan bitkilere uygulanır, buharlaşma ve yüzey akışından kaynaklanan israfı azaltır.
Su toprak yüzeyine püskürtülmediği için toprak erozyonu riski en aza indirilir.
Yerçekiminden güç aldığı için düşük enerji gereksinimi vardır.

Dezavantajları

Toprak yüzeyine hortum veya boru döşenmesini gerektirir, bu da hasarlara açık olabilir.
Rüzgâr, suyun damlama yönünü değiştirebilir.
Ürün sıraları arasında yabani ot büyümesine/beslenmesine yol sebep olabilir.

Yüzeyaltı Damla Sulama

Yüzeyaltı damla sulama, toprak yüzeyinin altına boru veya hortum döşenmesini ve damlatıcıların suyu toprağa iletmesini içerir. Bu tür bir sistem en çok sıralı ekinler ve meyve bahçeleri için uygundur.

Avantajları

Su doğrudan bitki köklerine iletildiği için su israfını azaltır.
Toprak erozyonu riski en aza indirilir.
Ürün sıraları arasında yabancı ot büyümesini azaltabilir.

Dezavantajları

Kurulum için özel ekipman gerektirir, bu da kurulum maliyetini artırır.
Köklerin borulara yapışması ve boruya yapışık halde büyümesi sisteme zarar verebilir.
Sistemin tıkanmadığından emin olmak için periyodik bakım gerektirir.

In-line damla sulama

In-line damla sulama, suyu doğrudan bitkilerin üzerine ulaştıran boru veya boruların içine yerleştirilmiş damlatıcıları içerir. Bu tür bir sistem bahçeler ve peyzajlar için daha uygundur.

Avantajları

Kurulumu ve kullanımı kolaydır.
Su doğrudan bitki köklerine iletildiği için su israfını azaltır.
Bitkilerin ihtiyaçlarını ayrı ayrı karşılamak için kolayca ayarlanabilir.

Dezavantajları

Sudaki partiküller tarafından tıkanabilir.
Sistemin tıkanmadığından emin olmak için periyodik bakım gereklidir.
Geleneksel sulama yöntemlerine göre daha pahalı olabilir.

Mikro Yağmurlama

Mikro yağmurlama, suyu ince bir sis olarak spreyleyen boru veya borulara bağlı küçük fıskiyeler içerir. Bu sistem sebze bahçeleri ve küçük meyve bahçeleri için uygundur.

Avantajları

Küçük araziler için iyi bir kapsama alanı vardır.
Sıcak havalarda bitkileri serinletmeye yardımcı olabilir.
Bitkilerin bireysel ihtiyaçlarını karşılamak için kolayca ayarlanabilir.

Dezavantajları

Buharlaşma nedeniyle daha fazla su kaybına yol açabilir.
Tıkanmayı önlemek için düzenli temizlik ve bakım gerektirir.
Geleneksel sulama yöntemlerine göre daha pahalıdır.

Kapanış

Damla sulama birçok avantaj sunar. Gübre ve besin kaybı en aza indirilir ve doğru yönetilirse sulama verimliliği çok yüksektir. Tarla tesviyesi gerekli değildir bu nedenle düzensiz şekillere sahip tarlalara kolayca uyum sağlayabilir. Geri dönüştürülmüş ve içmeye uygun olmayan su güvenle kullanılabilir. Toprak erozyonu riskini ve yabani ot büyümesini azaltır. Her bir delikten kontrollü su çıkışı sayesinde su dağıtımı son derece tekdüzedir ve işçilik maliyetleri diğer sulama yöntemlerine göre daha düşüktür. Bu sistem fertigasyon kullanımına olanak tanıyarak yaprakları ıslatmadan gübre tasarrufu sağlar ve hastalık oluşma riskini azaltır. Ayrıca damla sulama diğer basınçlı sulama türlerine göre daha düşük bir basınçla çalışır ve böylece enerji maliyetleri azalır.

Lakin damla sulamanın dezavantajları da vardır. Kurulum maliyetleri havadan sulama sistemlerine göre daha yüksek olabilir. Güneş, boruları etkileyerek ömürlerini kısaltabilir. Ayrıca toprakta ve üretilen bitkilerde plastik kontaminasyonu riski vardır. Uygun filtreleme ve bakım olmadan tıkanma meydana gelebilir. Tecrübelilerin aksine bu sistemi yeni kullanmaya başlayanlar sulama için kullanılan su miktarını göremeyebilir ve bu da yetersiz sulamaya yol açabilir. Kötü yönetilen sistemlerde muhtemel su, zaman ve hasat israfı yaşanabilir.