Στα τέλη Μαΐου, η ελιά μπαίνει στην ανθοφορία και την καρπόδεση και το αμπέλι περνάει από την άνθηση στην ανάπτυξη των ραγών. Είναι ακριβώς οι στιγμές που οι δύο αυτές καλλιέργειες απορροφούν τα περισσότερα θρεπτικά, και μια καθυστερημένη ή λάθος επιφανειακή λίπανση τώρα φαίνεται στη συγκομιδή. Η σωστή κίνηση ξεκινάει από το να διαβάσει κανείς σωστά τρία νούμερα πάνω στο σακί.
Τι δείχνει η ένδειξη NPK
Τα τρία διαδοχικά νούμερα στην ετικέτα, για παράδειγμα 20-20-20 ή 11-15-15, δείχνουν το ποσοστό κατά βάρος των τριών βασικών θρεπτικών, του αζώτου (N), του φωσφόρου (ως P₂O₅) και του καλίου (ως K₂O). Ένα 20-20-20 περιέχει 20% από το καθένα και θεωρείται ισορροπημένο. Η ουρία 46-0-0 είναι καθαρά αζωτούχο λίπασμα, ενώ ένα 11-15-15 δίνει έμφαση στον φώσφορο και το κάλιο, και γι' αυτό μπαίνει συχνά στη βασική λίπανση των δενδρωδών. Όσο μεγαλύτερα τα νούμερα, τόσο πιο συμπυκνωμένο το λίπασμα, άρα μικρότερη η ποσότητα που χρειάζεται ανά στρέμμα.
Καλό είναι να ξεχωρίζουμε τις μονάδες λίπανσης από τα κιλά του λιπάσματος. Όταν μια ανάλυση εδάφους προτείνει, ας πούμε, δέκα μονάδες καλίου ανά στρέμμα, εννοεί δέκα κιλά καθαρού K₂O, όχι δέκα κιλά σακιού. Η ποσότητα του σακιού προκύπτει διαιρώντας τις μονάδες με το ποσοστό του στοιχείου.
Ο ρόλος του αζώτου, του φωσφόρου και του καλίου
Το άζωτο τροφοδοτεί τη βλάστηση, ο φώσφορος στηρίζει το ριζικό σύστημα και την ανθοφορία, και το κάλιο βελτιώνει το μέγεθος, την ποιότητα και την αντοχή του καρπού. Ακολουθούν τα δευτερεύοντα στοιχεία, το ασβέστιο, το μαγνήσιο και το θείο, και τέλος τα ιχνοστοιχεία, σίδηρος, μαγγάνιο, ψευδάργυρος, βόριο, χαλκός και μολυβδαίνιο. Παρότι χρειάζονται σε μικρές ποσότητες, η έλλειψή τους κοστίζει. Μια τροφοπενία βορίου στην καρπόδεση ή σιδήρου σε ασβεστούχα εδάφη, που εκδηλώνεται ως χλώρωση, ρίχνει αισθητά την παραγωγή.
Πόση θρέψη ζητάει η ελιά και το αμπέλι τώρα
Για την ελιά, το άζωτο είναι το πιο καθοριστικό στοιχείο. Το δέντρο ανταποκρίνεται σχεδόν πάντα στην αζωτούχο λίπανση με πλούσια βλάστηση, περισσότερα τέλεια άνθη και καλύτερη καρπόδεση, ενώ η έλλειψή του οδηγεί σε παρενιαυτοφορία. Σύμφωνα με τον οδηγό λίπανσης της ΕΘΕΑΣ, οι ετήσιες ανάγκες ανά παραγωγικό ελαιόδεντρο κινούνται γύρω στο ένα με ενάμισι κιλό αζώτου, διακόσια με τετρακόσια γραμμάρια φωσφόρου, ένα με ενάμισι κιλό καλίου και σαράντα με σαράντα πέντε γραμμάρια βορίου. Σε μη αρδευόμενους ελαιώνες, το ύψος του αζώτου δένεται με τη βροχόπτωση, και η αζωτούχος εφαρμογή της άνοιξης είναι αυτή που στηρίζει την τρέχουσα καρποφορία.
Το αμπέλι είναι καλιόφιλο φυτό, και η τωρινή περίοδος είναι η πιο κρίσιμη γι' αυτό το στοιχείο. Το μεγαλύτερο μέρος του καλίου απορροφάται μέσα στις πρώτες εβδομάδες μετά την άνθηση, και το κάλιο είναι που ανεβάζει τα σάκχαρα, ενισχύει το χρώμα και το άρωμα των ραγών και βελτιώνει τη συνολική ποιότητα. Οι μέσες ετήσιες ανάγκες ενός οινάμπελου κινούνται γύρω στις οκτώ με δεκαπέντε μονάδες αζώτου, πέντε με οκτώ φωσφόρου και δώδεκα με δεκαέξι καλίου ανά στρέμμα, ενώ στα επιτραπέζια σταφύλια οι ανάγκες, ιδίως σε κάλιο, είναι αρκετά υψηλότερες. Το αμπέλι είναι επίσης ευαίσθητο στην έλλειψη μαγνησίου και βορίου, που αξίζει να παρακολουθούνται αυτή την εποχή.
Κατηγορίες λιπασμάτων
Ως προς τη μορφή τους, τα κοκκώδη λιπάσματα εφαρμόζονται στο έδαφος και αποδίδουν σταδιακά, και είναι η συνήθης επιλογή για τη βασική λίπανση. Τα κρυσταλλικά, υδατοδιαλυτά λιπάσματα διαλύονται πλήρως και προορίζονται για υδρολίπανση και διαφυλλικές εφαρμογές, ενώ τα υγρά λιπάσματα προσφέρουν ταχεία και ομοιόμορφη διανομή μέσα από το αρδευτικό δίκτυο.
Ως προς τον τρόπο εφαρμογής, τα λιπάσματα εδάφους καλύπτουν τις βασικές ανάγκες της καλλιέργειας, τα διαφυλλικά απορροφώνται από τα φύλλα και διορθώνουν γρήγορα τις τροφοπενίες σε κρίσιμα στάδια χωρίς να υποκαθιστούν τη λίπανση εδάφους, και η υδρολίπανση χορηγεί τα θρεπτικά μέσα στο νερό της άρδευσης, με υψηλή αποδοτικότητα και λιγότερες απώλειες.
Ως προς την προέλευσή τους, τα ανόργανα ή χημικά λιπάσματα έχουν γνωστή και σταθερή σύσταση, τα οργανικά και οργανοανόργανα βελτιώνουν παράλληλα τη δομή και τη βιολογική δραστηριότητα του εδάφους, ενώ τα βιολογικά λιπάσματα με τη σχετική πιστοποίηση επιτρέπονται στη βιολογική γεωργία. Υπάρχουν τέλος και τα σταθεροποιημένα λιπάσματα βραδείας αποδέσμευσης, που με αναστολείς νιτροποίησης ή ουρεάσης επιβραδύνουν τη μετατροπή του αζώτου και μειώνουν τις απώλειες σε έκπλυση και εξαέρωση, αποδίδοντας καλύτερα σε αμμώδη εδάφη και σε περιοχές με έντονες βροχές.
Πώς να επιλέξετε λίπασμα
Πριν από κάθε επιλογή, μια ανάλυση εδάφους δείχνει τι περιέχει ήδη το χωράφι και τι του λείπει, ώστε να μην προστίθεται περιττή λίπανση. Καθοριστικό είναι και το pH, καθώς σε αλκαλικά εδάφη δεσμεύονται ο φώσφορος και αρκετά ιχνοστοιχεία και μειώνεται η διαθεσιμότητά τους. Μετράνε επίσης οι ανάγκες της καλλιέργειας σε κάθε στάδιο, με περισσότερο άζωτο στη βλάστηση και μεγαλύτερη βαρύτητα στο κάλιο προς την ωρίμανση, και τέλος ο τρόπος εφαρμογής που υποστηρίζει η εκμετάλλευση, που καθορίζει αν χρειάζεστε κοκκώδες, υδατοδιαλυτό ή υγρό προϊόν.
Στην πράξη, η βασική λίπανση μπαίνει πριν ή κατά τη φύτευση, ενώ οι επιφανειακές και οι διαφυλλικές εφαρμογές κατανέμονται μέσα στην καλλιεργητική περίοδο. Γι' αυτό και τα τέλη της άνοιξης είναι τόσο ενεργό παράθυρο, αφού οι περισσότερες δενδρώδεις περνούν τώρα από την ανθοφορία στην καρπόδεση.
Για να συγκρίνετε τύπους, μάρκες και τιμές, δείτε όλα τα λιπάσματα στο Farmclick και παραγγείλετε από προμηθευτές όλης της Ελλάδας. Πέρα από τα κλασικά λιπάσματα, θα βρείτε εκεί και βιοδιεγέρτες με φύκια, αμινοξέα και χουμικά οξέα, που στηρίζουν τα φυτά στα στάδια έντονης ανάπτυξης.
