Ο ευρωπαϊκός κανονισμός για τα προϊόντα που δεν συνδέονται με αποψίλωση εφαρμόζεται για τις μεγάλες και μεσαίες επιχειρήσεις και τους εμπόρους από τις 30 Δεκεμβρίου 2026, δηλαδή σε λίγο περισσότερο από τρεις μήνες, και για τις πολύ μικρές και μικρές επιχειρήσεις από τις 30 Ιουνίου 2027. Οι ημερομηνίες αυτές έρχονται μετά από δύο αναβολές, και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει επιβεβαιώσει ότι δεν θα ανοίξει ξανά το κείμενο του νόμου. Από εκείνη την ημερομηνία, όποιος διαθέτει στην αγορά της ΕΕ ή εξάγει βοοειδή, κακάο, καφέ, φοινικέλαιο, καουτσούκ, σόγια ή ξυλεία θα πρέπει να αποδεικνύει ότι τα προϊόντα παράχθηκαν χωρίς αποψίλωση και σύμφωνα με τη νομοθεσία της χώρας όπου καλλιεργήθηκαν.
Ο κανονισμός, γνωστός ως EUDR, τέθηκε σε ισχύ στις 29 Ιουνίου 2023 και επρόκειτο αρχικά να εφαρμοστεί από τις 30 Δεκεμβρίου 2024. Τον Δεκέμβριο του 2024 το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο μετέθεσαν την εφαρμογή κατά έναν χρόνο, και τον Δεκέμβριο του 2025 τη μετέθεσαν ξανά με τον Κανονισμό (ΕΕ) 2025/2650, που δημοσιεύτηκε στην Επίσημη Εφημερίδα στις 23 Δεκεμβρίου 2025. Το Συμβούλιο παρουσίασε τη δεύτερη αναθεώρηση ως απάντηση στα προβλήματα εφαρμογής που συνεχίζονταν, ιδίως στην ανάγκη να λειτουργήσει σωστά το ευρωπαϊκό πληροφοριακό σύστημα και να ελαφρυνθεί το βάρος για τις μικρότερες επιχειρήσεις.
Ποια προϊόντα καλύπτει ο κανονισμός
Ο EUDR αφορά επτά βασικά προϊόντα, δηλαδή βοοειδή, κακάο, καφέ, φοινικέλαιο, καουτσούκ, σόγια και ξυλεία, καθώς και ένα μεγάλο φάσμα προϊόντων που παράγονται από αυτά, από το δέρμα και τη σοκολάτα μέχρι τα έπιπλα και το σογιάλευρο. Η αναθεώρηση του Δεκεμβρίου 2025 περιόρισε ελαφρώς τον κατάλογο, αφαιρώντας ορισμένα έντυπα προϊόντα όπως βιβλία, εφημερίδες και τυπωμένες εικόνες, με το σκεπτικό ότι ο κίνδυνος αποψίλωσης που συνδέεται με αυτά είναι περιορισμένος.
Η βασική υποχρέωση παραμένει η ίδια. Πριν διατεθεί στην αγορά της ΕΕ ή εξαχθεί ένα προϊόν που καλύπτεται, ο υπεύθυνος φορέας πρέπει να εφαρμόσει δέουσα επιμέλεια, αποδεικνύοντας ότι το προϊόν δεν παράχθηκε σε γη που αποψιλώθηκε μετά την ημερομηνία αναφοράς του κανονισμού και ότι τηρεί τη σχετική νομοθεσία της χώρας παραγωγής. Οι πρωτογενείς φορείς έχουν πλήρεις υποχρεώσεις δέουσας επιμέλειας, που περιλαμβάνουν τη γεωγραφική θέση των αγροτεμαχίων όπου παράχθηκε το προϊόν.
Ποιος υποβάλλει δήλωση και ποιος απαλλάσσεται
Η αναθεώρηση του 2025 ανακατένειμε την ευθύνη κατά μήκος της αλυσίδας εφοδιασμού. Δημιούργησε νέα κατηγορία, τον κατάντη φορέα, δηλαδή την επιχείρηση που διαθέτει στην αγορά προϊόντα παραγμένα από αγαθά τα οποία έχουν ήδη διατεθεί στην αγορά της ΕΕ με δήλωση δέουσας επιμέλειας ή απλουστευμένη δήλωση. Οι φορείς και οι έμποροι που πουλούν τα προϊόντα πιο κάτω στην αλυσίδα μετά την πρώτη αυτή διάθεση δεν χρειάζεται πλέον να υποβάλλουν δικές τους δηλώσεις, οπότε η υποχρέωση συγκεντρώνεται στον ανάντη φορέα που φέρνει πρώτος το προϊόν στην ΕΕ.
Οι δηλώσεις δέουσας επιμέλειας πρέπει πλέον να περιλαμβάνουν και την εκτιμώμενη ετήσια ποσότητα των προϊόντων που καλύπτονται.
Τι οφείλουν οι παραγωγοί της ΕΕ
Τις ελαφρύτερες υποχρεώσεις έχουν οι μικρότεροι παραγωγοί στις χώρες χαμηλού κινδύνου. Οι πολύ μικροί και μικροί πρωτογενείς φορείς από χώρες χαμηλού κινδύνου, κατηγορία στην οποία σύμφωνα με την Επιτροπή εντάσσονται σχεδόν όλοι οι αγρότες και οι δασοκαλλιεργητές της ΕΕ, θα υποβάλλουν μία μόνο απλή εφάπαξ δήλωση στο πληροφοριακό σύστημα του EUDR, αντί για δήλωση σε κάθε φορτίο. Όταν τα σχετικά στοιχεία υπάρχουν ήδη σε βάση δεδομένων του κράτους μέλους, δεν απαιτείται καμία επιπλέον ενέργεια από αυτούς. Οι πολύ μικροί και μικροί φορείς που πληρούν τις προϋποθέσεις μπορούν επίσης να δηλώσουν ταχυδρομική διεύθυνση αντί για πλήρη γεωγραφική θέση του αγροτεμαχίου.
Η κατηγορία κινδύνου εξαρτάται από τον τόπο παραγωγής. Εκτελεστικός κανονισμός για τη συγκριτική αξιολόγηση, που εκδόθηκε τον Μάιο του 2025, κατατάσσει τις χώρες προέλευσης σε υψηλού, κανονικού και χαμηλού κινδύνου, και από αυτή την κατάταξη προκύπτει το βάθος των ελέγχων που πρέπει να κάνει ένας φορέας.
Η ημερομηνία δύσκολα θα μετακινηθεί ξανά
Η συμφωνία του Δεκεμβρίου 2025 προέβλεπε αναθεώρηση απλούστευσης έως τις 30 Απριλίου 2026, και η Επιτροπή παρουσίασε δέσμη μέτρων στις 4 Μαΐου 2026. Επιβεβαίωσε τότε ότι δεν θα ανοίξει ξανά το κείμενο του EUDR και ότι θα επιδιώξει την απλούστευση μέσα από κατ' εξουσιοδότηση πράξη και νέες λειτουργίες στο πληροφοριακό σύστημα, χωρίς νέα νομοθετική αλλαγή.
Οι συννομοθέτες είχαν ήδη καταργήσει στα τέλη του 2025 την περίοδο χάριτος που είχε προτείνει αρχικά η Επιτροπή για τις μεγάλες και μεσαίες επιχειρήσεις, προτιμώντας μια σαφή ημερομηνία εφαρμογής αντί για σταδιακή ανοχή. Οι νομικοί σύμβουλοι που παρακολουθούν τον φάκελο συστήνουν στους πελάτες τους να θεωρούν δεσμευτική την 30ή Δεκεμβρίου 2026.
Τις βαρύτερες υποχρεώσεις σηκώνουν οι Έλληνες εισαγωγείς
Για τους περισσότερους Έλληνες παραγωγούς το πρακτικό βάρος θα είναι μία δήλωση, εφόσον τα σχετικά στοιχεία υπάρχουν ήδη στα εθνικά μητρώα. Οι βαρύτερες υποχρεώσεις πέφτουν στις επιχειρήσεις που εισάγουν προϊόντα του καταλόγου από χώρες εκτός ΕΕ. Σε αυτές ανήκουν οι παρασκευαστές ζωοτροφών που αγοράζουν σογιάλευρο, οι καφεκόπτες που εισάγουν πράσινο καφέ, οι ζαχαροπλάστες και οι μεταποιητές τροφίμων που χρησιμοποιούν κακάο και φοινικέλαιο, οι επιχειρήσεις δέρματος και επίπλων, και όποιος εισάγει ξυλεία και προϊόντα ξύλου.
Για αυτούς τους φορείς η απαίτηση είναι πλήρης δέουσα επιμέλεια, με γεωγραφικά στοιχεία από τους προμηθευτές στις χώρες παραγωγής και δυνατότητα να τα παρουσιάσουν όταν ζητηθούν. Η ίδια η ιστορία του κανονισμού δείχνει γιατί η προετοιμασία δεν μπορεί να περιμένει την αποσαφήνιση των λεπτομερειών. Το πληροφοριακό σύστημα, η κατάταξη των χωρών και η αντιμετώπιση των κατάντη φορέων άλλαξαν μέσα σε τρία χρόνια, ενώ η βασική απαίτηση να εντοπίζεται ένα προϊόν έως το αγροτεμάχιο προέλευσής του έμεινε ακριβώς ίδια.
|
Εφόδια για την εκμετάλλευση
Στο Farmclick θα βρείτε λιπάσματα και βιοδιεγέρτες για όλες τις καλλιέργειες, από Έλληνες προμηθευτές με πλήρη τεκμηρίωση προϊόντων. |
Συχνές ερωτήσεις
Από πότε εφαρμόζεται ο EUDR; Από τις 30 Δεκεμβρίου 2026 για τις μεγάλες και μεσαίες επιχειρήσεις και τους εμπόρους, και από τις 30 Ιουνίου 2027 για τις πολύ μικρές και μικρές επιχειρήσεις. Οι ημερομηνίες ορίστηκαν με τον Κανονισμό (ΕΕ) 2025/2650.
Ποια προϊόντα καλύπτει; Βοοειδή, κακάο, καφέ, φοινικέλαιο, καουτσούκ, σόγια και ξυλεία, καθώς και προϊόντα που παράγονται από αυτά, όπως δέρμα, σοκολάτα, έπιπλα και σογιάλευρο. Ορισμένα έντυπα προϊόντα αφαιρέθηκαν από το πεδίο εφαρμογής με την αναθεώρηση του 2025.
Τι πρέπει να κάνει ένας Έλληνας αγρότης; Σύμφωνα με την Επιτροπή, σχεδόν όλοι οι αγρότες της ΕΕ εντάσσονται στους πολύ μικρούς και μικρούς πρωτογενείς φορείς από χώρες χαμηλού κινδύνου, οπότε υποβάλλουν μία απλή εφάπαξ δήλωση στο πληροφοριακό σύστημα. Αν τα στοιχεία υπάρχουν ήδη σε εθνική βάση δεδομένων, δεν χρειάζεται καμία ενέργεια.
Τι είναι η δέουσα επιμέλεια; Είναι η διαδικασία με την οποία ο φορέας αποδεικνύει ότι το προϊόν δεν παράχθηκε σε γη που αποψιλώθηκε μετά την ημερομηνία αναφοράς και ότι τηρεί τη νομοθεσία της χώρας παραγωγής. Περιλαμβάνει συλλογή στοιχείων, αξιολόγηση κινδύνου και, όπου χρειάζεται, μέτρα μετριασμού.
Χρειάζεται γεωγραφική θέση του αγροτεμαχίου; Για τους πρωτογενείς φορείς ναι, με εξαίρεση τους πολύ μικρούς και μικρούς που πληρούν τις προϋποθέσεις και μπορούν να δηλώσουν ταχυδρομική διεύθυνση. Οι εισαγωγείς πρέπει να συλλέγουν τα στοιχεία γεωγραφικής θέσης από τους προμηθευτές τους.
Θα αναβληθεί ξανά ο κανονισμός; Η Επιτροπή επιβεβαίωσε τον Μάιο του 2026 ότι δεν θα ανοίξει ξανά το κείμενο και θα επιδιώξει απλουστεύσεις χωρίς νέα νομοθεσία. Οι επιχειρήσεις πρέπει να σχεδιάζουν με βάση την 30ή Δεκεμβρίου 2026.
Σημαντικές σημειώσεις
Το άρθρο περιγράφει γενικά τις υποχρεώσεις του κανονισμού και δεν αποτελεί νομική συμβουλή. Οι ακριβείς υποχρεώσεις κάθε επιχείρησης εξαρτώνται από το μέγεθός της, τη θέση της στην αλυσίδα εφοδιασμού, τα προϊόντα που διακινεί και τη χώρα προέλευσής τους. Η κατάταξη των χωρών σε κατηγορίες κινδύνου και οι λειτουργίες του πληροφοριακού συστήματος ενδέχεται να αναθεωρηθούν. Για συγκεκριμένη περίπτωση συνιστάται η συνεργασία με νομικό σύμβουλο ή σύμβουλο συμμόρφωσης, καθώς και η παρακολούθηση των ανακοινώσεων της αρμόδιας εθνικής αρχής.
Πηγές
- Συμβούλιο της ΕΕ. (2025). Deforestation: Council signs off targeted revision to simplify and postpone the regulation. 18 Δεκεμβρίου 2025.
- Συμβούλιο της ΕΕ. (2025). EU deforestation law: Council and Parliament reach a deal on targeted revision. 4 Δεκεμβρίου 2025.
- Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Access2Markets. (2026). Delay until December 2026 and other developments in the implementation of the EUDR Regulation.
- Stibbe. (2025). The amended EUDR: what has changed and what has remained?. 30 Δεκεμβρίου 2025.
- Global Environment, Land & Resources. (2026). European Commission releases new EU Deforestation Regulation measures. 7 Μαΐου 2026.
- Hogan Lovells Cadwalader. (2026). EU Deforestation Regulation: Commission publishes simplification package ahead of December 2026 application date. 15 Μαΐου 2026.
