Biologische olijventeelt

De olijfboom is altijd van groot historisch en economisch belang geweest voor landen als Griekenland, Italië en Spanje. De laatste jaren overwegen steeds meer olijventelers de overgang van conventionele naar biologische teelt van olijfbomen en daarmee de productie van biologische olijfolie of tafelolijven. Biologisch telen kan officieel worden gecertificeerd, wat een financiële winst oplevert voor de boer die meerdere prijzen voor zijn/haar producten behaalt in vergelijking met conventionele olijfolie.

Laten we nu eens kijken welke stappen een conventionele olijventeler moet volgen om een ​​succesvolle overgang naar een biologisch teeltsysteem te maken. Wat moet hij/zij van tevoren weten om onderweg niet voor onaangename verrassingen te komen te staan?

Laten we beginnen met enkele basisdefinities.

Biologische olijfolie wordt geproduceerd door specifieke processen die volledig milieuvriendelijk (en mens) zijn, volgens de duidelijke en expliciete voorschriften van de Europese Unie met betrekking tot biologische landbouw. Deze voorschriften zorgen ervoor dat de olijfbomen zijn gegroeid zonder chemische gewasbeschermingsmiddelen (pesticiden), synthetische meststoffen en herbiciden.

De certificering van een olijfolie als biologisch hangt niet alleen af ​​van wat er in het veld gebeurt. Het omvat ook de processen die in de oliemolen worden geïmplementeerd en strekt zich uit tot de bottelfase.

Het is duidelijk dat uiteindelijk de opbrengst van een biologische olijfgaard minder zal zijn dan die van een conventionele, voornamelijk door het ontbreken van drastische maatregelen tijdens bemesting en gewasbescherming.

Zo is de kans groter dat een deel van de productie verloren gaat door een ziekte-uitbraak of een plaagplaag. Anderzijds kan de boer zijn/haar biologische producten tegen aanzienlijk hogere prijzen verkopen. Deze hogere prijsstelling is een beloning voor het implementeren van methoden die bijdragen aan de bescherming van het milieu, het behoud van biodiversiteit en duurzaamheid.

Wat het regelgevend kader betreft, is de procedure als volgt:

De producent moet een certificatie-instelling vinden (een organisatie die dergelijke certificaties aanbiedt) en een contract afsluiten. De inspectie- en certificeringsorganisaties van biologische producten zijn particuliere bedrijven die door de staat zijn goedgekeurd om dergelijke diensten te verlenen.

De producent betaalt deze bedrijven en het is hun taak om te controleren en te certificeren dat aan alle normen voor biologische landbouw wordt voldaan. Om dit te verifiëren, brengen gespecialiseerde vertegenwoordigers geplande en onverwachte bezoeken aan het veld om verschillende bodem- of plantweefselmonsters te verzamelen. Deze monsters worden naar het laboratorium gestuurd voor chemische analyse om eventuele onregelmatigheden (bijv. chemische sporen) aan het licht te brengen.

De teler moet dan aan het Geïntegreerd Beheers- en Controlesysteem (GBCS) verklaren dat zijn/haar teelt op een bepaald perceel biologisch is. Het zou nuttig zijn voor de boer om een ​​lokale agronoom te raadplegen voor alle biologische teeltmethoden die hij kan toepassen. De agronoom moet een gediplomeerde professional zijn met een goed overzicht en kennis van de lokale factoren die de gezondheid en productiviteit van de plant in gevaar kunnen brengen (bijvoorbeeld een uitbraak van een ziekte in het gebied). De nabijheid van de agronoom is van vitaal belang, aangezien hij op een bepaald moment dringend de olijfgaard moet bezoeken om een ​​probleem te diagnosticeren (bijvoorbeeld een schatting te maken van de populatie van een insect in een val) en een aangepaste manier van handelen voor te stellen. De agronoom kan ook het nodige dossier maken zodat de biologische landbouwer de bijhorende subsidies kan aanvragen. Via de GBCS-verklaring heeft de producent het recht om zich kandidaat te stellen voor speciale programma’s met betrekking tot biologische landbouw.

Gedurende de eerste drie jaar na de aangifte bevindt de olijventeler zich in een overgangsfase en heeft hij nog geen recht om zijn/haar product als biologisch te verkopen. Hij moet zich echter volledig houden aan het protocol van biologische landbouwmethoden. Als aan alle noodzakelijke criteria, vastgesteld door de certificatie-instelling, is voldaan, kan de boer de olijfolie legaal verkopen met het speciale biologische label, vanaf het vierde jaar van het programma.

Ten slotte moet de oliemolen ook gecertificeerd zijn, anders komt de hele poging om biologische olijfolie te produceren in gevaar. In het vierde jaar moet de boer zijn/haar olijven naar een gecertificeerde olijfmolen brengen. Hij moet vooraf een schriftelijke aanvraag indienen voor het verkrijgen van de bijbehorende certificering die de molen heeft. De boer mag dit onderdeel van de procedure niet verwaarlozen, want het standaardisatiebedrijf zal dit document opvragen.

De filosofie en de basisprincipes van biologische olijventeelt

De aspirant-biologische boer moet zijn/haar olijfgaard beschouwen als een gesloten natuurlijk systeem (met zo min mogelijk input en output). Op basis daarvan moet hij zijn/haar gewas behandelen als een apart ecosysteem met zeer weinig input en output, waarbij de meeste elementen in de olijfgaard worden gerecycled, wat zorgt voor duurzaamheid.

Bijvoorbeeld, na het snoeien, in plaats van afgesneden takken te verwijderen of ze te verbranden (zoals meestal het geval is in conventionele landbouw), verpletteren biologische boeren ze met speciale machines, decimeren de takken van de boom en deponeren het zaagsel op de grond. Dit heeft gunstige effecten, aangezien is berekend dat we 4 kg (8,8 pond) stikstof, 0,5 kg fosfor, 4 kg kalium, 5 kg calcium, en 1 kg magnesium, voor elke 1.000 kg olijfhout (met 50% vocht) dat in de grond is opgenomen (Amirante. et al., 2002). Deze methode vermindert de behoefte aan extra chemische meststoffen, waarvan de meeste niet zijn toegestaan ​​in de biologische landbouw. Op deze manier hebben we zo min mogelijk inputs en outputs en bevorderen we de recycling van de elementen in de olijfboomgaard. Er zijn natuurlijk gevallen waarin boomtakken direct verwijderd moeten worden uit een biologische boomgaard, bijvoorbeeld wanneer een boomweefsel lijdt aan een plaag of een ziekte.

Een tweede factor die de biologische boer moet begrijpen, is het risico van besmetting van zijn/haar producten door externe bronnen. Daarbij gaat het niet alleen om het gebruik van chemische bestrijdingsmiddelen. Veel gebruikelijke smeermiddelen (bijv. kettingoliën) die worden gebruikt in machines zoals oogstmachines en kettingzagen bevatten minerale koolwaterstofoliën (kankerverwekkend) die fruit, grond of waterbronnen kunnen verontreinigen tijdens het oogsten of snoeien. Om deze reden geven biologische boeren vaak de voorkeur aan plantaardige smeermiddelen die binnen korte tijd volledig in de bodem worden afgebroken en als veilig worden beschouwd voor het grondwater.

Biologische olijventeelt stimuleert producenten om lokaal-traditionele variëteiten te gebruiken, die beter bestand zijn tegen ziekten en vijanden van het gebied. Bovendien zijn deze rassen beter aangepast aan de bodem en de lokale omgevingsomstandigheden van de regio. Tot slot moet duidelijk zijn dat het gebruik van genetisch gemodificeerde organismen (GGO’s) en hun producten niet is toegestaan ​​in de biologische landbouw.

In de biologische olijventeelt is de ligging van de olijfgaard essentieel. Elk gebied heeft unieke klimatologische en bodemomstandigheden die de welvaart van de bomen beïnvloeden. Daarom moeten we speciale aandacht besteden aan het volgende:

Vorstgevoelige gebieden met beperkte zonneschijn zijn niet geschikt voor het aanleggen van een biologische olijfgaard.

De biologische olijfgaard mag niet grenzen aan een conventionele. Die “isolatie” zou besmetting voorkomen door de chemicaliën die worden gebruikt in conventionele teeltmethoden (raadpleeg de certificatie-instelling).

Wanneer de biologische olijfgaard grenst aan conventionele gewassen, moet de teler het afvalwater beheren dat ook verontreinigd kan zijn met chemicaliën (raadpleeg de certificatie-instelling).

Het is noodzakelijk om de plaatselijke klimatologische en bodemgesteldheid van de olijfgaard te bestuderen om het actieplan aan te passen.

In gevallen waar de olijfgaard grenst aan conventionele gewassen, moet de boer de andere lokale producenten informeren en met hen in contact blijven. De biologische teler kan de aangrenzende conventionele collega’s verzoeken hun bomen niet te besproeien op dagen dat er harde wind waait en druppels van de chemicaliën kan dragen. Dat verkleint het risico op besmetting van de biologische boomgaard.

Bovendien moet hij/zij de werklui op de hoogte stellen (bijvoorbeeld door het plaatsen van borden) als ze langskomen voor het bestrijden van olijfvlieg (Dacus). Zo vermijdt het team het toepassen van technieken die niet geschikt zijn voor de biologische landbouw.

Hoe snoei je een biologische olijfgaard?

Snoeien is extra belangrijk in een biologische olijfgaard. Deze activiteit zorgt voor een betere luchtstroom in het bladerdak van de bomen, waardoor het risico op infectie met pathogenen wordt verminderd. Bovendien vermindert snoeien de dichtheid van de kroon van bomen en zorgt het voor een betere toegang tot zonlicht.

Ten slotte blijven goed gesnoeide bomen op een optimale hoogte, wat praktijken zoals oogsten vergemakkelijkt. Elk jaar worden de bomen gesnoeid voor de fruitproductie, terwijl bij de jonge zaailingen de boer moet snoeien, het is noodzakelijk om de snoei toe te passen zodat ze een duurzaam frame krijgen.

De teler snoeit de jonge bomen om een ​​sterke stam en een kroonframe te creëren.

Ten slotte kan deze techniek ook helpen om de neiging van de boom om elkaar af te wisselen te verminderen.

De teler moet tijdens het snoeien het ecosysteem respecteren en zorgen voor zo min mogelijk vervuilende stoffen, residuen en geluid. Moderne olijftelers gebruiken steeds vaker moderne oplaadbare snoeischaren die beter geschikt zijn vanwege hun lage geluidsniveau en de afwezigheid van vervuilende stoffen.

Bevruchting

De teler moet zorgen voor bodemvruchtbaarheid om ondervoeding van de bomen te voorkomen en de groei en productiviteit te stimuleren. Meer specifiek zijn voedingsstoffen zoals stikstof, fosfor en kalium essentieel in de vegetatieve groeifasen. Aangezien conventionele meststoffen niet zijn toegestaan, kan de boer enkele van de volgende technieken toepassen om aan de voedingsbehoeften van olijven te voldoen:

Groenbemesting

Het toepassen van groenbemesters in olijfgaarden is de laatste jaren een methode geworden die steeds populairder wordt, vooral belangrijk voor de biologische teelt. Het begint met het zaaien van een eenjarige of meerjarige plant (wikke, luzerne, voederboon) in de olijfgaard. Deze methode verbetert de bodemvruchtbaarheid en de bodemstructuur. Bovendien verhoogt het de wateropname en het vermogen van de bodem om vocht vast te houden en draagt ​​het bij aan de onkruidbestrijding van schadelijke meerjarige en resistente onkruiden (vooral als we wikke zaaien).

Peulvruchten zoals wikke, luzerne, reptielenklaver, lupine, voederboon en erwten, enz., Die de bodem verrijken met stikstof, worden veel gebruikt bij de bemesting van groene olijven. Evenzo kunnen boeren gedeeltelijk granen zoals haver en gerst gebruiken. Aangezien deze planten aanzienlijke hoeveelheden voedingsstoffen opnemen, biedt het opnemen ervan in de bodem direct beschikbare voedingsstoffen voor onze planten. Indien de olijventeler besluit groenbemester toe te passen, is het noodzakelijk om teeltmateriaal te gebruiken dat niet genetisch gemodificeerd (GGO’s) is.

Composteren

Composteren is een natuurlijk proces waarbij gespecialiseerde micro-organismen, zoals bacteriën en schimmels, organisch materiaal omzetten in humusstoffen. Het eindproduct van dit proces is de compost, die bestaat uit een mengsel van organisch materiaal, voedingsstoffen en sporenelementen. Het is een manier van natuurlijke bemesting met uitstekende bodemverbeterende eigenschappen. Je moet echter een plaatselijke erkende agronoom raadplegen voordat je je aanmeldt.

De bodembedekker

Bodembedekking is een techniek die de bodem beschermt tegen erosie en droogte veroorzaakt door hoge verdamping van het bodemwater. Deze techniek is ook nuttig bij onkruidbestrijding, omdat het hun groei verhindert. De teler kan daarvoor bodembedekkers of organische stof gebruiken. De materialen die in de bodembedekker worden gebruikt, zijn stro, bladeren, gras, zaagsel, compost, enz.

Ziektebestrijding voor biologische olijfbomen

Omdat landbouwchemicaliën niet zijn toegestaan, is preventie de sleutel in de biologische olijventeelt om problemen door plantenziekten te voorkomen. De boer kan snoeien gebruiken om de kroon te openen en de luchtstroom te vergemakkelijken, waardoor de kans op een ziekte-uitbraak in zijn/haar biologische olijfgaard wordt verkleind.

Bovendien staan ​​biologische boeren ter beschikking van goedgekeurde producten, zoals fungiciden op basis van koper. Je moet echter zeker een plaatselijke agronoom raadplegen voordat je gaat spuiten.

Ongediertebestrijding

In de biologische olijventeelt omvatten plaagbestrijdingspraktijken preventieve maatregelen zoals snoeien, bodembedekkers en het gebruik van nuttige insecten en insectenetende vogels. Ook verrijken speciale kleurvallen en goedgekeurde producten voor biologische landbouw het arsenaal van de teler. Voor deze goedgekeurde producten moet je echter een agronoom raadplegen. Indicatieve voorbeelden van ongediertebestrijding zijn:

  • Het gebruik van verschillende soorten vallen is effectief bij de bestrijding van olijfvlieg (Dacus oleae), olijfmot (Prays oleae) en Rhynchites cribripennis, een bladrolkever die olijfbomen aanvalt.
  • Snoeien is een belangrijke preventieve maatregel tegen sommige insecten, terwijl het gebruik van nuttige insecten helpt om deze vijanden te bestrijden.

Oogsten van de biologische olijven. 

Een biologische olijfboer moet de certificatie-instelling een dag voor de oogst informeren. Alle machines die bij de mechanische oogst worden gebruikt, moeten grondig worden schoongemaakt om besmetting van de olijven en de boomgaard te voorkomen. Moderne olijfboeren oogsten niet met lange houten stokken om de planten te beschermen en verwondingen te verminderen. Deze verwondingen kunnen fungeren als een toegangspoort voor pathogene micro-organismen om de plant binnen te komen en te infecteren en de overdracht van ziekten te vergemakkelijken.

Om dit te voorkomen, kiezen steeds meer olijfboeren ervoor om oogstmachines te gebruiken die de trillingen lokaal alleen kunnen doorgeven aan de tak waarin ze geïnteresseerd zijn, zonder de boom te beschadigen. Deze machines maken een maximale oogstefficiëntie mogelijk en beschermen tegelijkertijd de plantenweefsels die de productie van volgend jaar zullen dragen. Bovendien geven moderne biologische boeren er over het algemeen de voorkeur aan oplaadbare vibrerende oogstmachines te gebruiken die geen verontreinigende stoffen achterlaten.

Na de oogst moet de teler opnieuw contact opnemen met de certificatie-instelling en de definitieve hoeveelheid geoogste olijven aangeven.

Opslag

De biologische olijf kan niet op dezelfde plaats worden bewaard als de vrucht van een conventioneel gewas, omdat de kans op besmetting groot is. Over het algemeen moeten de vruchten na de oogst rechtstreeks met alleen plastic kratten naar de oliemolen worden vervoerd.

Het extractieproces van olijfolie

Stel dat de oliemolen olijven verwerkt voor zowel conventionele als biologische boomgaarden. In dat geval is het essentieel om de machines grondig schoon te maken voordat de biologische olijven worden verwerkt, zodat de residuen die in het conventionele fruit kunnen voorkomen de biologische olie niet verontreinigen. Ook moet de molen de teler een document geven waarin staat dat het product biologisch is.

Standaardisatie

De containers die in het standaardisatieproces worden gebruikt, moeten milieuvriendelijk zijn, gemaakt van roestvrij staal of glas. Na standaardisatie, om de kwaliteit van de olijfolie te behouden, moeten we deze op een koele en schaduwrijke plaats bewaren.

Export van olijfolie

De boer moet een certificaat hebben waarin staat dat de olijfolie biologisch is om deze naar het buitenland te kunnen exporteren.

Het proces is relatief eenvoudig en standaard bij export van het ene Europese land naar het andere, omdat alle EU-leden hetzelfde productie- en certificeringsprotocol volgen. Bij het exporteren van biologische olijfolie buiten de EU kan een boer echter problemen krijgen vanwege verschillende wetgevingssystemen/regels.

Dit artikel is ook beschikbaar in de volgende talen: English Italiano Ελληνικά

Wikifarmer Redactie

Wikifarmer is een wereldwijde samenwerking met de missie om boeren over de hele wereld te helpen door het delen van kennis en deskundigheid. Wij geloven dat alle boeren ter wereld hun producten moeten kunnen laten zien, een prijs voor hun producten moeten kunnen noemen, en eerlijk moeten kunnen concurreren op de lokale of mondiale markt.