Το φινόκιο ή μαραθόριζα (Foeniculum vulgare) είναι ένα πολυετές αρωματικό φυτό που κατάγεται από την περιοχή της Μεσογείου. Καλλιεργείται τόσο για την χρήση του στη μαγειρική ως αρωματικό αλλά και για τη χρήση του στην ιατρική. Το φυτό καλλιεργείται παγκοσμίως, με την Ινδία, την Κίνα και την Αίγυπτο να είναι πρώτες στην παραγωγή του. Χάρη στην ξεχωριστή του γεύση που μοιάζει με γλυκάνισο, χρησιμοποιείται σε πολλές κουζίνες, όπως η μεσογειακή, η ανατολίτικη και η ινδική. Καλλιεργείται κυρίως για τους βολβούς, τους βλαστούς, τα φύλλα και τους σπόρους.
Ποια είναι τα εδώδιμα μέρη του φινόκιο;
Κατα κύριο λόγο καταναλώνεται ο βολβός, που έχει μία ήπια γλυκιά γεύση. Χρησιμοποιείται σε σούπες, σε παραδοσιακά μπουγιόν με ψάρι και ψωμί, καθώς και ως γέμιση σε ψητά ψάρια αλλά και ωμός σε σαλάτες. Οι βλαστοί του χρησιμοποιούνται επίσης ως συστατικό άλμης για το ξεπίκρισμα της ελιάς. Ο ζωμός που παραλαμβάνουμε από το βράσιμο των βλαστών χρησιμοποιείται για το μούλιασμα των σύκων πριν την αποξήρανσή τους.
Οι αποξηραμένοι ή φρέσκοι βλαστοί χρησιμοποιούνται για την παρασκευή τσαγιού που καταναλώνεται ζεστό ή κρύο ανάλογα με την εποχή (Carvalho, 2005- Santayana et al., 2007- Tardío et al., 2006- Tardío et al., 2005- Veigas, 2007). O μαραθόσπορος είναι ένα δημοφιλές μπαχαρικό, που χρησιμοποιείται ευρέως σε μείγματα καρυκευμάτων και στη παρασκευή τσαγιού. Χάρη στο μοναδικό γευστικό του προφίλ και στα οφέλη του για την υγεία, το φινόκιο χρησιμοποιείται τόσο σε παραδοσιακά πιάτα αλλά και σε πιάτα υψηλής γαστρονομίας
Τι είναι το έλαιο μάραθου ή μαραθέλαιο και πώς μπορούμε να το χρησιμοποιήσουμε;
Το έλαιο μάραθου, (εκχύλισμα που παραλαμβάνεται από τους μαραθόσπορους), χρησιμοποιείται ευρέως στην αρωματοθεραπεία και την ιατρική χάρη στα πολυάριθμα οφέλη του για την υγεία. Βοηθά στην πέψη, στην ανακούφιση του φουσκώματος και στην δυσκοιλιότητα, μειώνοντας τις φλεγμονές στο γαστρεντερικό σύστημα. Επιπλέον το έλαιο μάραθου έχει χρησιμοποιηθεί για την εξισορρόπηση των ορμονών, ιδιαίτερα στις γυναίκες. Είναι γνωστό ότι διευκολύνει τις κράμπες της περιόδου και ανακουφίζει από κοινά συμπτώματα της εμμηνόπαυσης, όπως οι εξάψεις, οι νυχτερινές εφιδρώσεις και η αϋπνία. Επιπλέον, το έλαιο μάραθου ενισχύει την γαλακτοπαραγωγή σε μητέρες που θηλάζουν. Έχει ήπια αντισηπτική και αντιφλεγμονώδη δράση, συμβάλλοντας στη συνολική ευεξία. Ωστόσο, λόγω των οιστρογονικών ιδιοτήτων του, το έλαιο μάραθου πρέπει να χρησιμοποιείται με προσοχή κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης. Συνιστάται πάντα να συμβουλεύεστε έναν γιατρό πριν χρησιμοποιήσετε το έλαιο μάραθου, ιδιαίτερα για τις έγκυες γυναίκες ή όσες χρησιμοποιούν αντισύλληψη.
Διατροφική αξία του φινόκιο
Σύμφωνα με το USDA, μια μερίδα 100 γραμμαρίων ωμού βολβού φινόκιο παρέχει περίπου:
- Νερό: 90,2 g
- Ενέργεια: 31 kcal
- Πρωτεΐνη: 1,2 g
- Υδατάνθρακες: 1,5 g: 7.3 g
- Ολικά λιπαρά: 0,2 g
- Διατροφικές ίνες: 3,1 g
- Σάκχαρα: 3,9 g
- Ασβέστιο: 49 mg
- Σίδηρος: 0,7 mg
- Μαγνήσιο: 17 mg
- Φώσφορος: 50 mg
- Κάλιο: Κάλιο: 414 mg
- Νάτριο: 52 mg
- Ψευδάργυρος: 0,2 mg
- Βιταμίνη C: 12 mg (20% ΣΗΠ)
- Βιταμίνη Α: 134 IU (3% ΣΗΠ)
- Φυλλικό οξύ: 27 µg (7% ΣΗΠ)
Το φινόκιο είναι χαμηλό σε θερμίδες και πλούσια πηγή διαιτητικών ινών, βασικών βιταμινών και μετάλλων. Έχει υψηλή περιεκτικότητά σε κάλιο και φυτικές ίνες που αυξάνουν την διατροφική του αξία.
Οφέλη του φινόκιο για την υγεία - Είναι το φοινίκιο υγιεινή τροφή;
Το φινόκιο περιέχει μια πληθώρα θρεπτικών συστατικών και βιοδραστικών ενώσεων που υποστηρίζουν τη συνολική υγεία και ευεξία. Οι φυτικές ίνες, οι αντιοξειδωτικές και αντιφλεγμονώδεις ιδιότητές του έχουν αναγνωριστεί ήδη στην παραδοσιακή ιατρική, ενώ η σύγχρονη έρευνα αναδεικνύει επιπλέον πιθανά οφέλη για την υγεία.
Υποστηρίζει την υγεία του πεπτικού συστήματος:
Το φινόκιο είναι γνωστό για την υψηλή περιεκτικότητά του σε φυτικές ίνες, οι οποίες προάγουν την υγιή πέψη και βοηθούν στην ανακούφιση από πεπτικά προβλήματα. Οι φυτικές ίνες βοηθούν στις τακτικές κινήσεις του εντέρου και ενισχύουν τη φυσιολογική μικροχλωρίδα του. Οι σπόροι μάραθου χρησιμοποιούνται παραδοσιακά για την ανακούφιση από το φούσκωμα, τα αέρια και τα συμπτώματα δυσπεψίας.
Ενισχύει την υγεία της καρδιάς:
Η περιεκτικότητα του φινόκιο σε κάλιο συμβάλλει στην υγεία της καρδιάς ρυθμίζοντας την αρτηριακή πίεση. Το κάλιο εξισορροπεί τα επίπεδα νατρίου στον οργανισμό, συμβάλλοντας στην πρόληψη της υπέρτασης και στη στήριξη της υγιούς καρδιαγγειακής λειτουργίας. Επιπλέον, οι φυτικές ίνες και οι αντιοξειδωτικές ενώσεις του φινόκιο μπορεί να συμβάλλουν στη μείωση των επιπέδων χοληστερόλης, μειώνοντας τον κίνδυνο καρδιακών παθήσεων.
Ενισχύει την υγεία των οστών:
Ο μάραθος περιέχει διάφορα θρεπτικά συστατικά απαραίτητα για την υγεία των οστών, όπως ασβέστιο, μαγνήσιο και φώσφορο. Αυτά τα μέταλλα παίζουν ρόλο στην πυκνότητα και την αντοχή των οστών, συμβάλλοντας ενδεχομένως στην πρόληψη προβλημάτων που σχετίζονται με την οστεοπόρωση. Η βιταμίνη Κ υποστηρίζει την υγεία των οστών προωθώντας το μεταβολισμό του ασβεστίου και βοηθώντας στην ανοργανοποίηση των οστών.
Ενισχύει τη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος:
Το φινόκιο είναι καλή πηγή βιταμίνης C, ενός αντιοξειδωτικού που ενισχύει τη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος ενισχύοντας τη δραστηριότητα των ανοσοποιητικών κυττάρων και μειώνοντας το οξειδωτικό στρες. Η βιταμίνη C βοηθά επίσης στην παραγωγή κολλαγόνου, μιας πρωτεΐνης απαραίτητης για την επιδιόρθωση του δέρματος και των ιστών.
Ενισχύει την υγεία της επιδερμίδας:
Τα αντιοξειδωτικά και οι βιταμίνες του φινόκιο μπορούν επίσης να βοηθήσουν στην προστασία του δέρματος. Η βιταμίνη C, ειδικότερα, προάγει την παραγωγή κολλαγόνου, η οποία διατηρεί την ελαστικότητα του δέρματος και μειώνει την εμφάνιση λεπτών γραμμών. Επιπλέον, το φινόκιο περιέχει φλαβονοειδή και άλλες αντιοξειδωτικές ενώσεις που προστατεύουν το δέρμα από τις ελεύθερες ρίζες και μειώνουν τη φλεγμονή, βελτιώνοντας ενδεχομένως το χρώμα και την υφή του δέρματος.
Υποστηρίζει την υγεία των ματιών:
Το φινόκιο περιέχει μικρές ποσότητες β-καροτίνης και άλλες αντιοξειδωτικές ενώσεις που μπορούν να ενισχύσουν την υγεία των ματιών. Το β-καροτένιο μετατρέπεται σε βιταμίνη Α στο σώμα, η οποία είναι απαραίτητη για την όραση και μπορεί να βοηθήσει στην πρόληψη προβλημάτων που σχετίζονται με την ηλικία. Χάρη στις αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες του, το φινόκιο προστατεύει τους ιστούς των ματιών από το οξειδωτικό στρες.
Διαχείριση των συμπτωμάτων της εμμηνόπαυσης με έλαιο μάραθου:
Το έλαιο μάραθου έχει αποδειχθεί ότι προσφέρει ανακούφιση σε γυναίκες στην εμμηνόπαυση. Μια μελέτη του 2019 διερεύνησε την αποτελεσματικότητα του μαραθέλαιου στη θεραπεία διαφόρων προβλημάτων εμμήνου ρύσεως και εμμηνόπαυσης. Οι γυναίκες που έλαβαν 100 mg μαραθέλαιου δύο φορές την ημέρα για οκτώ εβδομάδες είδαν σημαντικές βελτιώσεις, όπως μείωση των εξάψεων, της αϋπνίας και των νυχτερινών εφιδρώσεων. Είναι σημαντικό να συμβουλευτείτε έναν επαγγελματία υγείας πριν χρησιμοποιήσετε το έλαιο μάραθου, ειδικά για εγκύους ή άτομα που λαμβάνουν αντισύλληψη, καθώς τα συμπληρώματα μάραθου μπορεί να αλληλεπιδράσουν με ορισμένα φάρμακα.
Ανακούφιση από τις κράμπες της εμμήνου ρύσεως:
Το φινόκιο μπορεί να βοηθήσει στην ανακούφιση από τις εμμηνορροϊκές κράμπες. Οι έρευνες δείχνουν ότι το φινόκιο μπορεί να μειώσει τις προσταγλανδίνες, χημικές ουσίες που είναι υπεύθυνες για τις συσπάσεις της μήτρας κατά την έμμηνο ρύση.
Επιπλέον, τα νιτρώδη του φινόκιο βελτιώνουν τη ροή του αίματος, η οποία μπορεί να βοηθήσει στην ομαλότερη και ταχύτερη αποβολή του βλεννογόνου της μήτρας.
Πηγές
- https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/17092827/
- https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0023643810000150
- https://www.researchgate.net/publication/222825500_The_nutritional_composition_of_fennel_Foeniculum_vulgare_Shoots_leaves_stems_and_inflorescences
- https://fdc.nal.usda.gov/fdc-app.html#/food-details/169385/nutrients
